CHIẾN TRANH Ở IRAN LÀM ẢNH HƯỞNG NẶNG NỀ ĐẾN NGUỒN CUNG VŨ KHÍ CHO UKRAINE
Ukraine đang rất cần vũ khí và đạn dược cho cuộc chiến chống lại Nga. Tuy nhiên, Mỹ hiện cũng có thể rất cần chính những thứ này cho cuộc chiến của riêng họ chống lại Iran. Các chuyên gia cảnh báo về một món quà chiến lược dành cho Nga.
Cuộc chiến do Mỹ dẫn đầu chống lại Iran đe dọa trở thành gánh nặng lớn đối với kho vũ khí của Mỹ làm ảnh hưởng và những hậu quả đối với Ukraine.
Trong khi quân đội Nga tiếp tục nã pháo vào các thành phố và cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine, Kiew hiện đang cạnh tranh trực tiếp với Israel và lực lượng Mỹ ở Trung Đông để giành lấy cùng một loại hỏa tiễn phòng không và vũ khí chính xác đang khan hiếm.
Nhà kinh tế bình luận về cuộc chiến Iran: "Khi đó, hậu quả sẽ nghiêm trọng hơn nhiều"
Tình trạng thiếu hụt đặc biệt đang nổi lên đối với các hệ thống phòng không Patriot, Nasam và Iris-T. Các hệ thống này rất đắt tiền, và năng lực sản xuất đạn dược cũng bị hạn chế. Cuộc chiến với Iran đang gây áp lực nghiêm trọng lên chuỗi cung ứng: Với kho hỏa tiễn và máy bay không người lái khổng lồ của Teheran, Mỹ có nhu cầu cao về hỏa tiễn đánh chặn.
Tuy nhiên, chính những loại vũ khí này, như hỏa tiễn đánh chặn Patriot PAC-3 hoặc hỏa tiễn Amraam dành cho hệ thống phòng không Nasam, lại vô cùng quan trọng để Ukraine có thể phòng thủ trước các đợt tấn công của hỏa tiễn và máy bay không người lái Nga vào Kiew, Charkiw và Odessa.
Ngành kỹ nghệ vũ khí đang hoạt động hết công suất.
Cuộc chiến ở Ukraine đã làm cạn kiệt đáng kể kho dự trữ của các đội quân Tây phương kể từ năm 2022. Mỹ, Đức và các nước NATO khác đã phải thừa nhận rằng kho dự trữ hỏa tiễn "địa không", đạn pháo 155mm và hỏa tiễn dẫn đường chính xác của họ được chế tạo cho các cuộc xung đột ngắn, có giới hạn, chứ không phải cho những cuộc chiến tranh tiêu hao kéo dài nhiều năm.
Trong khi các nhà sản xuất vũ khí Âu châu ít nhất đang xây dựng các nhà máy mới và tăng công suất của các cơ sở hiện có, việc mở rộng dây chuyền sản xuất hỏa tiễn dẫn đường phức tạp cần nhiều năm chứ không phải vài tháng. Điều này có nghĩa là các cuộc xung đột lớn khác, chẳng hạn như cuộc chiến chống Iran, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cung cấp các hệ thống này.
Đối với Ukraine, cuộc chiến đến vào thời điểm không thuận lợi.
Từ góc nhìn của Ukraine, chiến tranh ở Trung Đông đang diễn ra vào thời điểm không thuận lợi. Tổng thống Wolodymyr Selenskyj đã nhiều lần cảnh báo trong những ngày gần đây rằng một cuộc chiến kéo dài chống lại Iran có thể gây nguy hiểm cho việc cung cấp hỏa tiễn phòng không.
Mối lo ngại của ông: Chừng nào Mỹ và các đồng minh còn tiêu thụ và xử dụng một lượng lớn vũ khí phòng thủ ở Trung Đông, thì số lượng hệ thống và đạn dược dành cho Ukraine sẽ càng bị ít đi, hoặc ít nhất là việc giao hàng sẽ bị trì hoãn. Điều này đặc biệt rất đáng lo ngại, vì Ukraine đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong những tuần gần đây và, theo báo cáo từ viện nghiên cứu "Institute for the Study of War" của Mỹ, đã giành lại được nhiều lãnh thổ hơn so với trước đây.
Hơn nữa, các ưu tiên chính trị đã thay đổi kể từ khi ông Trump trở lại White House năm 2025. Viện trợ quân sự cho Ukraine gần như hoàn toàn dựa vào nguồn tài trợ của Âu châu và các chương trình mua sắm dài hạn, trong khi ít vũ khí và đạn dược hơn được cung cấp trực tiếp từ kho dự trữ của Mỹ.
Điều này chuyển trách nhiệm và áp lực sang Âu châu: Berlin, Paris, Warschau và các thủ đô khác phải quyết định sẽ chuyển giao bao nhiêu hệ thống của riêng họ cho Ukraine. Đồng thời, họ phải bổ sung nguồn dự trữ của riêng mình và cân nhắc cuộc chiến ở Trung Đông cùng những rủi ro mà Âu châu phải gánh chịu, chẳng hạn như các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo tiềm tàng vào các mục tiêu ở phía đông lục địa.
Sự chú ý từ Washington đang chuyển hướng.
Do đó, Tây phương Tây có một nguồn cung cấp đạn dược chung, nhưng có hạn. Như cựu Thiếu tướng Úc Mick Ryan viết trong Blog "Futura Doctrina" của mình, các nước Tây phương, trong các cuộc khủng hoảng khác nhau, đôi khi cần những loại đạn dược giống hệt nhau hoặc ít nhất là có liên quan chặt chẽ.
Điều này áp dụng cho cả phòng không, nhưng cũng áp dụng cho các cuộc tấn công chính xác. Cả ở Trung Đông và Ukraine, bom chính xác và hỏa tiễn hành trình phóng từ trên không và trên biển đang được xử dụng, ví dụ, để tấn công các sở chỉ huy, phi trường và các cơ sở hậu phương tiếp tê. Tình trạng thiếu hụt cũng ảnh hưởng đến các hệ thống chỉ huy và kiểm soát, chẳng hạn như các cảm biến mạng và giao diện dữ liệu, mà số lượng và khả năng kết hợp của chúng bị hạn chế.
Cuộc xung đột với Iran càng kéo dài và Mỹ và Israel càng tích cực hoạt động quân sự ở đó, thì trọng tâm của các nhà hoạch định chính sách ở Washington càng chuyển dịch. Kết quả không phải là việc đột ngột ngừng viện trợ cho Ukraine, mà là sự cạnh tranh dần dần về ngân sách, năng lực sản xuất và sự quan tâm ngoại giao. Điều này là do Israel, quốc gia cũng tham gia vào cuộc chiến chống Iran, phụ thuộc vào việc Mỹ cung cấp vũ khí.
"Do đó, Ukraine có thể bị đẩy xuống vị trí là một mặt trận thứ yếu."
Đại tá Markus Reisner cũng nhận thấy vấn đề này. Chuyên gia quân sự người Áo nói với đài truyền hình n-tv: "Một cuộc chiến do Mỹ và Israel dẫn đầu, thu hút sự chú ý và nguồn lực vào Trung Đông, là một món quà chiến lược cho Nga và Trung Quốc", mặc dù cuối cùng Nga có thể mất đi một đồng minh quan trọng là chế độ Iran.
Reisner lo ngại rằng Nga có thể tăng cường mối quan hệ quân sự và năng lượng với một Iran suy yếu và lợi dụng sự phân tâm của Tây phương trong cuộc chiến chống lại Ukraine.
"Mặt khác, Trung Quốc có thể tự định vị mình là một bên ổn định hoặc trung gian hòa giải có trách nhiệm, tiếp tục mua năng lượng với giá ưu đãi và miêu tả Mỹ là nguyên nhân chính gây bất ổn thế giới," chuyên gia quân sự tiếp tục.
Nỗi lo sợ của ông: "Ukraine do đó có thể bị đẩy xuống mặt trận thứ yếu. Trong trường hợp xấu nhất, điều này có nghĩa là thậm chí còn ít nguồn lực hơn, chẳng hạn như hỏa tiễn phòng không Patriot." Ngay cả bây giờ, các đồng minh riêng lẻ của Ukraine phải lập danh sách ưu tiên để xác định những lô hàng vũ khí nào thực sự "quan trọng đối với nỗ lực chiến tranh", và những lô hàng nào có thể bị hoãn lại.
Máy bay không người lái đến từ Iran
Đây chính xác là điều Điện Kremlin đang trông chờ: dư luận và chính trường Tây phương cuối cùng sẽ trở nên "mệt mỏi vì chiến tranh" và các khu vực khủng hoảng khác sẽ trở thành tâm điểm chú ý. Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra là liệu căng thẳng ở Trung Đông có ảnh hưởng đến việc Nga xử dụng các hệ thống vũ khí chủ chốt như máy bay không người lái Shahed hay không ?.
Tuy nhiên, tác động của cuộc chiến Iran đối với khả năng máy bay không người lái của Nga có thể sẽ bị hạn chế. Ban đầu Nga mua máy bay không người lái từ Iran, nhưng kể từ năm 2023 đã tự sản xuất chúng trong nước với sự hỗ trợ của Iran, John Hardie thuộc Tổ chức Bảo vệ Dân chủ nói với Euronews.
Theo số liệu của Ukraine, Nga đã xử dụngi hơn 54.500 máy bay không người lái Shahed vào năm 2025, bao gồm 32.200 máy bay không người lái chiến đấu. Moskau cũng đang thử nghiệm các biến thể tối tân có tên gọi "Geran-4" và "Geran-5".
Nga ban đầu mua máy bay không người lái từ Iran, nhưng kể từ năm 2023 đã tự sản xuất chúng trong nước với sự hỗ trợ của Iran, John Hardie thuộc Tổ chức Bảo vệ Dân chủ nói với Euronews. “Iran không đóng vai trò gì trong chuỗi cung ứng của Shahed”
Chu kỳ đổi mới chỉ chưa đầy tám tuần. Tuy nhiên, nhiều cơ phận được xác định không có nguồn gốc từ Iran, mà là từ Trung Quốc và các nước Tây phương. “Hiện tại, Iran đóng vai trò nhỏ, hoặc hoàn toàn không đóng vai trò gì, trong chuỗi cung ứng của Shahed,” Hardie tiếp tục.
Do đó, cuộc chiến chống Iran không tạo ra những vấn đề hoàn toàn mới, mà chỉ làm trầm trọng thêm những điểm nghẽn về đạn dược hiện có. Liệu điều này có thay đổi quyết định cục diện chiến tranh ở Ukraine hay không phụ thuộc ít hơn vào Teheran hay Washington, mà phụ thuộc nhiều hơn vào việc liệu Âu châu có sẵn sàng lấp đầy khoảng trống này và tiếp tục cung cấp cho Ukraine mức độ hỗ trợ cao bất chấp mặt trận thứ hai ở Trung Đông hay không ?.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 6-3-2026
