MÁY BAY KHÔNG NGƯỜI LÁI CỦA UKRAINE TRỞ THÀNH MẶT HÀNG                                                 XUẤT CẢNG HÀNG ĐẦU

Nguồn  tin  từ The European: Tại vùng Vịnh, Ukraine đang thể hiện khả năng đánh chặn máy bay không người lái của mình. Các thỏa thuận với Ả Rập Saudi, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cho thấy quốc gia này đã phát triển thành một cường quốc kỹ nghệ quốc phòng về UAV.

Một tuần sau khi phát động cuộc tấn công vào Iran, Donald Trump đã từ chối các đề nghị hỗ trợ từ Ukraine. "Chúng tôi không cần sự giúp đỡ của họ về phòng thủ máy bay không người lái," Trump nói với Fox News. "Chúng tôi có những máy bay không người lái tốt nhất thế giới."

Các quốc gia vùng Vịnh, mục tiêu của hỏa tiễn Iran và máy bay không người lái Shahed, đã theo đuổi một cách tiếp xúc khác. Theo yêu cầu của họ, Ukraine ngay lập tức cử 228 cố vấn có kinh nghiệm chiến đấu trong phòng thủ máy bay không người lái. Cuối tháng 3, Tổng thống Ukraine Wolodymyr Selenskyj đã đến thăm khu vực và ký kết các thỏa thuận hợp tác an ninh 10 năm với Ả Rập Saudi, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Ukraine cũng đang hợp tác với Jordan và Kuwait.

Ngay cả khi lệnh ngừng bắn hiện tại được duy trì, các quốc gia vùng Vịnh biết rằng Iran có thể tiếp tục đe dọa họ trong tương lai. Các thỏa thuận này là dấu hiệu cho thấy chuyên môn của Ukraine trong lĩnh vực chiến tranh bằng máy bay không người lái, sau 4 năm chiến đấu chống lại các cuộc tấn công của tối đa 1.000 máy bay không người lái Nga mỗi đêm, vượt trội hơn bất cứ thứ gì mà các nhà cung cấp vũ khí của Mỹ và Âu châu có thể cung cấp. 

Các công ty quốc phòng Ukraine đã hoàn thiện việc sản xuất hàng loạt các hệ thống phòng thủ máy bay không người lái giá rẻ nhưng hiệu quả, mỗi hệ thống có giá từ 2.000 đến 5.000 đô la. Các hệ thống này hiện có thể phá hủy tới 90% máy bay không người lái Geran-2 của Nga, một mẫu cải tiến của máy bay không người lái Shahed của Iran, có giá 50.000 đô la, được xử dụng theo đàn chống lại các thành phố của Ukraine.

Sự khác biệt về chi phí là rất quan trọng. Mặc dù các quốc gia vùng Vịnh sở hữu các hệ thống phòng không rộng lớn, nhưng việc bắn hạ các máy bay không người lái Shahed bay chậm bằng hỏa tiễn đánh chặn Patriot có giá 4 triệu đô la mỗi chiếc hoặc bằng hỏa tiễn AIM-9X Sidewinder trên không có giá 500.000 USD là điều phi lý. Chúng nên được dành để chống lại hỏa tiễn đạn đạo và hỏa tiễn hành trình, vốn quá nhanh đối với máy bay không người lái. Ngay cả những hỏa tiễn "không không" ít tốn kém hơn như APKWS, có giá 40.000 đô la, cũng đòi hỏi phải xử dụng chung với các chiến đấu cơ đắt tiền. 

Theo Tom Waldwyn thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, một tổ chức cố vấn, người Ukraine đã hoàn thiện khả năng chỉ định mục tiêu cho xạ thủ. Họ được hỗ trợ trong việc này bởi Delta, một hệ thống điều hành chiến trường được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo mà họ đã phát triển.

Ukraine không chỉ cung cấp máy bay không người lái đánh chặn. Sẽ cần thời gian để các quốc gia vùng Vịnh phát triển các hệ thống cảm biến quang điện và âm thanh cần thiết để phòng thủ chống lại các cuộc tấn công quy mô lớn như cuộc tấn công mà Ukraine đã phát triển. Nhưng người Ukraine đã nhanh chóng dạy cho họ những bài học quan trọng trong việc xử dụng các dữ liệu từ các hệ thống trinh sát, theo Nico Lange, cựu Tham mưu trưởng Bộ Quốc phòng Đức. "Những gì Ukraine đóng góp đã có hiệu quả ngay lập tức," ông nói. Đối với Ukraine, việc đánh chặn một vài máy bay không người lái mà Iran triển khai hàng ngày sẽ là một nhiệm vụ mà họ có thể hoàn thành "một cách dễ dàng".

Tổng thống Selenskyj xác nhận vào ngày 8 tháng 4 rằng các hệ thống tác chiến điện tử và hỏa tiễn đánh chặn của nước ông đã phá hủy máy bay không người lái của Iran, bao gồm cả loại phản lực, tại một số quốc gia vùng Vịnh. ​​Ukraine cũng đang đề nghị cung cấp máy bay không người lái trên biển. Ông Selenskyj dường như tin rằng kinh nghiệm của Ukraine trong việc đảm bảo mở cửa hành lang hàng hải ở Biển Đen cũng có thể hữu ích ở eo biển Hormuz, nếu thỏa thuận giữa Mỹ và Iran về việc mở lại eo biển này thất bại.

Các thỏa thuận vẫn được giữ bí mật. Bộ Quốc phòng Qatar tuyên bố rằng thỏa thuận bao gồm "hợp tác trong các lĩnh vực kỹ nghệ quốc phòng, phát triển các dự án chung, đầu tư vào lãnh vực quân sự và trao đổi chuyên môn về hệ thống hỏa tiễn và máy bay không người lái phòng thủ". Việc sản xuất chung các hệ thống phòng không của Ukraine và quan hệ đối tác giữa các công ty Ukraine được nhà nước phê duyệt và các đối tác của họ trong khu vực vùng Vịnh được kỳ vọng. Điều này sẽ cung cấp cho các công ty Ukraine nguồn vốn cần thiết và các hợp đồng mới.

Theo các chuyên gia trong ngành, các đề nghị tài trợ hiện đang tăng lên. Cuộc chiến đã khơi dậy "sự quan tâm rất lớn" đối với hệ thống phòng thủ máy bay không người lái của Ukraine trong số các quốc gia vùng Vịnh, theo Oleksiy Honcharuk của Uforce, công ty kỹ nghệ quốc phòng Ukraine đầu tiên đạt được với Status eines Einhorns (một công ty khởi nghiệp có giá trị trên một tỷ đô la). "Ukraine là phương án B," Honcharuk nói, "đối với các quốc gia mà Mỹ là phương án A." Những mối quan hệ đối tác như vậy cung cấp cho một quốc gia mà Trump nói là không có lựa chọn nào khác những "hướng hành động mới," Ihor Semyvolos, một chuyên gia Ukraine về Trung Đông, giải thích.

Chính phủ Ukraine nhìn nhận các thỏa thuận này từ góc độ địa chính trị dài hạn. Tổng thống Selenskyj rất muốn xuất cảng "hệ thống phòng thủ của chúng ta, năng lực của binh lính chúng ta và kiến ​​thức của nhà nước chúng ta." Theo Nico Lange, cũng sẽ có những lợi ích tức thời, chẳng hạn như việc Qatar cung cấp 12 máy bay chiến đấu Mirage đã ngừng hoạt động và nhiên liệu diesel cho các phương tiện nông nghiệp và quân sự. Nhưng sức mạnh chính trị để hiện diện trong trường hợp khẩn cấp chống lại kẻ thù chung mới là điều quan trọng hơn. Theo Andriy Zagorodniuk, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine và Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Quốc phòng, điều quan trọng là các quốc gia phải nhìn nhận Ukraine không phải là một nước cầu xin, mà là một đối tác an ninh độc đáo và có giá trị.

Theo Tom Waldwyn, các công ty quốc phòng Ukraine sẽ ngày càng tập trung vào xuất cảng, đặc biệt là sau khi chiến tranh với Nga lắng xuống. Họ sẽ cần tìm kiếm khách hàng mới để duy trì năng lực sản xuất. Tuy nhiên, ngay cả hiện nay, việc hợp tác sản xuất bên ngoài Ukraine cũng mang lại lợi thế. Nhiều sản phẩm của Ukraine phụ thuộc vào các phụ tùng từ Trung Quốc. Trung Quốc nắm giữ một số kỹ nghệ nhất định dành riêng cho Ukraine, và sẵn sàng bán cho Nga. Vì Trung Quốc nhập cảng một nửa lượng dầu mỏ từ các quốc gia vùng Vịnh Ả Rập, nên rất có thể họ sẽ cung cấp cho các nước này tất cả các hệ thống cần thiết thông qua hợp tác sản xuất với Ukraine.

Âu Châu cũng ngày càng nhận ra những lợi ích tiềm năng. Đến năm 2025, các công ty Âu châu và Ukraine đã ký kết hơn 20 thỏa thuận, gần gấp đôi so với năm 2023. Vào tháng Hai, 4 công ty quốc phòng Ukraine đã thành lập liên doanh với các công ty từ Đan Mạch, Phần Lan và Letland để phát triển kỹ nghệ máy bay không người lái. Ngày 30 tháng 3, Ủy ban Âu châu  đã phê duyệt chương trình trị giá 1,7 tỷ đô la để hội nhập ngành kỹ nghiệp quốc phòng Ukraine vào cơ sở kỹ nghệ Âu châu.

Tuy nhiên, các bộ quốc phòng cồng kềnh và các công ty quốc phòng truyền thống của Âu châu có thể chưa sẵn sàng về mặt văn hóa cho những gì Ukraine có thể cung cấp. Theo Tom Waldwyn, họ vẫn suy nghĩ theo hướng các chương trình kéo dài 30 năm với quy trình phê duyệt rườm rà. Không giống như ở Ukraine, có rất ít sự liên kết giữa người mua và người sử dụng các thiết bị. Mặt khác, các công ty Ukraine liên tục đổi mới dựa trên phản hồi thực tế từ các hoạt động. Các sản phẩm không chứng tỏ hiệu quả trong chiến đấu sẽ nhanh chóng bị loại bỏ.

Sự khác biệt này đã được Armin Papperger, Giám đốc điều hành của Rheinmetall, nhà sản xuất vũ khí lớn nhất của Đức, nêu bật trong một cuộc phỏng vấn đầy vẻ khinh thường với tạp chí The Atlantic vào ngày 27 tháng 3. Ông Papperger so sánh kỹ nghệ máy bay không người lái của Ukraine với "chơi xếp hình Lego" và tuyên bố rằng nó được sản xuất bởi "các bà nội trợ" có "máy in 3D trong nhà bếp của họ". Phản ứng dữ dội đã diễn ra ngay lập tức. Rheinmetall ngay lập tức xin lỗi, mô tả "sức mạnh đổi mới và tinh thần chiến đấu" của Ukraine là "nguồn cảm hứng". Phát ngôn của Papperger có thể là một chiêu trò bán hàng thất bại nhằm chống lại đối thủ đáng gờm của họ. Hệ thống chống máy bay không người lái Skyranger đắt tiền của chính công ty này, được quân đội Đức đặt hàng, đang chậm tiến độ ít nhất 16 tháng, mặc dù công ty này đã tuyên bố sự chậm trễ ít hơn 16 tháng.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 17-6-2026