TẦM ẢNH HƯỞNG ĐỨC TIN TÔN GIÁO TRONG CUỘC BẦU CỬ GIỬA NHIỆM KỲ Ở MỸ - LIỆU CÁCH NÀY CÓ HIỆU QUẢ ?
Julia Naue (t-online) tường trình từ Washington - Trong nhiều thập niên, Đảng Dân chủ đã để mặc vấn đề tôn giáo cho Đảng Cộng hòa. Giờ đây, trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, một số mục sư thuộc Đảng Dân chủ đang tham gia tranh cử, và vận động một cách công khai với sự hiện diện của niềm tin vào Chúa.
Adam Hamilton cho biết Kinh Thánh là câu chuyện định hình cuộc đời ông. "Tôi quỳ xuống, dâng cuộc đời mình cho Chúa Kitô, cầu nguyện để Chúa Thánh Thần dẫn lối, và đọc Kinh Thánh," người đàn ông luôn mang theo một cuốn Kinh Thánh nhỏ trong túi này chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình. Hamilton là một đảng viên Dân chủ. Và trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Hoa Kỳ, ông đang vận động tranh cử dựa trên đức tin Kitô giáo của mình. Ông không phải là ứng cử viên Dân chủ duy nhất làm như vậy.
Điều này khá khác thường, vì từ trước đến nay, nhà thờ vốn được xem là "địa bàn" của Đảng Cộng hòa; chẳng hạn, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump thường rao giảng một dạng chủ nghĩa dân tộc Kitô giáo. Tuy nhiên, Đảng Dân chủ đang bắt đầu không còn nhường lĩnh vực đức tin cho Đảng Cộng hòa nữa, mà thay vào đó, họ đang tích cực thu hút các cử tri Kitô giáo. Liệu cách này có hiệu quả?
Một số mục sư và tín đồ Kitô giáo sùng đạo đang tranh cử dưới màu áo Đảng Dân chủ trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ này. Thay vì giảm nhẹ đức tin của mình, họ đặt đức tin làm trọng tâm trong chiến dịch tranh cử, sử dụng ngôn ngữ Kitô giáo để đưa ra một lựa chọn thay thế cho phe "cánh hữu tôn giáo", một phong trào đã trở nên ngày càng mạnh mẽ trong những năm gần đây.
Nổi bật nhất trong số đó là James Talarico. Ở tuổi 37, ông là cháu trai của một mục sư Baptist và đã hoàn thành chương trình đào tạo thần học. Ông đang tranh cử một ghế tại Thượng viện Hoa Kỳ ở Texas, một tiểu bang có tư tưởng bảo thủ sâu sắc. Tại tiểu bang được mệnh danh là "Tiểu bang Ngôi sao Cô độc" (Lone Star State) vốn do Đảng Cộng hòa thống trị, các ứng cử viên Dân chủ thường có rất ít cơ hội, thế nhưng, Talarico hiện đang có tỷ lệ ủng hộ ngang ngửa với đối thủ từ Đảng Cộng hòa.
Tại tiểu bang bảo thủ Kansas, Mục sư Adam Hamilton cũng đang tranh cử vào Thượng viện Hoa Kỳ. Vị mục sư 62 tuổi này hiện đứng đầu giáo đoàn Giám lý (Methodist) lớn nhất tại Hoa Kỳ, một "siêu nhà thờ" (Megachurch) mà ông cùng vợ sáng lập vào năm 1990. Ông cũng có cơ hội thực tế để giành chiến thắng trong cuộc đua này. Tại một số tiểu bang khác, các mục sư thuộc Đảng Dân chủ, cả nam lẫn nữ, đang tranh cử vào Hạ viện Hoa Kỳ. Thông qua đó, họ đang tiếp xúc với một bộ phận cử tri vốn đã phần lớn quay lưng lại với Đảng Dân chủ.
Ryan Burge, một nhà khoa học chính trị tại Đại học Washington ở St. Louis, người chuyên nghiên cứu về sự giao thoa giữa tôn giáo và chính trị, giải thích: "Tại Mỹ, trở thành một người theo Đảng Cộng hòa đã trở thành một phần trong định nghĩa về người da trắng theo Kitô giáo, ngay cả đối với những người không thực sự sùng đạo". Ông cho rằng cơ hội để Đảng Dân chủ thu hút được những cử tri Cộng hòa có tôn giáo là "khá hạn chế", đặc biệt là trong nhóm người da trắng theo phái Tin Lành (Evangelicals) thường xuyên đi nhà thờ. Burge chia sẻ với t-online rằng nhóm người này đã gắn bó chặt chẽ với Đảng Cộng hòa trong nhiều thập niên qua.
Những người trưởng thành có đức tin tôn giáo mạnh mẽ phần lớn là những người ủng hộ Đảng Cộng hòa.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew, khoảng 62% người Mỹ tự nhận mình là tín đồ Kitô giáo. Tại Hoa Kỳ, khuynh hướng chính trị thường gắn liền với mức độ sùng đạo: những người trưởng thành có mối liên hệ tôn giáo mạnh mẽ thường có xu hướng ủng hộ Đảng Cộng hòa, trong khi những người có mối liên hệ tôn giáo yếu hơn lại có xu hướng ủng hộ Đảng Dân chủ.
Tuy nhiên, có sự khác biệt đáng kể giữa các nhóm nhân khẩu học. Trong khi 77% người Mỹ da trắng sùng đạo ủng hộ Đảng Cộng hòa, thì đa số người Mỹ gốc Phi có tôn giáo lại nghiêng về phía Đảng Dân chủ. Đối với người Mỹ gốc Tây Ban Nha (Hispanic) có đức tin mạnh mẽ, 48% ủng hộ Đảng Cộng hòa và 40% ủng hộ Đảng Dân chủ, một bức tranh đa dạng hơn nhiều so với nhóm người da trắng theo Kitô giáo. Hơn nữa, người da trắng theo phái Tin Lành là nhóm tôn giáo duy nhất có tỷ lệ người tán thành cách điều hành của ông Trump cao hơn tỷ lệ không tán thành.
Hiện nay, Đảng Dân chủ đang nỗ lực tiếp xúc với những tín đồ Kitô giáo không đồng tình với ông Trump hoặc cách hiểu riêng của ông về tôn giáo. Nhà khoa học chính trị Burge cảnh báo: "Tuy nhiên, có một khoảng cách lớn giữa việc cảm thấy không thoải mái với Donald Trump và việc thực sự bỏ phiếu cho một ứng viên Đảng Dân chủ". Vậy, làm thế nào để có thể đạt được thành công?
Thay vào đó là lòng trắc ẩn đối với người khác, và "sự căng thẳng về đạo đức"
Talarico, Hamilton cùng các ứng viên Đảng Dân chủ khác đang thể hiện sự tách biệt rõ ràng với chủ nghĩa dân tộc Kitô giáo (Christian Nationalism). Hệ tư tưởng này tìm cách biến Hoa Kỳ thành một quốc gia Kitô giáo, trong đó chính phủ ưu tiên đức tin Kitô giáo lên hàng đầu. Trước đây, Talarico từng mô tả chủ nghĩa dân tộc Cơ Đốc giáo là một "khối u đối với tôn giáo của chúng ta". Mặc dù những người theo đường lối Dân chủ Cơ Đốc giáo này nhấn mạnh vào cội nguồn tôn giáo của mình, họ không để các quan điểm chính trị của bản thân bị chi phối bởi tôn giáo. Chẳng hạn, Mục sư Hamilton bảo vệ quyền phá thai, nhưng ông cũng thừa nhận một "sự căng thẳng về mặt đạo đức" xoay quanh vấn đề này.
Đảng Dân chủ cũng chủ động nhấn mạnh vào lòng bác ái, sự tử tế và lòng tốt, đồng thời đặt những giá trị này trên nền tảng đức tin của họ. Qua đó, họ làm nổi bật một hệ giá trị khác biệt hoàn toàn so với Tổng thống Trump, người vốn ủng hộ quan điểm kiểu như "kẻ mạnh là kẻ đúng". Mối quan hệ của ông Trump với tôn giáo, nếu nói một cách nhẹ nhàng, thì vẫn còn nhiều điều đáng ngờ; dù từng gọi Kinh Thánh là "cuốn sách yêu thích nhất" của mình, nhưng trong một cuộc phỏng vấn, ông lại không thể trích dẫn nổi một câu nào từ đó – thậm chí còn cho rằng câu "mắt đền mắt, răng đền răng" là đoạn ông thích nhất.
Trong thời gian làm doanh nhân tại New York, ông Trump không thực sự thể hiện mình là một tín đồ Cơ Đốc giáo; ông từng gây xôn xao dư luận vì các mối quan hệ ngoài hôn nhân và trải qua nhiều lần ly hôn. Tuy nhiên, khi trở thành Tổng thống, ông đã tích cực tiếp xúc nhóm cử tri Cơ Đốc giáo bảo thủ (Christian Right) và giành được sự ủng hộ từ họ. Đáp lại, nhóm này dành cho ông lòng trung thành tuyệt đối, đặc biệt là sau khi ông góp phần thay đổi cán cân tại Tòa án Tối cao theo hướng bảo thủ hơn, tạo tiền đề cho việc hủy bỏ quyền phá thai được hiến pháp bảo vệ.
Các thành viên Đảng Dân chủ theo đạo Cơ Đốc cũng sử dụng chính các lập luận tôn giáo để thách thức ông Trump và Đảng Cộng hòa. Họ cho rằng các chính sách như trục xuất người nhập cư, cắt giảm chăm sóc y tế, hay việc gạt các nhóm thiểu số ra bên lề xã hội là những hành động đi ngược lại tinh thần Cơ Đốc giáo. Ngược lại, phía Đảng Cộng hòa tìm cách mô tả những nhân vật như Hamilton, Talarico và các thành viên Đảng Dân chủ theo đạo Cơ Đốc là những "tín đồ giả hiệu", ví như "sói đội lốt cừu", chỉ giả vờ tuân theo các giá trị Cơ Đốc giáo chứ thực chất không phải là tín đồ chân chính.
Các vấn đề trong "cuộc chiến văn hóa" trở thành tâm điểm cho những đòn công kích.
Chẳng hạn, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance từng cáo buộc Mục sư Hamilton rằng những gì ông rao giảng "không phải là Cơ Đốc giáo", mà là "chủ nghĩa cấp tiến cánh tả núp bóng tôn giáo", đồng thời cho rằng vị mục sư này "quá thiên tả" (woke) đối với bang Kansas. Tại Texas, Đảng Cộng hòa cũng xoáy sâu vào việc ông Talarico từng gọi Chúa là một thực thể "phi nhị nguyên giới" (non-binary). Trong chiến dịch tranh cử, ông Talarico đã rút lại phát ngôn này, thừa nhận rằng trước đó ông cố tình đưa ra nhận định gây tranh cãi như vậy.
Bầu cử giữa kỳ tại Mỹ: Những bang mà ông Trump đang gặp thế trận vô cùng cam go.
Một động thái kỳ lạ: "Sự căm ghét phi lý đối với mọi thứ liên quan đến ông Trump".
Sự việc này cho thấy Đảng Dân chủ dễ bị tổn thương đến nhường nào khi đối mặt với các vấn đề trong "cuộc chiến văn hóa". Đặc biệt, một bộ phận cử tri có đức tin Cơ Đốc sâu sắc rất dễ cảm thấy xa lánh trước những phát ngôn như vậy, một thực tế mà Đảng Cộng hòa luôn muốn tận dụng. Chẳng hạn, ông Trump từng công kích Mục sư Hamilton vì đã lên tiếng ủng hộ những người chuyển giới. Mục sư Hamilton đáp lại: "Tôi không cho rằng chúng ta nên bắt nạt, gây hấn hay làm tổn thương một nhóm người thiểu số." Đồng thời, ông cũng bày tỏ quan điểm phản đối việc để phụ nữ chuyển giới tham gia các môn thể thao dành cho nữ giới.
Đối với các thành viên Đảng Dân chủ tại những bang có tư tưởng bảo thủ, những vấn đề mang nặng tính ý thức hệ, vốn được Đảng Cộng hòa cố tình thổi bùng, trở thành một bài toán cân bằng đầy tế nhị. Với những đảng viên Dân chủ muốn tiếp xúc với cộng đồng Cơ Đốc giáo thông qua ngôn ngữ tôn giáo, thách thức này còn lớn hơn nhiều.
Trong một bài viết trên tờ *Washington Post*, chiến lược gia bảo thủ Eric Teetsel nhận xét về nhóm Cơ Đốc nhân theo khuynh hướng tiến bộ: "Họ sử dụng ngôn ngữ đức tin để biện hộ cho những quan điểm vốn thường gắn liền với phe cánh tả thế tục." Ông cho rằng Đảng Dân chủ chỉ có thể thu hút các cử tri Cơ Đốc giáo sùng đạo nếu các ứng viên Cơ Đốc nhân tiến bộ chịu điều chỉnh quan điểm của mình "xích lại gần hơn với trung tâm".
Nhà khoa học chính trị Burge cũng tin rằng các lựa chọn của Đảng Dân chủ hiện rất hạn chế. Ông lập luận rằng "sự chia rẽ văn hóa sâu sắc" chính là rào cản khó vượt qua nhất đối với họ. Theo Burge, mọi người thường xác định bản sắc chính trị của mình trước, rồi sau đó mới điều chỉnh bản sắc tôn giáo và đức tin sao cho phù hợp với những niềm tin chính trị đó. Điều này cho thấy thái độ chính trị được định hình bởi sự gắn kết với đảng phái nhiều hơn là bởi mức độ sùng đạo. Đối với những người theo Đảng Dân chủ có đức tin Cơ Đốc, thực tế này khiến mọi chuyện trở nên khó khăn hơn.
"Đảng Dân chủ không thể chỉ đơn thuần trích dẫn Kinh Thánh nhiều hơn rồi kỳ vọng rằng những cử tri Cơ Đốc giáo thuộc Đảng Cộng hòa sẽ chuyển sang ủng hộ mình," nhà khoa học chính trị này nhấn mạnh. Ông lưu ý rằng những rạn nứt giữa hai đảng đã hình thành qua nhiều thập kỷ, đồng thời nói thêm: "Chúng sẽ không thể biến mất chỉ nhờ vào vài bài phát biểu được soạn thảo khéo léo."
( Có sự hỗ trợ của AI)
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 1-11-2026
