CUÔC TRANH GIÀNH QUYỀN LỰC TẠI TÒA HIẾN PHÁP BA LAN LEO THANG - LECH WALESA CẢNH BÁO: " TỔ QUỐC ĐANG LÂM NGUY"
Artikel von WELT, ngày 31-11: Cuộc tranh giành quyền lực liên quan đến Tòa án Hiến pháp (Verfassungsgerich) Ba Lan đã lan sang lĩnh vực ngoại giao: hai đại sứ đã đệ đơn từ chức. Tổng thống Andrzej Duda coi tranh chấp này là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia, trong khi cựu Tổng thống Lech Wałęsa đã lên tiếng ủng hộ Thủ tướng Donald Tusk.
Lech Wałęsa, người từng đoạt giải Nobel Hòa bình và là cựu Tổng thống Ba Lan, đã bày tỏ sự ủng hộ đối với Thủ tướng Donald Tusk trong bối cảnh tranh chấp về Tòa án Hiến pháp Ba Lan ngày càng gay gắt. "Tổ quốc đang lâm nguy!", ông Wałęsa viết trên trang Facebook cá nhân. "Tôi sát cánh cùng ông ở hàng ngũ tiên phong, bất kể hoàn cảnh nào." Ông Wałęsa cũng kêu gọi những người từng đồng hành cùng ông trong các cuộc đấu tranh trước đây hãy cùng tham gia ủng hộ nỗ lực này.
Một cuộc xung đột gay gắt đang diễn ra tại Ba Lan giữa hai phe phái chính trị lớn liên quan đến thành phần nhân sự của Tòa án Hiến pháp. Khi tình hình trở nên căng thẳng hơn, hai đại sứ của Ba Lan đã tuyên bố từ chức.
"Trước nỗ lực chiếm quyền kiểm soát Tòa án Hiến pháp một cách bất hợp pháp, tôi không còn thấy khả năng tiếp tục đảm nhiệm vai trò Đại sứ Cộng hòa Ba Lan tại Romania," Paweł Soloch, Đại sứ Ba Lan tại Bucharest, viết trên nền tảng X.
Trước đó vài giờ, người đồng cấp của ông tại Trung Quốc, Jakub Kumoch, cũng chia sẻ trên X: "Trước những sự kiện đang diễn ra trong nước, tôi nhận thấy mình không thể tiếp tục thực hiện vai trò đại sứ của Cộng hòa Ba Lan được nữa. Kể từ hôm nay, tôi đã đệ đơn từ chức và yêu cầu được triệu hồi về nước."
Theo hãng thông tấn Ba Lan PAP, cả hai nhà ngoại giao này trước đây từng là trợ lý cho Tổng thống Andrzej Duda, một người có quan điểm bảo thủ dân tộc. Giống như người kế nhiệm Karol Nawrocki, ông Duda từng có mối quan hệ mật thiết với đảng bảo thủ dân tộc "Luật pháp và Công lý" (PiS), đảng cầm quyền tại Ba Lan từ năm 2015 đến 2023, vốn đã bổ nhiệm vào tòa án những thẩm phán có tư tưởng chính trị ủng hộ chương trình nghị sự của đảng này. Sau cuộc bầu cử quốc hội năm 2023, một liên minh trung tả do Thủ tướng Donald Tusk đứng đầu đã lên nắm quyền với mục tiêu đảo ngược các cải cách tư pháp gây tranh cãi mà chính phủ của đảng Pháp luật và Công lý (PiS) từng thực hiện.
Cuộc khủng hoảng hiện nay bắt nguồn từ một thông báo trên trang web của Tòa án Hiến pháp, trong đó nêu rõ rằng đương kim chủ tịch tòa án, ông Bogdan Święczkowski, cùng cấp phó của ông đã tạm thời bị đình chỉ công tác. Thẩm phán Anna Korwin-Piotrowska đã được bổ nhiệm làm người đứng đầu tòa án trong giai đoạn chuyển tiếp. Đến tối cùng ngày, hàng trăm người biểu tình đã tập trung bên ngoài tòa án, trong khi cảnh sát tiến hành phong tỏa tòa nhà.
Ông Święczkowski khẳng định rằng Tòa án Hiến pháp bao gồm "những thẩm phán được bổ nhiệm hợp pháp, chứ không phải những kẻ chiếm quyền bất hợp pháp, những người đã đột nhập vào đây với sự hỗ trợ từ lực lượng an ninh chính phủ". Mô tả tình hình này như một "cuộc đảo chính", ông Święczkowski tuyên bố: "Chúng ta đang chứng kiến một cuộc tấn công vào một cơ quan nhà nước theo hiến pháp".
Tân chủ tịch tòa án tại Ba Lan đưa ra thách thức ban đầu đối với ông Tusk
Kể từ khi nhậm chức vào năm 2023, ông Tusk đã nỗ lực xóa bỏ các thay đổi tư pháp gây tranh cãi do đảng PiS đưa ra. Tuy nhiên, trong những tháng gần đây, ông Nawrocki đã ngăn cản lễ tuyên thệ của năm thẩm phán hiến pháp do quốc hội đề cử. Khi các thẩm phán này thực hiện tuyên thệ trước quốc hội, chủ tịch tòa án lúc bấy giờ là ông Bogdan Święczkowski, người được bổ nhiệm dưới thời đảng PiS, đã từ chối cho phép họ vào tòa nhà.
Các nhà phê bình cáo buộc ông Nawrocki và đảng PiS cố tình leo thang xung đột, đẩy đất nước vào một cuộc khủng hoảng hiến pháp, đồng thời lập luận rằng hành động này gây tổn hại chủ yếu cho chính phủ. Với việc cuộc bầu cử quốc hội sẽ diễn ra vào năm tới, cử tri có thể sẽ quy trách nhiệm cho ông Tusk, thay vì bất kỳ ai khác, về sự hỗn loạn xung quanh Tòa án Hiến pháp cũng như tình trạng bất ổn trong khuôn khổ thể chế nhà nước.
Đối với đảng PiS, việc áp dụng cách tiếp xúc quyết liệt hơn có thể mang lại lợi thế. Chiến lược này có thể giúp họ thu hút thêm cử tri từ cánh hữu cực đoan, nơi ông Nawrocki rất được lòng nhờ phong cách đối đầu mạnh mẽ của mình. Và không giống như Tusk, ông ấy có rất nhiều thời gian: nhiệm kỳ của ông ấy mãi đến năm 2030 mới kết thúc.
(Có sự hỗ trợ của AI)
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 1-11-2026
