EU KÝ HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VỚI MERCOSUR - MỞ RA MỘT SÂN CHƠI MỚI (700 TRIỆU DÂN)

Sau hơn 25 năm dài đàm phán, đại diện của Liên minh châu Âu và bốn quốc gia Nam Mỹ thuộc khối thương mại Mercosur đã ký kết hiệp định thương mại tự do giữa hai khối kinh tế.

Lễ ký kết được tổ chức tại Ngân hàng Trung ương ở thủ đô Asunción của Paraguay, với sự tham dự của Chủ tịch Ủy ban EU Ursula von der Leyen, Chủ tịch Hội đồng Âu châu António Costa, Tổng thống Argentina Javier Milei, Tổng thống Paraguay Santiago Peña và Tổng thống Uruguay Yamandú Orsi.

Khu vực thương mại tự do mới, bao gồm hơn 700 triệu dân và tổng sản lượng kinh tế ước tính khoảng 22 nghìn tỷ đô la Mỹ (19 nghìn tỷ Euro), sẽ là một trong những khu vực lớn nhất thế giới.

EU dự đoán xuất cảng sẽ tăng trưởng 39%.

Việc giảm các rào cản thương mại và thuế quan nhằm mục đích thúc đẩy trao đổi hàng hóa và dịch vụ giữa EU và Mercosur. EU kỳ vọng hiệp định này sẽ làm tăng xuất cảng hàng năm sang Mercosur thêm 39%. Khu vực thương mại tự do mới này cũng là một tín hiệu đối phó với chính sách thuế quan tống tiền của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Ngay trước khi ký kết thỏa thuận giữa EU và Mercosur, Trump đã tuyên bố áp thuế mới đối với Đức và các nước Âu châu khác do xung đột Greenland. Bắt đầu từ ngày 1 tháng 2, mức thuế 10% sẽ được áp dụng đối với hàng hóa gửi đến Mỹ. Từ ngày 1 tháng 6, mức thuế sẽ tăng lên 25% nếu không đạt được thỏa thuận nào về hòn đảo Bắc Cực này. Trump liên tục nhấn mạnh rằng hòn đảo giàu tài nguyên này phải trở thành tài sản của Mỹ vì lý do an ninh quốc gia.

Chủ tịch Ủy ban Âu châu von der Leyen mô tả thỏa thuận thương mại tự do là có lợi cho cả hai khối kinh tế. "Cả hai bên đều được hưởng lợi từ mối quan hệ đối tác này về kinh tế, ngoại giao và địa chính trị. Các công ty của chúng ta sẽ tạo ra xuất cảng, tăng trưởng và việc làm", bà nói trong bài phát biểu của mình. "Và thông điệp của chúng tôi gửi đến phần còn lại của thế giới rất rõ ràng: EU và Mercosur cam kết hợp tác hơn là cạnh tranh, và hướng tới quan hệ đối tác hơn là phân cực."

Thương mại tự do với Mercosur như một giải pháp  đối phó chính sách thuế quan  mang tính tống tiền của Trump

Theo Viện Ifo, thỏa thuận giữa EU và Mercosur ít nhất có thể bù đắp một phần những tổn thất do chính sách thuế quan của Trump gây ra. “Việc ký kết thỏa thuận thương mại giữa EU và các nước Mercosur là một bước đi quan trọng đầu tiên,” bà Lisandra Flach, người đứng đầu Trung tâm Thương mại Quốc tế Ifo, cho biết. “Tuy nhiên, cần có thêm các thỏa thuận thương mại với các đối tác thương mại khác để bù đắp những hậu quả tiêu cực của chính sách thuế quan của Mỹ.”

Liên đoàn Công nghiệp Đức (BDI) mô tả đây là một tín hiệu mạnh mẽ cho thương mại tự do. Việc tiếp xúc với các nguyên liệu thô quan trọng như Lithium và đồng, ví dụ như cho xe điện và năng lượng tái tạo, cũng đặc biệt quan trọng. Cơ hội đáng kể cũng được nhìn thấy đối với ngành kỹ nghệ sản xuất ô tô, cơ khí và dược phẩm. Ví dụ, hiện tại, thuế suất 35% đang được áp dụng đối với ô tô nhập khẩu vào các nước Mercosur.

Các cuộc đàm phán về thỏa thuận Mercosur bắt đầu từ năm 1999. Ủy ban Âu châu đã kết thúc chúng vào tháng 12 năm 2024, bất chấp những lời chỉ trích dai dẳng từ các quốc gia như Pháp. Gần đây nhất, tranh chấp thuế quan giữa EU và Mỹ đã tạo động lực mới cho tiến trình này. Nhiều quốc gia hiện muốn chứng minh rằng kỷ nguyên thương mại tự do vẫn chưa kết thúc , Đức là một ví dụ điển hình.

Nông dân Âu châu lo ngại về sự cạnh tranh khốc liệt. Những người phản đối thỏa thuận chỉ trích việc nông dân Âu châu sẽ bị buộc phải tham gia vào một cuộc chiến giá cả gay gắt với nông dân Nam Mỹ có khả năng cạnh tranh cao. Nông dân ở Âu châu đã nhiều lần xuống đường biểu tình phản đối thỏa thuận này.

Ngay trước khi thỏa thuận được ký kết, các điều khoản bảo vệ đã được đưa vào thỏa thuận, cho phép thực hiện các biện pháp đối phó nhanh chóng trong trường hợp nhập cảng từ các nước Mercosur tăng mạnh hoặc giá cả giảm quá mức.

Các nhà bảo vệ môi trường cảnh báo về hậu quả đối với rừng mưa nhiệt đới và động vật.

Các nhà bảo vệ môi trường cũng lo ngại rằng nhu cầu gia tăng đối với các sản phẩm nông nghiệp ở châu Âu có thể thúc đẩy nạn phá rừng mưa nhiệt đới ở Nam Mỹ. Hơn nữa, họ dự đoán những hậu quả tiêu cực đối với đa dạng sinh học và lối sống truyền thống của các cộng đồng bản địa.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Để hoàn thiện thỏa thuận thương mại tự do, EU đã chia nó thành một thỏa thuận đối tác chính trị và một thỏa thuận thương mại tạm thời. Vì thỏa thuận thương mại thuộc thẩm quyền độc quyền của EU, Hội đồng các quốc gia thành viên đã có thể quyết định việc ký kết và thông qua thỏa thuận này bằng đa số phiếu vào tuần trước. Việc phê chuẩn của các nghị viện quốc gia cũng không bắt buộc.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 18-1-2026