TRUMP ĐÃ SẲN SÀNG BÁN ĐỨNG UKRAINE ĐỂ CHẠY THEO PUTIN
Artikel von Mac William Bishop / Rolling Stone Germany, ngày 20-10: Tổng thống đang biến Hoa Kỳ thành kẻ thù của Ukraine và đồng minh của Nga. Liệu người dân Mỹ có để ông ấy thực hiện điều đó mà không bị ngăn cản? Đa số người Mỹ ủng hộ Ukraine trong cuộc chiến chống lại Nga. Tuy nhiên, dưới thời Tổng thống Donald Trump, chính phủ của họ hiện lại đang đứng về phía Nga.
Mối quan hệ giữa Washington và Kiew đã rơi vào khủng hoảng kể từ khi ông Trump trở lại nắm quyền vào năm ngoái. White House ngày càng đổ lỗi cho Tổng thống Ukraine Volodymyr Selenskyy — thay vì Tổng thống Nga Vladimir Putin, về việc cuộc chiến vẫn tiếp diễn.
“Selenskyy không phải là một đối tác tốt đối với chúng ta,” Tổng thống phát biểu trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình hôm thứ Sáu (16 tháng 10). “Tôi không mấy thiện cảm với Selenskyy. Họ đã hủy hoại đất nước đó rồi.”
Hỏa tiễn dội xuống Kiew
Trong khi ông Trump đổ lỗi cho ông Selenskyy, Nga đã phóng hàng trăm hỏa tiễn và máy bay không người lái vào Kiew.
Cuộc khủng hoảng càng trở nên trầm trọng hơn trong 2 tuần qua khi ông Trump thực hiện một loạt các bước nhằm làm suy yếu Ukraine và củng cố vị thế cho Moscow , từ đề xuất nghị hôm thứ Sáu 16-10, nhằm vô hiệu hóa các phần quan trọng trong cái gọi là “Dự luật Graham”.
Đạo luật này, được đặt theo tên cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, một người có lập trường cứng rắn đối với Nga, lẽ ra đã có thể gia tăng đáng kể áp lực kinh tế lên Nga. “Quyết định hủy bỏ tất cả những điều này, ngăn chặn tất cả những điều này, đối với tôi là sai trái. Và chắc chắn nó chỉ có lợi cho phía Nga,” ông Selenskyy phát biểu với các phóng viên tại Kiew hôm thứ Bảy 17-10. “Nó chỉ làm tăng thêm sự thỏa mãn và quyết tâm tiếp tục sát hại con người của họ. Chắc chắn điều đó không hề chấm dứt cuộc chiến.” Hạn chế quyền truy cập Starlink
Trước khi thông báo này được đưa ra, chính quyền đã dành cả tuần làm việc với tỷ phú công nghệ Elon Musk để hạn chế quyền truy cập vào mạng lưới Internet quân sự của hệ thống Starlink. Hệ thống Internet vệ tinh này đã trở thành một huyết mạch không thể thiếu đối với các lực lượng phòng thủ Ukraine. Một số quan chức mô tả những cuộc điện đàm căng thẳng kéo dài hàng giờ giữa phía Mỹ và phía Ukraine, sau khi White House chỉ đạo gia tăng áp lực lên Kiew kèm theo một tối hậu thư: Mỹ sẽ chấm dứt hợp tác tình báo nếu Ukraine không ngừng các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga.
Ông Trump đang tìm cách lấy lòng Moscow thông qua các thỏa thuận năng lượng và việc nới lỏng các biện pháp trừng phạt, với mục tiêu hạ giá nhiên liệu, vốn đã tăng vọt trong bối cảnh bất ổn liên quan đến cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran , ngay trước thềm các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Ông đang cố gắng đổ lỗi cho người khác về hậu quả từ cả cuộc khủng hoảng với Iran lẫn thất bại của chính ông trong việc chấm dứt cuộc chiến của Nga tại Ukraine.
Selenskyy trở thành vật tế thần
Một lần nữa, ông Trump lại biến ông Selenskyy thành vật tế thần, lần này là vì giá dầu Diesel tăng cao. “Selenskyy đang nhắm vào các nhà máy lọc dầu Diesel ở Nga, dù ông ấy biết rằng những cuộc tấn công này gây tổn hại nghiêm trọng đến thị trường dầu Diesel toàn thế giới, bao gồm cả thị trường tại Hoa Kỳ,” ông Trump viết trên mạng xã hội hôm Chủ nhật 18-10, rồi nói thêm: “Ông ấy không muốn chấm dứt cuộc chiến này, và có lẽ chưa bao giờ muốn như vậy.” Thế giới đã hoàn toàn đảo lộn kể từ lần đầu tiên tôi gặp ông Selenskyy tại Mariupol, chưa đầy 2 tháng sau khi ông đắc cử vào năm 2019. Người từng bị chế giễu vì sẵn sàng theo đuổi hòa bình, nay lại bị chỉ trích vì từ chối đầu hàng. Tại Washington, nạn nhân bỗng trở thành kẻ gây hấn, còn đối thủ lại trở thành bạn bè.
Khi đó, ông Selenskyy đang đến thăm cảng công nghiệp sầm uất này để tham dự lễ diễn hành thường niên lần thứ 5 nhân Ngày Giải phóng, một sự kiện do Trung đoàn Azov tổ chức. Năm 2014, đơn vị tình nguyện theo tư tưởng cực hữu này từng đóng vai trò then chốt trong việc giành lại thành phố từ tay phe ly khai thân Nga. 5 năm sau, Azov trở thành một "bóng ma" đáng sợ, tâm điểm trong bộ máy tuyên truyền của Điện Kremlin về một Ukraine "tân phát xít" và là chủ đề thường xuyên xuất hiện trên truyền thông Tây phương, mặc dù trên thực tế, toàn bộ các nhóm cực hữu tại Ukraine chưa bao giờ giành được quá 3% số phiếu bầu trong bất kỳ cuộc bầu cử nào. Những năm đầu của Selenskyy
Trong chiến dịch tranh cử, Selenskyy từng cam kết chấm dứt cuộc xung đột âm ỉ tại vùng Donbass thông qua các cuộc đàm phán trực tiếp với Moscow, một lời hứa khiến nhiều người lo ngại rằng ông có thể nhượng bộ lãnh thổ để đổi lấy hòa bình. Sự phẫn nộ dâng cao đến mức chỉ 60 ngày sau khi ông nhậm chức tổng thống, đã xuất hiện những tin đồn về một âm mưu đảo chính do các nhóm theo chủ nghĩa dân tộc cực hữu dàn dựng.
Có vẻ như "một diễn viên hài chuyển sang làm chính trị", cách gọi mà truyền thông quốc tế thường mặc nhiên gán cho ông, không đủ năng lực đảm đương trọng trách này. Thế nhưng, tôi từng xem "Đầy tớ của nhân dân" (Servant of the People), loạt phim truyền hình nổi tiếng mà trong đó ông đóng vai một giáo viên trở thành tổng thống, sau khi đoạn Video ghi lại cảnh ông bộc phát cơn giận dữ về nạn tham nhũng tràn lan bất ngờ lan truyền mạnh mẽ. Tôi tự nhủ, đây không đơn thuần là một tác phẩm châm biếm; đó là một bản tuyên ngôn chính trị được khoác lên mình lớp vỏ giải trí đại chúng.
Và thực tế đã diễn ra đúng như vậy. Selenskyy cùng các cộng sự đã xây dựng nền tảng chính trị của mình thông qua một bộ phim hài tình huống. Đảng của ông lấy tên trùng với tựa đề bộ phim, và tập cuối cùng được phát sóng chỉ 3 ngày trước cuộc bầu cử đưa ông lên ghế tổng thống.
Truyền hình – bệ phóng cho sự nghiệp chính trị
Tất nhiên, Selenskyy không phải là người đầu tiên tận dụng hình ảnh trên truyền hình để bước chân vào chính trường. Xét cho cùng, Donald Trump cũng từng xây dựng chiến dịch tranh cử tại Mỹ phần lớn dựa trên sự nổi tiếng từ hình tượng một ông trùm kinh doanh thành đạt mà ông thể hiện trong một chương trình truyền hình thực tế.
Ngày 15 tháng 6 năm 2019, Selenskyy có mặt tại Mariupol để ăn mừng chiến thắng của trung đoàn Azov, đồng thời vẫn giữ một khoảng cách nhất định với đơn vị này. Ông muốn chứng tỏ rằng mình không hề e ngại các nhóm cực hữu, và cũng sẽ không để họ độc quyền định nghĩa về lòng yêu nước.
Tôi quan sát Selenskyy tương tác với đám đông tại một buổi hòa nhạc. "Mariupol mãi mãi là một thành phố của Ukraine," ông hô vang trước khán giả, và nhận lại những tràng pháo tay vang dội. Vào thời điểm đó, rất ít người Mỹ thực sự quan tâm đến vị tổng thống mới của Ukraine. Họ chẳng hề để tâm đến những diễn biến căng thẳng đang âm thầm nhen nhóm giữa Moscow và Kiew. Mariupol trong đống đổ nát
Ba mùa hè sau, Nga tiến hành xâm lược, và thành phố cảng sôi động bên bờ biển ấy đã trở thành đống đổ nát tro tàn, bao quanh bởi những ngôi mộ tập thể.
Selenskyy trở thành biểu tượng của cuộc kháng chiến kiên cường, tập hợp cả dân tộc trong thời khắc đen tối nhất. Hiện tại, ông đang bước sang năm thứ 7 của nhiệm kỳ vốn dự kiến chỉ kéo dài 5 năm , bởi các cuộc bầu cử bị tạm dừng khi đất nước vẫn còn nằm trong tình trạng thiết quân luật. Mối đe dọa từ cánh hữu tại Mỹ thậm chí còn lớn hơn, khi một nhóm những kẻ cực đoan phản động đã nắm lấy quyền lực. Họ cũng muốn loại bỏ Selenskyy, không phải vì ông ấy sẵn sàng phản bội đất nước mình, mà vì ông ấy kiên quyết không từ bỏ nó. Trump cùng những người ủng hộ ông ta cho rằng Putin mong muốn hòa bình, và chính Selenskyy mới là kẻ độc tài hiếu chiến.
Nước Mỹ cần phải tỉnh giấc
Thật chẳng khác nào bước qua tấm gương soi để lạc vào một thế giới đảo ngược. Sau cuộc đối đầu thảm họa đầu tiên tại Phòng Bầu dục, nơi sự ngạo mạn đầy vụ lợi của Trump bộc lộ rõ nét, đã từng có lúc người ta tin rằng mối quan hệ giữa Washington và Kiew có thể được hàn gắn. Thế nhưng, cho đến tận hôm nay, Trump vẫn chưa thực hiện bất kỳ bước đi thực chất nào để gây áp lực lên Nga.
Việc Trump vô hiệu hóa Đạo luật Graham, một văn bản pháp luật từng được Thượng viện thông qua với 86 phiếu thuận, như một thông điệp thể hiện quyết tâm từ cả hai đảng, cho thấy ông ta bao che cho Putin một cách không chút e dè. Rốt cuộc, thông điệp đó chẳng còn giá trị gì cả.
Ảo tưởng MAGA của Trump
Các nghị sĩ Cộng hòa tại Quốc hội vẫn liên tục biện minh cho những lời nói và hành động của Trump. Nhưng những lời bào chữa đó chẳng thể thay đổi được kết cục. Cách hành xử của Trump có lẽ còn có thể biện hộ được nếu nó thực sự dẫn dắt các bên tham chiến tiến tới hòa bình. Tuy nhiên, chẳng có lý do gì để tin rằng điều đó sẽ xảy ra.
Bởi lẽ, Trump và những kẻ tuyên truyền cho phong trào MAGA đang sống trong một thế giới đầy ảo tưởng. Bất cứ ai hiểu rõ về Ukraine, và đánh giá nước Nga một cách trung thực, khi nghe vị cựu tổng thống Mỹ bàn luận về cuộc chiến, hẳn sẽ cảm thấy như đang ngồi trong bữa tiệc trà của "Gã làm mũ điên" (Mad Hatter) ở Xứ sở Thần tiên.
Trump, trong vai "Gã làm mũ" đứng đầu, điều hành sự hỗn loạn với những quy tắc thay đổi liên tục: lúc thì ông ta thốt ra những điều vô lý, cho rằng cuộc chiến nổ ra là vì ông ta thua trong một "cuộc bầu cử bị dàn xếp"; lúc khác, ông ta lại đưa ra những tuyên bố kỳ quặc, chẳng hạn như khẳng định rằng bán đảo Krim có "bốn mặt giáp đại dương".
Những nhân vật quen thuộc vẫn tiếp tục lặp đi lặp lại các luận điệu thiếu hiểu biết, tất cả đều nhắm vào cùng một "thủ phạm". Musk tuyên bố: "Selenskyy đã đi quá xa rồi". Cựu cố vấn của ông Trump, Michael Flynn , người suýt phải ngồi tù vì nói dối về các cuộc gặp với phía Nga trong chiến dịch tranh cử đầu tiên của ông Trump, cho rằng một khi ông Selenskyy không còn nắm quyền, "cuộc chiến này sẽ kết thúc, và người dân tại khu vực đó trên thế giới có thể bắt đầu xây dựng lại cuộc sống của mình."
Bản sắc dân tộc, chứ không phải địa chính trị
Ông Trump và các đồng minh hành xử như thể cuộc chiến này chỉ đơn thuần là vấn đề của những cá nhân và các thỏa thuận. Nhưng cuộc chiến tại Ukraine không phải là một thương vụ bất động sản. Nó thậm chí chẳng liên quan đến địa chính trị, như việc mở rộng NATO hay các phạm vi ảnh hưởng, dù nhiều người vẫn lầm tưởng như vậy.
Cuộc chiến này không xoay quanh các đế chế; nó xoay quanh bản sắc dân tộc.
Đây chính là điểm mà cả ông Trump lẫn ông Putin đều sai lầm. Selenskyy chỉ là một biểu tượng. Ngay cả khi ông ấy bị loại bỏ, Ukraine vẫn sẽ tiếp tục chiến đấu. Dù Kiew có thất thủ và Nga chiếm đóng toàn bộ đất nước, người Ukraine vẫn sẽ kháng cự.
Lịch sử của sự kháng cự
Qua nhiều thế hệ, những kẻ theo chủ nghĩa đế quốc Nga đã tìm cách xóa sổ chính ý niệm về một quốc gia Ukraine. Joseph Stalin, một trong những nhà độc tài tàn bạo nhất lịch sử nhân loại, đã gây ra nạn đói khiến hàng triệu người Ukraine thiệt mạng; ông ta còn thanh trừng, hành quyết và trục xuất hàng chục nghìn người khác, một phần nhằm mục đích triệt tiêu bản sắc dân tộc của họ. Ông ta đã thất bại. Các Sa hoàng trước đó cũng từng thất bại như vậy.
Đây không phải là một trải nghiệm bí ẩn hay cá biệt. Người Anh đã không thể xóa bỏ tinh thần dân tộc Ireland trong suốt nhiều thế kỷ chiếm đóng; đế quốc Nhật Bản cũng không thể khuất phục người Nam Hàn; và dù nỗ lực đến đâu, cả người Israel lẫn người Palestine đều sẽ không thể tiêu diệt quốc gia còn lại.
Sự kháng cự chống lại Nga chính là nền tảng cho tư cách quốc gia của Ukraine. Chừng nào Nga còn khăng khăng muốn hủy diệt Ukraine với tư cách là một quốc gia, thì cuộc chiến vẫn sẽ tiếp diễn. Hòa bình không đòi hỏi Selenskyy phải chấp nhận các yêu sách lãnh thổ của Nga; nó đòi hỏi ông Putin phải công nhận Ukraine là một quốc gia độc lập. Người dân Mỹ xứng đáng có một chính phủ hiểu rõ điều này và hành động sao cho phù hợp.
Alice đã tìm được lối thoát khỏi "Xứ sở thần tiên" bằng cách tỉnh giấc. Đã đến lúc nước Mỹ và các nhà lãnh đạo chính trị tại đây cũng cần làm điều tương tự.
(Có sự hỗ trợ của AI)
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 21-10-2026
