THỦ TƯỚNG MERZ GẮN NGÂN SÁCH EU VÀO VỚI CÁC KHOẢN VIỆN TRỢ MỚI CHO UKRAINE
Artikel von Jorge Liboreiro/Euronews (Deutsch), ngày 10-11: Friedrich Merz đặt điều kiện rằng việc đạt được thỏa thuận về ngân sách tiếp theo của Liên minh Âu châu (EU) phải đi kèm với các khoản viện trợ mới dành cho Ukraine. Qua đó, ông đã kết nối hai vấn đề tế nhị về mặt chính trị, vốn đang bộc lộ những chia rẽ sâu sắc giữa các quốc gia thành viên.
Đến năm 2027, Kiew phải đối mặt với khoản thiếu hụt ngân sách lên tới 70 tỷ Euro, hệ quả từ các cuộc không kích không ngừng nghỉ của Nga. EU đã cam kết chi trả 2/3 ba số tiền này, tương đương khoảng 45 tỷ Euro, thông qua một cơ chế hiện vẫn chưa được xác định cụ thể.
Trong một lá thư gửi Chủ tịch Hội đồng Âu châu António Costa (mà Euronews đã có được bản sao), ông Merz viết: "Một cam kết tập thể, trong đó tất cả chúng ta, không loại trừ bất kỳ ai, cùng đóng góp một cách công bằng để bù đắp khoản thiếu hụt này, là điều kiện tiên quyết để giải quyết vấn đề và thảo luận về các khía cạnh khác, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến tài chính".
Ông Merz lập luận rằng các cuộc đàm phán đang diễn ra về ngân sách bảy năm của EU cần "đảm bảo một giải pháp nhận được sự ủng hộ từ tất cả các quốc gia thành viên, đồng thời bảo đảm triển vọng tài chính vững chắc, dài hạn cho Ukraine từ năm 2028 trở đi, bao gồm cả các nghĩa vụ lãi vay đã phát sinh".
Điều này đề cập đến khoản lãi vay phát sinh từ gói hỗ trợ trị giá 90 tỷ Euro hiện tại, vốn được thực hiện thông qua cơ chế vay nợ chung của 24 quốc gia thành viên. Để đổi lấy sự đồng thuận cần thiết cho thỏa thuận này, Ungarn, Slowakei và Tschechien đã được miễn tham gia vào hạn mức tín dụng đó.
Việc hoàn trả nợ gốc sẽ chưa bắt đầu cho đến khi Nga thừa nhận nghĩa vụ bồi thường chiến tranh. Tuy nhiên, các khoản lãi vay sẽ đến hạn thanh toán ngay từ năm tới. Ban đầu, Brüssel ước tính số tiền lãi này vào khoảng 3 tỷ Euro mỗi năm, nhưng chi phí tài chính tăng mạnh đã làm thay đổi các tính toán đó. Khoản tiền 45 tỷ Euro mà EU dự định cung cấp cho Kiew đến năm 2027 sẽ là khoản bổ sung bên cạnh các thỏa thuận cho vay hiện có.
Trước tình trạng thiếu hụt ngân sách nghiêm trọng, phương án vay nợ chung một lần nữa được xem là lựa chọn ưu tiên. Ủy ban Âu châu dự kiến sẽ trình bày các phương án thay thế cho các quốc gia thành viên trước thềm một hội nghị thượng đỉnh đặc biệt diễn ra vào cuối tháng này. Trong thư của mình, Merz yêu cầu Costa đẩy nhanh quá trình tham vấn và đưa vấn đề này vào chương trình nghị sự như một nội dung "ưu tiên" tại hội nghị thượng đỉnh không chính thức ở Dublin tuần này, một chủ đề vốn không nằm trong kế hoạch thảo luận ban đầu.
Vị Thủ tướng bày tỏ sự bất bình rõ rệt khi cho rằng việc hỗ trợ tài chính và quân sự cho quốc gia đang kiệt quệ vì chiến tranh này "được phân bổ không đồng đều và về cơ bản chỉ đang đè nặng lên vai một vài quốc gia thành viên".
Ông viết: "Hỗ trợ Ukraine là vấn đề an ninh Âu châu không thể tách rời, và trách nhiệm chia sẻ gánh nặng hỗ trợ này cũng phải được thực hiện một cách bình đẳng và không thể tách rời".
Đức hiện là quốc gia viện trợ song phương lớn nhất cho Ukraine. Các quốc gia ủng hộ chủ chốt khác, bao gồm Đan Mạch, Phần Lan, Hòa Lan và Thụy Điển, cũng chia sẻ sự thất vọng của Merz và đang thúc đẩy việc gộp ngân sách EU cùng các khoản viện trợ cho Ukraine thành một gói toàn diện duy nhất.
Những quốc gia này thuộc nhóm được gọi là các nước "tiết kiệm" (hay còn gọi là nhóm "hiện đại hóa"), vốn đang ủng hộ việc cắt giảm toàn diện dự thảo ngân sách. Quan điểm này khiến họ mâu thuẫn với nhóm "ủng hộ chính sách gắn kết" (friends of cohesion), những nước đang bảo vệ mức chi tiêu cao.
Tschechien, Ungarn và die Slowakei đã phát tín hiệu rằng họ muốn được miễn tham gia vào bất kỳ khoản vay chung nào nhằm hỗ trợ Kiew. Bulgaria, một quốc gia lên tiếng phản đối mạnh mẽ việc chuyển giao vũ khí, cũng được dự đoán sẽ có động thái tương tự. Cả bốn quốc gia này đều thuộc nhóm "ủng hộ chính sách gắn kết".
Việc họ từ chối tham gia đã khiến nhóm các nước "tiết kiệm" cảm thấy tức giận.
Một nhà ngoại giao nhận xét: "Nhóm ủng hộ chính sách gắn kết không thể vừa muốn hưởng lợi vừa không muốn gánh vác trách nhiệm. Ở Brüssel, tiền không tự nhiên mà có, đó là lý do tại sao chúng ta phải đưa ra các quyết định chính trị".
Simon Harris, Bộ trưởng Tài chính Ireland, quốc gia hiện đang giữ chức chủ tịch luân phiên của Hội đồng EU và đóng vai trò điều phối các cuộc đàm phán , đã đứng về phía nhóm các nước "tiết kiệm".
Phát biểu vào sáng thứ Hai 9-11, trước thềm cuộc họp cấp bộ trưởng tại Brüssel, ông Harris cho biết: "Rất khó để có một cuộc thảo luận nghiêm túc về ngân sách Âu châu trong những năm tới mà không tính đến Ukraine cũng như vấn đề tài trợ cho quốc gia này".
"Chúng ta cần nhìn nhận vấn đề này dưới góc độ đúng đắn. Đây là vấn đề liên quan đến an ninh của Âu châu". Tuy nhiên, không phải tất cả các quốc gia thành viên đều có cùng quan điểm này.
Tuần trước, Ignacy Niemczycki, Thứ trưởng phụ trách các vấn đề Âu châu của Ba Lan, lập luận rằng hai vấn đề này về cơ bản là khác biệt, và việc gắn kết chúng với nhau có thể "phản tác dụng", khiến cho việc đạt được một thỏa hiệp cuối cùng trở nên "khó khăn hơn nữa" so với thực tế hiện nay.
Trong khi đó, Thủ tướng Slowakei, Robert Fico cảnh báo rằng một sự gắn kết như vậy sẽ "rất nguy hiểm".
(Có sự hỗ trợ của AI)
Vũ Thái An, người lính VNCH ngày 10-11-2026
