NATO KHÔNG CÒN QUAN TÂM TỚI TRUMP TRONG VIỆC MUA SẮM PHI CƠ AWASCS CỦA THỤY ĐIỂN THAY VÌ BOEING CỦA MỸ

Nguồn tin từ "t-online" cho biết:  NATO đang tiến hành thay thế phi đội AWACS, loại phi cơ nổi tiếng với hệ thống Radar đặc trưng gắn trên thân. Quyết định này có khả năng gây ra bất đồng với ông Trump tại hội nghị thượng đỉnh sắp tới ở Ankara.

Một cuộc xung đột dường như đang nhen nhóm giữa các thành viên Âu châu trong liên minh và Tổng thống Mỹ Donald Trump trước thềm hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara. Theo hãng tin Reuters, liên minh này đã chọn giải pháp từ Âu châu cho dòng phi cơ thám sát tương lai: các máy bay Boeing AWACS do Mỹ sản xuất sẽ được thay thế bằng mẫu GlobalEye của công ty Saab (Thụy Điển).

Máy bay thám sát AWACS (ảnh tài liệu): Các mẫu phi cơ thay thế do Thụy Điển sản xuất dự kiến ​​sẽ đi vào hoạt động từ năm 2035. (Nguồn: IMAGO/USAF/U.S. Air/imago)

Quyết định này dự kiến ​​sẽ được chính thức thông qua tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara vào ngày 7 và 8 tháng 7 tới đây.

Phi cơ AWACS (Hệ thống Cảnh báo và Kiểm soát trên không) bắt đầu đi vào hoạt động từ năm 1982. Với 14 chiếc phi cơ loại này hiện đóng quân tại căn cứ không không quân Geilenkirchen, gần Köln thuộc tiểu bang Nordrhein-Westfalen. Được trang bị công kỹ đóng vai trò là các hệ thống cảnh báo sớm. Được chế tạo dựa trên khung thân máy bay Boeing 707, loại phi cơ này có tầm hoạt động khoảng 9.000 km.

Các phi cơ dùng để thay thế AWACS, bao gồm mẫu E-7 Wedgetail do Mỹ sản xuất (dựa trên Boeing 737) và mẫu GlobalEye của nhà sản xuất Saab (Thụy Điển). Theo Reuters, sự lựa chọn cuối cùng đã nghiêng về phía Saab, một sản phẩm của Âu châu.

Bước lùi trong cuộc chiến trên không tại Ukraine

Quyết định này tiềm ẩn nguy cơ leo thang căng thẳng. Reuters phân tích rằng động thái thay thế AWACS của Mỹ, có thể "làm trầm trọng thêm" những bất đồng giữa các quốc gia  Âu châu và Mỹ. Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục áp lực các nước NATO, Âu châu tăng cường đóng góp cho quốc phòng, ông cũng thường đánh giá sự đóng góp của Mỹ cho liên minh chủ yếu dựa trên khía cạnh chi phí và lợi ích thu lại. Điều này bao gồm cả các đơn đặt hàng mà các quốc gia NATO khác thực hiện tại Mỹ. Ví dụ, chương trình "PURL" (Danh mục các Yêu cầu Ưu tiên cho Ukraine) đã được hoàn tất tại hội nghị thượng đỉnh NATO năm 2025 ở The Hague; danh mục này bao gồm các trang thiết bị quân sự trị giá 4 tỷ USD mà Ukraine cần, và các đồng minh châu Âu dự định đặt mua từ các công ty Mỹ.

Quyết định lựa chọn công ty Saab của Thụy Điển, mang một thông điệp quan trọng. Mặc dù mới gia nhập NATO vào năm 2024, Thụy Điển đã nhanh chóng trở thành một thành viên chủ chốt của liên minh. Điều này không chỉ xuất phát từ tầm quan trọng chiến lược ngày càng tăng của khu vực Bắc Đại Tây Dương, vốn bị chi phối bởi các yếu tố như nỗ lực mua lại Greenland của ông Trump và tham vọng của Nga tại Bắc Cực. Gần đây, quốc gia này đã khiến giới quan sát bất ngờ khi cung cấp cho Ukraine 16 chiếc chiến đấu cơ Gripen. Với việc được trang bị hệ thốnghoar tiễn "Meteor", Kiew có khả năng tự vệ trước các loại bom lượn mà quân đội của ông Wladimir Putin thường xử dụng trong những đợt tấn công hàng đêm nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự của Ukraine.

Một vấn đề gây tranh cãi là các máy bay F-16 do hãng Lockheed Martin của Mỹ sản xuất lại không thể trang bị loại hỏa tiễn phòng thủ cần thiết để vô hiệu hóa bom lượn của Nga. Ông Justin Bronk, chuyên gia hàng không tại Viện Các binh chủng Thống nhất Hoàng gia Anh (RUSI), gần đây đã chia sẻ với đài truyền hình NOS của Hòa Lan rằng việc khai triển các máy bay F-16 "là một sai lầm hoàn toàn".

 Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 4-7-2026