Ô DÙ HẠT NHÂN CỦA PHÁP SẼ BẢO VỆ ĐỨC NHƯ THẾ NÀO ?
Liệu Mỹ có còn đáng tin cậy với vai trò răn đe hạt nhân? Âu Châu đang tìm kiếm một lựa chọn khác để thay thế, và trong các cuộc diễn tập theo kế hoạch, mà Đức đang thúc đẩy, không thể bỏ qua Paris.
Sau tranh chấp với Tổng thống Mỹ Donald Trump về Greenland, người Âu châu đang thảo luận về ô dù hạt nhân của riêng họ trong tình trạng cấp bách mới. Họ không còn muốn chỉ dựa vào sự bảo đảm an ninh của Washington nữa. "Chúng ta biết rằng chúng ta phải đưa ra một số quyết định chiến lược và cả chính trị quân sự ở đây," Thủ tướng Đức Friedrich Merz (CDU) phát biểu tại Quốc hội tuần này.
Vấn đề chính là làm thế nào hai cường quốc hạt nhân Âu châu, Anh và Pháp, có thể đảm nhận vai trò hiện tại của Mỹ với tư cách là cường quốc bảo vệ toàn Âu châu. Thay vì chế tạo vũ khí hạt nhân của riêng mình, Đức sẽ tìm kiếm sự bảo đảm an ninh dveef hạt nhân của các nước láng giềng.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đề nghị các đối tác Âu châu một "cuộc đối thoại chiến lược" về ô dù hạt nhân nhiều năm trước. Vào tháng 12, một "Nhóm chỉ đạo hạt nhân" đã được triệu tập lần đầu tiên tại Paris, với mục đích phối hợp chặt chẽ hơn các chính sách hạt nhân của Anh và Pháp. Cả hai nước đã quyết định vào mùa hè sẽ cùng nhau ứng phó trong trường hợp xảy ra "mối đe dọa cực độ đối với châu Âu".
Một chiếc ô hạt nhân Âu châu có thể hoạt động như thế nào?
Một yếu tố cốt lõi trong chiến lược hạt nhân của Pháp là tổng thống vẫn giữ toàn bộ quyền quyết định, giống như ở Mỹ. Tuy nhiên, điều này không loại trừ việc xử dụng vũ khí hạt nhân ở các quốc gia đối tác, một quan chức cao cấp nói với tờ Handelsblatt. Mỹ cũng hoạt động theo cách này.
Nhìn về phía trước, Đức có thể tham gia các cuộc tập trận hạt nhân của Pháp và cung cấp chiến đấu cơ hoặc thậm chí tàu ngầm được trang bị hỏa tiễn hạt nhân của Pháp. "Ví dụ, chiến đấu cơ Rafale có mang vũ khí hạt nhân có thể được đóng quân ở Đức", quan chức này nói, đề cập đến các chiến đấu cơ đa năng của Không quân Pháp. Các đối tác Âu châu cũng có thể trao đổi thông tin tình báo.. “Về mặt chính trị, Pháp có lợi ích trong việc bảo đảm các đối tác của mình không bị tấn công, nhằm tăng cường an ninh cho chính mình,” Emmanuelle Maitre thuộc viện nghiên cứu Foundation for Strategic Studies (FRS) viết trên tạp chí “L’Express”.
Hệ thống phóng nào sẽ phù hợp?
Theo ước tính của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), Pháp đang sở hữu 290 đầu đạn hạt nhân, ít hơn đáng kể so với Mỹ với 3.700 đầu đạn hoặc Nga với 4.300 đầu đạn.
Phần lớn các đầu đạn hạt nhân được chế tạo để phóng đi từ tàu ngầm. Pháp đang vận hành4 tàu ngầm mang hỏa tiễn chạy bằng năng lượng hạt nhân, với những cái tên như “Kẻ Khủng Khiếp” (“Le Terrible”) và “Kẻ Dũng Cảm” (“Le Téméraire”). Ít nhất một tàu ngầm hạt nhân luôn trong trạng thái tuần thám để bảo đảm cho khả năng phản công trả đũa.
Logic răn đe cơ bản là ngay cả sau một đòn tấn công phủ đầu bất ngờ, Pháp vẫn có thể đáp trả bằng hỏa tiễn hạt nhân phóng từ một trong những tàu ngầm. Thành phần thứ hai bao gồm các hỏa tiễn hành trình hạt nhân có thể được khở động bởi phi đội Rafale.
Trong tương lai, dự án quốc phòng Hệ thống Không quân Chiến đấu Tương lai (FCAS) của Pháp-Đức-Tây Ban Nha cũng có thể được xem xét. Dự án này hình dung việc xây dựng một "đám mây chiến đấu" được kết nối mạng, bao gồm cả máy bay không người lái. Trọng tâm của dự án là một máy bay phản lực tàng hình tối tân có khoang chứa vũ khí được chế tạo đủ lớn để mang hỏa tiễn hành trình hạt nhân. Tuy nhiên, dự án đang trên bờ vực sụp đổ, do tranh chấp giữa hai công ty tham gia nhưng cạnh tranh nhau là Airbus và Dassault.
Đức sẽ có tiếng nói gì trong vấn đề này?
Cho đến nay, Đức vẫn dựa vào vũ khí hạt nhân của Mỹ như một phần của thỏa thuận chia sẻ hạt nhân của NATO. Mặc dù quyền quyết định vẫn thuộc về Washington, Đức vẫn tham gia vào việc lập kế hoạch chiến lược và lưu trữ khoảng 20 đầu đạn hạt nhân của Mỹ tại căn cứ không quân Büchel. Trong trường hợp được xử dụngi, những vũ khí này sẽ được vận chuyển đến mục tiêu bằng máy bay phản lực Tornado của Đức.
Hình thức tham gia của Đức vào chương trình hạt nhân của Pháp vẫn chưa rõ ràng. Tuy nhiên, Macron đã vạch ra một ranh giới rõ ràng: ngay cả khi có sự tham gia của Âu châu, Pháp vẫn phải giữ quyền quyết định cuối cùng về một cuộc tấn công hạt nhân. Ranh giới này cũng được xác định bởi luật pháp quốc tế: trong Hiệp định 2+4 năm 1990, Đức không chỉ tái khẳng định cam kết từ bỏ việc sản xuất và sở hữu vũ khí hạt nhân, mà còn cả quyền kiểm soát chúng.
Số tiền đóng góp cũng sẽ phải được đàm phán. Pháp không công bố số liệu về chi phí của lực lượng hạt nhân của mình. Theo một nghiên cứu của Chiến dịch Quốc tế nhằm xóa bỏ vũ khí hạt nhân, nước này đã chi khoảng 6 tỷ Euro cho kho vũ khí hạt nhân của mình vào năm 2024.
Liệu Pháp có nên sở hữu vũ khí hạt nhân chiến thuật?
Pháp chỉ coi vũ khí hạt nhân như một phương tiện răn đe: mối đe dọa về một cuộc tấn công trả đũa tàn khốc nhằm mục đích ngăn chặn bất kỳ cuộc tấn công nào.
Các loại vũ khí hạt nhân nhỏ hơn, được gọi là vũ khí hạt nhân chiến thuật, có thể được sử dụng trên chiến trường để cản trở bước tiến của quân đội thông thường, không được bao gồm trong học thuyết của Pháp. Tình hình ở Mỹ thì khác.
Qua đó, một số chuyên gia quân sự tin rằng vũ khí hạt nhân chiến thuật như vậy sẽ cần thiết để biến chiếc ô hạt nhân Âu châu thành một lựa chọn thay thế thực sự cho vũ khí của Mỹ. Mỹ sở hữu bom hạt nhân với nhiều sức mạnh khác nhau, có thể được sử dụng trong các tình huống khác nhau. Những quả bom nhỏ nhất được chế tạo để đóng vai trò như những "cú đâm nhỏ" hoặc như một phát súng cảnh báo cuối cùng trước một cuộc tấn công hạt nhân tàn khốc.
Pháp cho đến nay đã bác bỏ vũ khí hạt nhân chiến thuật để tránh bị cuốn vào cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân thế giới. "Một cuộc tấn công hạt nhân hạn chế sẽ dẫn đến một vòng xoáy khó có thể ngăn chặn," nhà nghiên cứu Maitre viết trên tờ "L'Express."
Liệu bà Le Pen có thực sự tốt hơn ông Trump?
Đức cũng phải tự hỏi liệu Pháp có phải là một đối tác đáng tin cậy hơn Mỹ hay không. Theo các cuộc thăm dò, đảng Tập hợp Quốc gia (RN) cánh hữu, với bà Marine Le Pen hoặc ông Jordan Bardella lãnh đạo, có thể sẽ cai trị nước Pháp trong tương lai,và khi đó sẽ có quyền quyết định về vũ khí hạt nhân sẽ thông qua bởi tổng thống.
Bà Le Pen luôn nhấn mạnh rằng khả năng răn đe hạt nhân của Pháp phải thuộc về Pháp. "Chúng ta không được chia sẻ nó hoặc thậm chí ủy thác nó," bà nói. Theo quan điểm của bà, một chiếc ô hạt nhân Âu châu sẽ là vi phạm hiến pháp. Bà Bardella gọi đó là một "sự phản bội quốc gia".
Do đó, Đức sẽ phải kiên quyết đòi hỏi các hiệp ước ràng buộc về mặt pháp lý. Tuy nhiên, ngay cả một tổng thống không thân thiện với EU ở Paris cũng có thể phải phản ứng trước tình hình địa chính trị mới. Ông ta có thể kết luận rằng một chiếc ô dù hạt nhân Âu châu sẽ phục vụ lợi ích quốc gia của Pháp. Về phần mình, Thủ tướng Merz nhấn mạnh rằng ban đầu ông chỉ coi một chiếc ô hạt nhân Âu hâu như một sự bổ sung, chứ không phải là sự thay thế, cho sự bảo vệ của Mỹ.
Vậy Anh có thể đóng vai trò gì?
Vũ khí hạt nhân của Anh chỉ hoạt động hiệu quả khi hợp tác chặt chẽ với Mỹ. Mặc dù Anh vận hành 4 tàu ngầm hạt nhân của riêng mình, nhưng hỏa tiễn Trident của chúng được sản xuất tại Mỹ và cần được bảo trì thường xuyên ở đó. Do đó, mô hình của Anh không thực sự phù hợp để giúp Âu châu độc lập khỏi Mỹ.
Tuy nhiên, các cuộc đàm phán đang diễn ra giữa Anh và Pháp. Theo một nghiên cứu của tổ chức tư vấn Atlantic Council, bước đầu tiên có thể liên quan đến việc phối hợp chặt chẽ hơn các cuộc tuần thám thường trực của tàu ngầm hạt nhân từ cả 2 hai nước. Hơn nữa, Vương quốc Anh có thể tham gia vào các cuộc tập trận hạt nhân của Pháp.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-2-2026
