NẾU ĐỨC CẤM MỸ XỬ DỤNG CÁC CĂN CỨ QUÂN SỰ TRÊN LÃNH THỔ MÌNH - CUỘC CHIẾN Ở TRUNG ĐÔNG RỒI SẼ VỀ ĐÂU?
Nguồn tin từ T-ONLINE cho biết: Các căn cứ quân sự của Mỹ ở Đức, được cho là những trung tâm quan trọng trong cuộc chiến của Mỹ chống lại Iran. Đức có thể ra lệnh hạn chế việc xử dụng chúng, nhưng có lẽ Đức đang đang cố né tránh một cuộc đối đầu với Trump. Tuy nhiên, đảng SPD (Đảng Dân chủ Xã hội)Đức, vẫn đang thảo luận về việc này. Đức hiện được coi là con át chủ bài quan trọng trong cuộc chiến của Mỹ với Iran. Nói nôm na, Mỹ đang cần xử dụng các phi trường ở Đức để có thể tấn công Iran , vận chuyển tiếp liệu và chiến cụ cho chiến dịch quân sự của Mỹ ở Trung Đong
Ít nhất: Kịch bản tồi tệ nhất đã được tránh khỏi. Mặc dù Donald Trump tuyên bố trong bài phát biểu hôm thứ Tư 1-4, ông sẽ tăng cường hơn nữa các cuộc tấn công chống lại Iran, tuyên bố, "Chúng ta sẽ giáng cho họ một đòn giáng thật mạnh trong 2 đến 3 tuần tới," tổng thống Mỹ nói, nhưng ông đã không tuyên bố rút khỏi NATO mà nhiều người lo sợ do sự rạn nứt xuyên Đại Tây Dương về cuộc chiến Iran.
Trong những ngày gần đây, giọng điệu của Trump đã hoàn toàn khác. Trump đã chỉ trích gay gắt các đồng minh NATO ở Âu châu, gọi họ là "những kẻ hèn nhát" và thậm chí đe dọa rút Mỹ khỏi liên minh NATO.
Lý do: Sự phản kháng đối với cuộc chiến mà Mỹ phát động cùng với Israel khoảng một tháng trước đang ngày càng gia tăng ở Âu châu. Sự phản kháng đồng loạt này không còn chỉ là lời nói suông nữa. Các nước Âu châu hiện đang áp dụng những biện pháp cụ thể nhằm vào điểm yếu trong cỗ máy chiến tranh của Trump: các quốc gia như Tây Ban Nha và Pháp đang hạn chế việc xử dụng các căn cứ của Mỹ ở Âu châu, vốn đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến trên không ở Trung Đông.
Đức cũng có thể gây khó khăn cho Trump và hạn chế việc xử dụng các căn cứ của Mỹ trên lãnh thổ của mình. Tuy nhiên, cho đến nay, chính phủ Đức vẫn né tránh việc làm này, có thể là để tránh đối đầu với Trump. Nhưng liệu liên minh cầm quyền có thể duy trì lập trường của mình nếu chiến tranh leo thang và kéo dài hơn nữa?
Sự phản kháng của châu Âu đang ngày càng gia tăng.
Việc Trump tuyên bố các đợt tấn công tiếp theo có thể khiến tình hình chính trị trở nên bấp bênh hơn đối với người Âu châu. Áp lực dư luận đã rất cao đối với các chính phủ Âu hâu trong việc giữ khoảng cách với các cuộc tấn công. Ngay cả Thủ tướng Ý Georgia Meloni, vốn thường là đồng minh của Trump, cũng nói rằng cuộc chiến này "nằm ngoài phạm vi luật pháp quốc tế".
Sự bất an trong giới chính trị Âu châu ngày càng có những hậu quả thực tế: Tây Ban Nha đã cấm người Mỹ xử dụng các căn cứ quân sự của mình ngay từ đầu cuộc chiến, điều này khiến tổng thống Mỹ không hài lòng. Trong khi đó, các quốc gia Âu châu khác cũng làm theo: Theo đài truyền hình RAI của Ý, chính phủ Rome đã từ chối cho phép máy bay quân sự Mỹ hạ cánh xuống một căn cứ ở Sicily trong tuần này. Pháp cũng chỉ cho phép phi cơ vận tải của Không quân Mỹ xử dụng các phi trường quân sự của mình trong những trường hợp đặc biệt như tải thương, chứ không phải cho phép các chiến đấu cơ hoặc oanh tạc cơ phản lực tham gia trực tiếp vào các cuộc tấn công Iran. Và Anh cũng đang hạn chế việc xử dụng các căn cứ của mình cho các hệ thống vũ khí chỉ thực hiện các cuộc tấn công với "mục tiêu phòng thủ", chẳng hạn như bảo vệ các đồng minh Ả Rập hoặc việc cho mở lại eo biển Hormuz.
Ngay cả khi người Âu châu biện minh cho hành động của họ bằng các thỏa thuận xử dụng hiện có, một điều hết sức õ ràng là: Việc từ chối cũng là một tín hiệu chính trị gửi đến Washington, là Âu châu muốn tránh xa cuộc chiến càng nhiều càng tốt.
Các căn cứ của Mỹ ở Đức: hiện là Trung tâm của cuộc chiến
Đức cũng có thể bị ảnh hưởng đáng kể bởi cuộc chiến của Trump. Căn cứ không quân Ramstein và căn cứ không quân Spangdahlem (cả hai đều ở Rheinland-Pfalz) là những trung tâm quan trọng cho cuộc chiến trên không của Mỹ. Ramstein, một trong số các phi trường, là nơi đặt trụ sở của Không quân Mỹ tại Âu châu. Hàng trăm máy bay của Mỹ, bao gồm cả các vận tải cơ quân sự như Boeing C-17 Globemaster III và Lockheed C-130 Hercules, đã thực hiện các nhiệm vụ từ Ramstein kể từ khi bắt đầu cuộc xung đột, vận chuyển binh lính và chiến cụ đến Trung Đông hoặc di tản binh lính Mỹ khỏi đó.
Một chiếc Boeing C-17 Globemaster III của Không quân Hoa Kỳ. (Nguồn: IMAGO/Nicolas Economou/imago)
Chuyên gia NATO và cựu cố vấn Bộ Ngoại giao Mỹ, Michael J. Williams, gọi Ramstein là "trung tâm điều hành các hoạt động không quân của Mỹ ở Trung Đông", điều này rất cần thiết, đặc biệt là để kiểm soát các hoạt động máy bay không người lái. "Các liên kết dữ liệu và trạm chuyển tiếp vệ tinh cho các nhiệm vụ máy bay không người lái ở Trung Đông đều chạy qua Ramstein, vì việc kiểm soát trực tiếp từ Hoa Kỳ sẽ quá chậm", Williams nói.
Báo cáo dài 12 trang, được Đảng Cánh tả ủy nhiệm, xem xét liệu việc xử dụng các căn cứ quân sự ở Đức để tấn công Iran có tạo thành hành vi tiếp tay và đồng lõa, mà Đức phải chịu trách nhiệm theo luật quốc tế hay không ?. Kết luận đáng chú ý: "Tùy thuộc vào hoàn cảnh cụ thể của việc xử dụng", điều này "chắc chắn không phải là không thể xảy ra". Các căn cứ quân sự của Mỹ không phải là lãnh thổ của Mỹ, mà là một phần lãnh thổ có chủ quyền của quốc gia sở tại. Các nhà nghiên cứu cũng đề cập đến một phân tích trước đó về cuộc chiến tranh xâm lược của Nga chống lại Ukraine, trong đó việc "đơn thuần 'cung cấp' lãnh thổ Belarus cho các hành động xâm lược của Nga" đã bị coi là tiếp tay và dung túng.
Không giống như các nước láng giềng Âu châu khác, Đức cho phép Mỹ tự do xử dụng các căn cứ của mình. Người phát ngôn chính phủ Stefan Kornelius đã xác nhận điều này vào thứ Tư 1-4: "Đức cũng có các thỏa thuận xử dụng các căn cứ của Mỹ và tuân thủ nội dung pháp lý của các thỏa thuận này." Do đó, chính phủ Đức không thấy lý do gì để xem xét lại hoặc hạn chế các thỏa thuận.
Liệu Đức có phạm tội?
Tuy nhiên, vấn đề có thể không đơn giản như chính phủ Đức đang nói. Điều này đặc biệt đúng nếu chiến tranh kéo dài và xảy ra thêm những vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế, chẳng hạn như vụ Mỹ ném bom trường nữ sinh ở Teheran, có thể đã giết chết khoảng 200 người. Việc các căn cứ của Mỹ ở Đức đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực chiến tranh của Trump không chỉ làm suy yếu luận điệu chính trị của chính phủ Đức ("Đây không phải là cuộc chiến của chúng tôi"). Mà còn tiềm ẩn những rủi ro pháp lý.
Các chiến đấu cơ của NATO tại căn cứ không quân Ramstein ở Rheinland-Pfalz. (Nguồn: Thomas Lohnes/getty-images)Ví dụ, một ý kiến chuyên gia được công bố gần đây từ Cơ quan Nghiên cứu của Quốc hội Đức đã kết luận rằng cuộc chiến chống lại Iran phải được coi là vi phạm điều khoản cấm sử dụng vũ lực được ghi trong Hiến chương Liên hợp quốc. Theo các chuyên gia trong Quốc hội Đức, cuộc chiến này là bất hợp pháp theo luật quốc tế, một đánh giá mà Tổng thống Liên bang Frank-Walter Steinmeier cũng đã đưa ra gần đây.
Đối tác liên minh lại có quan điểm khác. Adis Ahmetović, người phát ngôn chính sách đối ngoại của đảng SPD tại Quốc hội Đức, kêu gọi Đức noi theo các đồng minh Âu châu: "Đúng là các đối tác chủ chốt ở Âu châu như Pháp, Tây Ban Nha và Ý hiện đang hạn chế việc quân đội Mỹ xử dụng cơ sở hạ tầng của họ. Điều này nhấn mạnh rằng những vấn đề như vậy luôn phải được đánh giá về mặt chính trị và theo luật pháp quốc tế."
Từ quan điểm của đảng SPD và nhiều chuyên gia luật quốc tế, cuộc tấn công vào Iran là không phù hợp với luật pháp quốc tế, ông Ahmetović nói, và ông cho rằng hành động pháp lý là chính đáng nếu cần thiết: "Nếu chính phủ Đức đi đến kết luận tương tự, cần phải xem xét liệu việc xử dụng các địa điểm như Ramstein có được phép về mặt pháp lý trong bối cảnh này hay không và ở mức độ nào? nếu cần, thông qua kiện tụng."
Sự can thiệp của Đức sẽ "rất dễ gây xung đột."
Nhưng liệu điều gì khả thi về mặt pháp lý cũng có phải là điều đáng mong muốn về mặt chính trị? Nếu chính quyền Đức thực sự bắt đầu xem xét lại các hợp đồng với quân đội Mỹ và chủ động can thiệp vào việc xử dụng các căn cứ của Mỹ, Washington có thể sẽ coi đây là một hành động thù địch. Liệu Đức có thực sự sẵn sàng cho điều đó?
... Về mặt quân sự, một việc làm như vậy chắc chắn sẽ có hiệu quả, chuyên gia NATO Williams nhận định: Nếu Berlin quyết định hạn chế việc xử dụng các căn cứ của Mỹ, điều đó sẽ gây ra "hậu quả nghiêm trọng" đối với các hoạt động của Mỹ ở Trung Đông. Tuy nhiên, về mặt chính trị, ông khuyên không nên thực hiện hành động như vậy, vì "phản ứng dữ dội" từ chính quyền Trump là điều khó tránh khỏi.
Chuyên gia Mỹ Sirakov cũng cảnh báo chống lại những phản ứng mang tính biểu tượng vội vàng: "Về mặt chính trị, sự can thiệp của Đức là có thể, nhưng rất dễ dẫn đến xung đột." Đặc biệt, việc hạn chế căn cứ không quân Mỹ ở Ramstein sẽ được Washington hiểu là "sự hạn chế công khai quyền tự do hoạt động của Mỹ trên lãnh thổ Đức." Nếu có thể, hướng hành động khôn ngoan nhất không phải là lệnh cấm đột ngột, mà là "phương pháp giải quyết tế nhị theo từng giai đoạn," Sirakov khuyên: thông qua tham vấn, xem xét pháp lý, nghĩa vụ xác minh, và "chỉ sau đó mới có thể áp đặt các hạn chế."
Chi phí sẽ gần như không thể gánh chịu.
Nhưng hiện tại dường như không chắc chắn rằng liên minh CDU/CSU-SPD sẽ có đủ ý chí chính trị để thực hiện một động thái như vậy. Không chỉ vì các đối tác liên minh thậm chí còn không thể thống nhất về đánh giá pháp lý quốc tế đối với cuộc chiến. Sự linh hoạt và sẵn lòng của Đức trong việc đóng vai trò trung tâm cho một cuộc chiến có khả năng bất hợp pháp chủ yếu được giải thích bởi những lo ngại về việc Mỹ rút khỏi NATO.
Chi phí của một cuộc xung đột công khai với Mỹ hầu như không thể tính toán được, đặc biệt là trong bối cảnh chiến tranh ở Ukraine. Do đó, Đức có thể sẽ duy trì lập trường không chắc chắn của mình trong thời điểm hiện tại: giữ thái độ dè dặt về chính trị, nhưng lại là trung tâm quân sự cho một cuộc chiến mà nước này đang chính thức cố gắng tránh xa.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 3-4-2026
