UKRAINE MỞ MẶT TRẬN MỚI TẠI BIỂN AZOW
Nguồn tin từ TELEPOLIS cho biết: Hơn 100 vụ tấn công tàu thuyền chỉ trong vài ngày: Kiew đang nhắm vào hệ thống tiếp tế của Nga phục vụ thay vì cố gắng đánh chìm các tàu lớn để tạo tiếng vang.
Gần như bất ngờ, Ukraine đã biến Biển Azow thành một chiến trường mới chỉ trong vài ngày; kể từ đêm ngày 7 tháng 7, nước này đã tiến hành một trong những chiến dịch xử dụng máy bay không người lái (UAV) dữ dội nhất nhắm vào tàu thương mại Nga kể từ khi chiến tranh bùng nổ.
Chiến dịch này nhắm vào đội tàu chở dầu cỡ nhỏ và trung bình chuyên vận chuyển nhiên liệu và dầu từ hệ thống kênh đào Wolga-Don, băng qua Biển Azow , đến bán đảo Krim đang bị chiếm đóng và đến các tàu chở dầu lớn hơn đang neo đậu ngoài khơi Biển Đen.
Trong khi tờ *The Guardian* đã loan tin vào ngày 12 tháng 7 rằng 90 tàu đã bị tấn công trong vòng một tuần, thì 2 ngày sau, Reuters cho biết con số này đã lên tới 116 tàu trong khoảng thời gian chín ngày. Tính đến ngày 17 tháng 7, tổng số vụ tấn công là 159: 117 vụ tại Biển Azow và 42 vụ tại Biển Đen, nơi các cuộc tấn công bắt đầu mở rộng từ ngày 15 tháng 7. Xét về mặt thống kê, trung bình cứ hai giờ lại có một tàu bị tấn công.
Hệ quả tức thời là hoạt động vận tải biển qua các điểm nghẽn chiến lược trong khu vực gần như bị đình trệ hoàn toàn. Theo Reuters, lực lượng biên phòng Nga đã ngừng tiếp nhận yêu cầu cấp phép đi qua eo biển Kerch kể từ tối ngày 10 tháng 7.
Đồng thời, hoạt động giao thông qua kênh đào Don-Azow cũng bị đình chỉ. Do có tới 1/4 lượng lúa mì xuất cảng của Nga được vận chuyển qua hệ thống này, thị trường ngũ cốc đã phản ứng ngay lập tức bằng việc giá cả tăng mạnh.
Chiến dịch: diễn biến và các số liệu
Cường độ của chiến dịch này rất đáng kể xét về mặt quân sự: bắt đầu từ ngày 9 tháng 7, các máy bay không người lái của Ukraine đã tấn công ít nhất một tá tàu mỗi ngày. Theo Reuters, các mục tiêu chính là những tàu chở dầu nhỏ, có mớn nước nông, dài tới 140 mét với trọng tải 7.000 tấn, đóng vai trò là đội tàu trung chuyển, vận chuyển dầu và nhiên liệu từ hệ thống sông Don đến các tàu chở dầu lớn hơn ở ngoài khơi Biển Đen. Chuyên gia phân tích ngành vận tải biển Sal Mercogliano vạch ra hai giai đoạn: đầu tiên là nhắm vào các tàu chở dầu cỡ nhỏ (feeder tanker) ở Biển Azow, tiếp theo là 20 tàu chở dầu lớn hơn ở Biển Đen bắt đầu từ ngày 15 tháng 7. Theo các báo cáo, cần khoảng 12 đến 15 tàu cỡ nhỏ như vậy mới đủ để lấp đầy một tàu chở dầu cỡ trung bình có tải trọng 100.000 tấn.
Theo tuyên bố từ phía quân đội Ukraine, mục tiêu không phải là đánh chìm các con tàu mà là vô hiệu hóa chúng. Mục đích là biến mỗi con tàu thành một khối xác tàu trôi dạt mà không gây thủng thân tàu hay làm tràn dầu.
Phương tiện nào được xử dụng cho các cuộc tấn công? Công nghệ và những điều chưa chắc chắn
Hiện chưa có xác nhận chính thức nào về loại máy bay không người lái (UAV) cụ thể được xử dụng. Các cuộc tấn công được cho là có sự tham gia của mẫu FP-2 do Ukraine sản xuất (bởi công ty Fire Point); đây là loại UAV tấn công cánh cố định, theo nhà sản xuất, có tầm hoạt động khoảng 370 km và tải trọng 200 kg, một năng lực đáng kể đối với dòng UAV này.
Tuy nhiên, cơ chế gây hư hại được ghi nhận lại cho thấy khả năng không xử dụng hệ thống này một cách rộng rãi: một đầu đạn có sức công phá lớn như vậy sẽ gây hư hại nghiêm trọng cho các mục tiêu và có khả năng gây tràn dầu, chính xác là những hậu quả mà phía Ukraine tuyên bố muốn tránh.
Nhiều khả năng các loại UAV cánh cố định nhỏ hơn, đã qua cải tiến đặc biệt, đang được xử dụng. Chúng được trang bị hệ thống dẫn đường giai đoạn cuối dựa trên hình ảnh hoặc quang học để tấn công các mục tiêu cụ thể, chẳng hạn như buồng lái, Rradar, Ăng-ten liên lạc hoặc buồng máy, qua đó vô hiệu hóa con tàu mà không đánh chìm nó.
Một phần đáng kể số UAV được khai triển và được điều khiển qua vệ tinh thuộc mạng lưới Starlink. Đây chính là mục tiêu mà các biện pháp đối phó của Nga nhắm vào: Nga đã khai triển các hệ thống gây nhiễu mạnh dọc theo các hành lang tiếp tế và nỗ lực cắt đứt kết nối Starlink mà các UAV Ukraine xử dụng.
Tuy nhiên, hiệu quả đạt được còn hạn chế, theo báo cáo của tờ *The Telegraph*: mặc dù dữ liệu tín hiệu cho thấy sự hiện diện của các thiết bị gây nhiễu Nga quanh eo biển Kerch và khu vực bờ biển phía nam, nhưng các nỗ lực này phần lớn tỏ ra không hiệu quả đối với các UAV điều khiển qua vệ tinh.
Tại sao lại là Biển Azow? Tầm quan trọng chiến lược
Biển Azow có tầm quan trọng chiến lược đối với Nga chủ yếu nhờ khả năng kết nối nhiều hệ thống: mạng lưới đường thủy nội địa của Nga thông qua kênh đào Wolga-Don, các vùng nông nghiệp dọc theo sông Don và sông Kuban, các khu vực Donezk và Saporoschje, cùng với bán đảo Krim.
Với độ sâu trung bình chỉ khoảng 7 mét và chỉ kết nối với Biển Đen qua eo biển Kerch, vùng biển này không phù hợp cho các tàu chở hàng cỡ lớn đi biển xa, nhưng lại là trung tâm trung chuyển và tập kết lý tưởng cho các tàu nhỏ có mớn nước nông, biến nơi đây thành một khu vực tiếp tế an toàn ở hậu phương.
Xét về khía cạnh kinh tế, ngành ngũ cốc đóng vai trò đặc biệt quan trọng: theo Reuters, có tới một phần tư lượng lúa mì xuất cảng của Nga được vận chuyển qua hệ thống đường thủy Azow-Don và các cảng liên quan như Rostow, Azow, Taganrog, Yeysk và Temryuk. Ngoài ra, các sản phẩm dầu mỏ, dầu Diesel và hóa chất cũng được vận chuyển qua hệ thống sông Don và Wolga, phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự.
Kể từ khi chiếm được Mariupol vào năm 2022, Nga cũng đã kiểm soát toàn bộ bờ biển phía bắc của Biển Azow. Theo chính phủ Ukraine, ngũ cốc và các loại hàng hóa khác từ vùng Donezk và Saporoschje được vận chuyển ra ngoài qua các cảng Mariupol và Berdyansk; đồng thời, Moscow đang đầu tư hàng tỷ USD vào cơ sở hạ tầng đường sắt và đường bộ mới nhằm kết nối các vùng lãnh thổ này với phần còn lại của nước Nga và bán đảo Krim.
Cuối cùng, đối với Krima, Biển Azow đóng vai trò là một phần của mạng lưới cung ứng dự phòng, bên cạnh Cầu Kerch, các tuyến phà và đường cao tốc ven biển. Điều này tạo ra một điểm yếu cụ thể: nếu chỉ cần một trong các tuyến kết nối này bị gián đoạn, Nga buộc phải chuyển hướng lưu thông sang các hành lang còn lại,khiến chúng dễ bị tấn công hơn và cũng dễ bị đối phương theo dõi hơn.
Yếu tố đường bộ: Tuyến R-280 và chiến dịch trước đó
Tuyến kết nối đường bộ huyết mạch giữa Rostow-on-Don và Krim là đường cao tốc R-280—trải dài hơn 500 km, chạy qua các thành phố Mariupol, Berdyansk và Melitopol. Theo tờ *The Guardian*, tuyến đường này phần lớn đã bị đóng cửa đối với phương tiện dân sự kể từ cuối tháng 5, trong khi các đơn vị máy bay không người lái (UAV) của Ukraine liên tục săn lùng các đoàn xe quân sự Nga dọc theo lộ trình này.
Theo Bộ trưởng Bộ Chuyển đổi Kỹ thuật số Ukraine Mykhailo Fedorov, mục tiêu rõ ràng của các cuộc tấn công tầm trung này, nhắm vào các khu vực cách tiền tuyến từ 20 đến 200 km, là cắt đứt hoàn toàn các tuyến đường hậu cần dẫn đến Krim. Tổng thống Selenskyy cho biết số lượng các cuộc tấn công tầm trung như vậy đã tăng gấp 4 lần trong tháng 5 so với tháng 2.
Khi nhiên liệu không còn có thể vận chuyển qua Biển Azow, nó buộc phải chuyển hướng sang chính các tuyến đường bộ và đường sắt vốn đang chịu hỏa lực tấn công liên tục. Đây là chiến lược dồn ép, không phải là phong tỏa toàn diện, mà là sự siết chặt dần dần các tuyến cung ứng song song, trong đó việc nhắm mục tiêu vào mỗi tuyến đường bổ sung sẽ làm gia tăng áp lực lên các tuyến đường còn lại. Đánh giá quân sự
Trong ngắn hạn, các cuộc tấn công này sẽ không cắt đứt sự kết nối giữa Nga với Krim hay với lực lượng của họ ở miền nam. Đường sắt vẫn là xương sống của hệ thống hậu cần, và Moscow còn có các cảng thay thế, năng lực vận tải lớn cũng như nguồn dự trữ dồi dào để sửa chữa, khắc phục sự cố. Hơn nữa, việc nhiều tàu thuyền bị nhắm mục tiêu không đồng nghĩa với việc số lượng tương đương đã bị vô hiệu hóa vĩnh viễn.
Tuy nhiên, xét về mặt quân sự, yếu tố quyết định không nằm ở việc mất đi các tàu chở dầu riêng lẻ, mà là sự suy giảm dần năng lực của các tuyến đường tiếp tế song song. Nếu hoạt động giao thông trên Biển Azow bị hạn chế, nhiên liệu và vật tư sẽ buộc phải chuyển sang vận chuyển bằng đường bộ và đường sắt. Điều này làm gia tăng áp lực lên các hành lang vận tải, chẳng hạn như tuyến đường dọc theo quốc lộ R-280, vốn đang bị máy bay không người lái của Ukraine nhắm mục tiêu một cách có hệ thống.
Do đó, Ukraine không cố gắng phá vỡ hệ thống tiếp tế khu vực của Nga chỉ bằng một đòn duy nhất. Thay vào đó, họ nhắm vào các phương án thay thế của Nga: nếu tuyến đường biển bị chặn, hoạt động vận tải sẽ phải chuyển sang đường bộ và đường sắt, những nơi dễ bị tấn công hơn.
Việc liệu điều này có trở thành yếu tố quan trọng trong cuộc chiến trên bộ hay không không chỉ phụ thuộc vào số lượng các vụ tấn công tàu thuyền được ghi nhận, mà quan trọng hơn là thời gian kéo dài của chiến dịch. Nếu Ukraine duy trì được áp lực này trong nhiều tháng, đồng thời đe dọa cả các tuyến đường biển, đường bộ và đường sắt, chiến dịch gây gián đoạn hiện tại có thể trở thành gánh nặng tác chiến nghiêm trọng đối với toàn bộ mạng lưới tiếp tế phía nam của Nga.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 22-7-2026
