IRAN BÁC BỎ KẾ HOẠCH HÒA BÌNH CỦA TRUMP - ĐƯỢC CHO LÀ ĐƠN PHƯƠNG

Tin Reuters: Iran đã bác bỏ đề nghị của Mỹ nhằm chấm dứt chiến tranh, được cho rằng "đơn phương và không công bằng". Nỗ lực đạt được thỏa thuận của Tổng thống Donald Trump một lần nữa thất bại do một vấn đề quen thuộc: Washington yêu cầu những nhượng bộ nhanh chóng và sâu rộng, trong khi Teheran cho rằng những yêu cầu này là quá đáng. Theo Reuters, các quan chức hàng đầu của Iran đã xem xét đề nghị này, được chuyển qua Pakistan, nhưng cho rằng nó không thể chấp nhận được.

Theo Reuters, Lời chỉ trích chính của Iran rất rõ ràng: kế hoạch của Mỹ yêu cầu Teheran từ bỏ các năng lực quốc phòng quan trọng, nhưng đổi lại, chỉ có những lời hứa mơ hồ về việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Từ quan điểm của Iran, đây không phải là một đề nghị hòa bình cân bằng, mà là một yêu cầu làm suy yếu chính mình mà không có bất kỳ sự nhượng bộ thực sự nào.

Tại sao Iran gọi kế hoạch là không công bằng

Cũng theo Reuters, Iran không cố gắng loại trừ tất cả các con đường ngoại giao. Thay vào đó, Teheran coi các điều kiện hiện tại của Mỹ gần như chỉ là những điều kiện hoàn toàn có lợi cho Washington. Một quan chức cao cấp của chính phủ Iran nói với Reuters rằng hiện tại không có khuôn khổ nào cho các cuộc đàm phán mang tính xây dựng và không có cuộc đàm phán nào được lên kế hoạch trong hoàn cảnh hiện tại.

Đây là một điểm khác biệt quan trọng: Iran không loại trừ mọi hình thức ngoại giao trong mọi trường hợp, nhưng theo Teheran, đề nghị của Mỹ không cung cấp một cơ sở nào mang tính khả thi để chấm dứt chiến tranh. Theo Reuters, Iran cũng nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán vẫn có thể diễn ra nếu Mỹ hướng tới một lập trường thực tế hơn.

Có thông tin, nhưng Iran bác bỏ các cuộc đàm phán chính thức.

Một lý do cho sự nhầm lẫn hiện nay là Washington và Teheran có những quan điểm khác nhau về cùng một thời điểm ngoại giao. Hôm thứ Ba 31-3, tờ Wall Street Journal có công bố việc ,  Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã xác nhận rằng đã có sự trao đổi thông điệp với Mỹ. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng không có cuộc đàm phán chính thức nào. Hơn nữa, Iran vẫn chưa phản hồi kế hoạch 15 điểm của Mỹ và đang tìm kiếm không chỉ một thỏa thuận ngừng bắn, mà là một giải pháp toàn diện hơn.

Điều này phù hợp với các báo cáo trước đó của Reuters: Có liên lạc, nhưng không có sự tin tưởng. Iran đang duy trì các bên có thể liên lạc gián tiếp, nhưng không muốn điều này được hiểu là sự ủng hộ cách tiếp xúc với Trump, và chắc chắn không phải là bằng chứng của các cuộc đàm phán nghiêm chỉnh.

Trump đưa ra những tín hiệu trái chiều

Thời điểm bác bỏ của Iran càng làm cho những tín hiệu này trở nên quan trọng hơn, bởi vì các tín hiệu của Trump đưa ra hoàn toàn mâu thuẫn với Iran. Theo một báo cáo của Reuters ngày 31 tháng 3, tờ Wall Street Journal đưa tin rằng Trump đã nói với các cố vấn của mình rằng ông sẵn sàng chấm dứt chiến tranh với Iran, ngay cả khi không mở lại eo biển Hormuz có tầm quan trọng chiến lược. Điều này có thể cho thấy một sự rút quân nhanh hơn so với những lời đe dọa trước đó. Tuy nhiên, Reuters không thể xác minh tính độc lập của thông tin này.

Đồng thời, Reuters loan tin rằng các quan chức Mỹ tiếp tục mô tả tình hình là rất quan trọng, và liên kết các cuộc đàm phán với các mối đe dọa xử dụng vũ lực hơn nữa nếu Iran không nhượng bộ. Điều này giải thích tại sao Teheran coi sáng kiến ​​hòa bình hiện tại như một đòn bẩy hơn là một sự thỏa hiệp thực sự.

Vai trò của Pakistan trong cuộc xung đột này

Pakistan đã nổi lên như một trong những bên trung gian chủ chốt trong các nỗ lực ngoại giao hiện tại. Reuters đưa tin rằng đề xuất của Mỹ đã đến được với Iran thông qua sự trung gian của Pakistan. Các báo cáo khác cũng chỉ ra rằng Islamabad đang cố gắng định vị mình như một bên trung gian giữa Washington và Teheran. Điều này đặt Pakistan vào một vai trò đặc biệt, trong một cuộc xung đột mà nhiều quốc gia từ lâu đã đứng về một phía, nhưng ít quốc gia có thể tham gia đối thoại một cách đáng tin cậy với cả hai bên.

Vai trò trung gian này rất quan trọng, nó cho thấy rằng, bất chấp mọi căng thẳng, các phương pháp ngoại giao vẫn tồn tại, dù chúng hẹp và mong manh. Đồng thời, việc trao đổi vẫn mang tính gián tiếp. Khi thông tin chỉ được truyền đạt thông qua các trung gian và cả hai bên công khai mâu thuẫn nhau về việc liệu các cuộc đàm phán có đang diễn ra hay không ?, thì việc xây dựng lòng tin cần thiết cho một bước bất ngờ về ngoại giao, thực sự trở nên khó khăn. Điều này xuất phát từ vai trò trung gian của Pakistan và việc Iran bác bỏ các cuộc đàm phán chính thức, như Reuters đã mô tả.

Vấn đề không chỉ đơn thuần là một đề nghị từ phía Trump

Việc bác bỏ kế hoạch của Mỹ đặc biệt làm nổi bật những quan điểm khác nhau giữa Washington và Teheran về việc chấm dứt chiến tranh. Theo Reuters và các báo cáo gần đây khác, chiến lược của Mỹ dựa vào áp lực quân sự và chính trị nhanh chóng để buộc Iran nhượng bộ. 

Tuy nhiên, Iran đang phát tín hiệu rằng họ đang tìm kiếm một giải pháp chính trị toàn diện mà không bắt đầu bằng việc mất đi sức mạnh đàm phán của chính mình.

Do đó, việc Iran cáo buộc  Mỹ "thiên vị" là rất quan trọng: Nó không chỉ đơn thuần là chỉ trích cách diễn đạt, mà còn là sự thể hiện quan điểm của Iran rằng Mỹ tiếp tục áp đặt các điều khoản thay vì đàm phán.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Trên thực tế, một số hoạt động ngoại giao vẫn có thể diễn ra hiện nay, nhưng chỉ ở mức độ thấp. Iran bác bỏ kế hoạch của Trump, phủ nhận việc các cuộc đàm phán chính thức đang diễn ra, và khẳng định rõ ràng: Sẽ không có thỏa thuận nào đánh đổi các năng lực then chốt để đổi lấy những sự nới lỏng không chắc chắn. Tuy nhiên, con đường đàm phán không hoàn toàn khép lại, theo Reuters, Iran sẽ sẵn sàng đàm phán nếu Mỹ thay đổi lập trường.

Như vậy, cuộc xung đột vẫn đang trong tình trạng bấp bênh nguy hiểm. Có đủ liên lạc để duy trì hy vọng về các cuộc đàm phán, nhưng quá ít thỏa thuận để chấm dứt giao tranh. Nếu đề nghị của Trump không thay đổi về cơ bản, sự bác bỏ của Teheran có thể được coi là dấu hiệu cho thấy hai bên vẫn còn một khoảng cách rất xa để có thể tiến tới một cuộc đàm phán thật sự nghiêm chỉnh của 2 bên.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-4-2026