CUỘC CHIẾN GIÀNH QUYỀN LỰC KHÔNG GIAN: VỆ TINH QUYẾT ĐỊNH AN NINH CỦA ĐỨC NHƯ THẾ NÀO?
Trước bối cảnh các mối đe dọa đang ngày càng thay đổi, không gian không còn chỉ được xem là lĩnh vực nghiên cứu và kinh tế, mà ngày càng trở thành một thành phần trung tâm của an ninh quốc gia và khả năng răn đe quân sự của Đức.
Theo Phó Đô đốc Tiến sĩ Thomas Daum, Thanh tra Dịch vụ An ninh mạng và Thông tin của quân đội Đức, không gian hiện đã trở thành một chiến trường thực sự. Đức hiện đang vận hành từ8 đến 10 vệ tinh trong không gian, chủ yếu phục vụ mục đích trinh sát (SAR-Lupe, SARah) và liên lạc. Tuy nhiên, đội vệ tinh này được coi là đã lỗi thời.
Trong một cuộc phỏng vấn với Euronews tại Hội nghị An ninh Munich, Daum giải thích rằng các vệ tinh có "tầm quan trọng đáng kể đối với chức năng của các hệ thống trên mặt đất" và do đó vượt xa các ứng dụng quân sự. "Nếu vệ tinh gặp trục trặc, bạn không thể rút tiền từ ngân hàng nữa", Daum nói.
Có nguy cơ "các hệ thống của chúng ta trong không gian có thể bị tấn công." Trong bối cảnh đó, một "Ngày Không Gian", tức là sự việc trục trặc vệ tinh, sẽ là "về cơ bản là một thảm họa", theo lời Tổng Thanh tra.
Một cuộc tấn công như vậy sẽ vô hiệu hóa các vệ tinh, với hậu quả tức thì trên mặt đất, vì chức năng của cơ sở hạ tầng quan trọng sẽ bị suy giảm nghiêm trọng.
Răn đe trong không gian
Chính phủ Đức dự định đáp trả kịch bản như vậy, cũng như trong các lĩnh vực quân sự khác, chủ yếu bằng biện pháp răn đe.
Ngay từ tháng 9 năm ngoái, Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius (SPD) đã cam kết khoảng 35 tỷ Euro đến năm 2030, bao gồm cả kinh phí cho hệ thống quan sát không gian "SPOCK", mà quân đội Đức đã được xử dụng từ đầu năm 2026.
Hệ thống này, được chế tạo bởi công ty Iceye của Phần Lan hợp tác với công ty quốc phòng Rheinmetall của Đức, dựa trên một chòm sao vệ tinh Radar (SAR), sẽ liên tục cung cấp hình ảnh bề mặt Trái đất, cho phép quân đội Đức quan sát và phân tích các chuyển động và những sự thay đổi trên mặt đất trong mọi điều kiện thời tiết và bất kỳ thời điểm nào trong ngày.
Theo Daum, răn đe trong không gian chủ yếu hoạt động trên cơ sở có đi có lại: việc phát tín hiệu rằng mình sở hữu các khả năng cần thiết đồng thời chứng minh khả năng làm gián đoạn hệ thống của đối phương.
Điều này cũng bao gồm các biện pháp ngăn chặn đối phương xử dụng hiệu quả hệ thống không gian của họ. Thay vì tấn công trực tiếp vào vệ tinh bằng vũ lực, chẳng hạn như súng đạn, các biện pháp phi động học thường được xử dụng trong cuộc chiến trên không gian.
Ví dụ, vệ tinh có thể bị nhắm mục tiêu từ mặt đất bằng cách cố tình làm mù chúng, với điều kiện chúng được trang bị cảm biến quang học. Đặc biệt, các vệ tinh trinh sát quân sự hoặc vệ tinh do thám xử dụng cảm biến quang học, tức là máy ảnh hoặc kính viễn vọng độ phân giải cao chụp ảnh trái đất. Việc làm mù các cảm biến này làm gián đoạn hệ thống, tạm thời ngăn chúng phát hiện hoặc ghi lại bất cứ điều gì.
Một lựa chọn khác, theo Daum, là gửi tín hiệu gây nhiễu, ví dụ, chống lại các vệ tinh liên lạc. Thông qua việc gây nhiễu hoặc làm mù, hệ thống của đối phương có thể bị gián đoạn mà không cần phá hủy chúng về mặt vật lý. "Điều này đương nhiên là do tác động từ mặt đất: Nếu vệ tinh trinh sát không thể thấy được sự thay đổi vị trí của lực lượng đồng minh, thì bạn sẽ có lợi thế về chiến thuật."
Tính bền vững cả trong không gian
Việc các khả năng này được chế tạo một cách có chủ đích, để không gây ra tác động phá hủy cũng có lý do chính trị: Năm 2023, Đức đã tham gia "Hiệp định Artemis" do Mỹ khởi xướng và do đó cam kết không tạo ra rác thải vũ trụ. Một vệ tinh của đối phương không thể đơn giản bị bắn hạ, thay vào đó, trọng tâm là các biện pháp can thiệp có thể đảo ngược nhằm hạn chế việc xử dụng nó mà không để lại rác thải trong không gian.
Cho đến nay, đường lối chính trị hiện tại vẫn tiếp tục tuân thủ điều này, nhưng theo Daum, có những tiếng nói chính trị đặt câu hỏi về cái gọi là quy tắc "không rác thải". "Chỉ vì chúng ta có khả năng phá hủy một hệ thống không có nghĩa là chúng ta muốn làm vậy," ông giải thích trong cuộc phỏng vấn với Euronews.
Theo ông, điều đó gửi tín hiệu đến đối phương rằng "chúng ta có khả năng tương tự như họ," bởi vì điều này sẽ dẫn đến chiến lược răn đe "răn đe bằng trừng phạt." "Điều này chắc chắn có thể có tác dụng răn đe, nhưng về cơ bản nó đòi hỏi phải điều chỉnh chiến lược an ninh không gian và do đó là một quyết định chính trị," thanh tra viên cho biết.
Tin mới: Một mạng lưới hàng ngàn vệ tinh nhỏ
Bên cạnh việc trinh sát, các cấu trúc thông tin liên lạc đáng tin cậy đóng vai trò trung tâm đối với quân đội và quốc phòng, cả trong thời kỳ khủng hoảng và thời bình.
Quân đội Đức (Bundeswehr) cũng dựa vào vệ tinh để liên lạc. Đối với khoảng cách xa, họ chủ yếu xử dụng các hệ thống địa tĩnh, hoặc sở hữu riêng hoặc thuê. Ví dụ, khi một tàu chiến điều động từ Âu châu đến Phi châu, việc liên lạc được thực hiện thông qua cơ sở hạ tầng này, theo Daum.
Dự án "SATCOMBw Stage 4" được coi là hợp đồng liên quan đến không gian lớn nhất trong lịch sử của Bundeswehr. Mục tiêu của nó là kết nối xe tăng, tàu chiến, máy bay và binh lính trên toàn thế giới thông qua vệ tinh và, đặc biệt, để bảo đảm cho các hoạt động ở sườn phía đông của NATO, bao gồm cả lữ đoàn Đức ở Litauen.
Tuy nhiên, "SATCOMBw Stage 4" cũng là một hệ thống liên lạc vệ tinh cổ điển, dựa trên các chòm sao gồm nhiều đơn vị nhỏ được kết nối với nhau, tương tự như Starlink của Elon Musk.
... Mỗi vệ tinh có thể liên lạc với các vệ tinh khác, tạo ra nhiều điểm truy cập hơn đáng kể và mở rộng khả năng tổng thể của liên lạc vệ tinh. Cuộc chiến ở Ukraine cũng chứng minh tầm quan trọng chiến lược của các hệ thống như vậy.
Cả Nga và Ukraine đều đã dựa vào mạng lưới vệ tinh do SpaceX cung cấp ở một mức độ nào đó trong những năm gần đây, đặc biệt là để triển khai và điều khiển máy bay không người lái. Về mặt chính thức, việc xử dụng hệ thống này không được phép ở Nga. Tuy nhiên, bắt đầu từ năm 2023, các thiết bị đầu cuối Starlink đầu tiên xuất hiện với các đơn vị của Nga, được cho là đã vào nước này thông qua các quốc gia ở vùng Vịnh Ba Tư hoặc Trung Á.
Trong khoảng hai tuần nay, công ty Mỹ đã chặn quân đội Nga truy cập vào các thiết bị đầu cuối Starlink của mình. Các quan chức Ukraine tuyên bố rằng việc phong tỏa hiện tại đã "gây cản trở đáng kể" các hoạt động của Nga. Moskau phủ nhận điều này, nhấn mạnh rằng không có tác động nào đến chiến tranh bằng máy bay không người lái.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 25-2-2026
