TRUMP VỚI CHỦ NGHĨA NARZISSMUS VÀ CÁC THAM VỌNG VĨ ĐẠI 

Tác giả: Ansgar GRAW –  Nhân dịp kỷ niệm 250 năm thành lập Hoa Kỳ, Bộ Tài chính đã chuẩn bị một tờ tiền mệnh giá 250 đô la có in chân dung Donald Trump. Tuy nhiên, ngày lễ 4 tháng 7 đã trôi qua mà Quốc hội vẫn không dỡ bỏ lệnh cấm in hình người còn sống lên tiền giấy. Dù vậy, chữ ký của Trump vẫn được lên kế hoạch xuất hiện trên tiền giấy của Mỹ trong tương lai, đánh dấu lần đầu tiên chữ ký của một tổng thống đương nhiệm có mặt trên đó.

Trump rất chuộng những từ ngữ mang tính tột bậc, thường mô tả các thành tựu của mình là "độc nhất vô nhị", "chưa từng có tiền lệ" và "mang tính lịch sử". Trên mạng xã hội, ông chia sẻ những hình ảnh do AI tạo ra, khắc họa bản thân như Chúa Jesus hoặc đang đi trên mặt nước. Trump đẩy tính ái kỷ lên mức độ mà nhiều bác sĩ tâm thần xếp vào dạng bệnh lý. Suốt nhiều năm, ông luôn phàn nàn rằng "giới truyền thông dối trá" không chịu công nhận những thành công của mình. Trong khi các tờ báo lá cải ở New York từng thường xuyên đăng những dòng tít tích cực về ông với tư cách là một tay chơi, nhà phát triển bất động sản và ngôi sao truyền hình thực tế, thì các phóng viên chính trị, kể từ khi ông bắt đầu chiến dịch tranh cử vào tháng 6 năm 2015, lại chủ yếu chỉ trích ông; điều này thường là xác đáng, mặc dù đôi khi, đặc biệt là trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông, những chỉ trích đó lại xuất phát từ định kiến ​​cánh tả mang tính phản xạ. Thông qua tiền bạc, các thể chế, công trình kiến ​​trúc và bản đồ, Trump đang tự mình khẳng định sự vĩ đại mà ông cho rằng người khác đang ghen ghét không muốn công nhận.

Điều này đang được thể hiện rõ tại Florida: kể từ tháng 7, Phi trường Quốc tế Palm Beach cũ đã được đổi tên thành "Phi trường Quốc tế Tổng thống Donald J. Trump", và mã phi trường cũng chuyển từ PBI sang DJT. Chỉ cách đó vài phút lái xe là khu bất động sản Mar-a-Lago của Trump, và các đoạn đường dẫn đến đó cũng mang tên ông.

Phi trường đóng vai trò như một thương hiệu hằn sâu vào tâm trí công chúng. Reagan National (Washington D.C.), JFK (Thành phố New York), George Bush Intercontinental (Houston): tên của họ xuất hiện trên hàng triệu tấm vé, dù thường là chỉ sau khi vị tổng thống đó đã qua đời. Trump không chờ đợi sự phán xét của hậu thế. Thay vì để người khác quyết định xem có biến mình thành huyền thoại hay không, ông tự mình thực hiện điều đó. Bước tiếp theo có thể liên quan đến phi trường quan trọng hơn phục vụ thủ đô Washington D.C.: một dự luật đổi tên phi trường Dulles hiện đang bị đình trệ tại Quốc hội. Tuy nhiên, các kế hoạch thiết kế lại ban đầu từng bao gồm một "Nhà ga Donald J. Trump". Chưa có gì được chốt lại, nhưng cái tên này đã xuất hiện trong các bản vẽ thiết kế.

Cách ông Trump từng cố gắng mua lại một nhà ga xe lửa ở New York

Có thông tin cho rằng ông Trump đã đề nghị cấp cho thành phố New York khoản kinh phí 16 tỷ USD để xây dựng Đường hầm Gateway nối sang New Jersey, với điều kiện Nhà ga Penn phải được đổi tên theo tên ông. Thượng nghị sĩ Chuck Schumer đã từ chối đề nghị này. Sau đó, ông Trump tuyên bố rằng chính ông Schumer là người đề nghị tên gọi "Trạm Trump" (Trump Station), mặc dù người phát ngôn của ông vào thời điểm đó, bà Karoline Leavitt, đã đính chính vài ngày sau đó rằng ý tưởng này thực ra bắt nguồn từ chính ông Trump.

Dù sao đi nữa, vào tháng 7, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Sean Duffy đã yêu cầu Quốc hội bắt buộc Amtrak phải đổi tên Nhà ga Penn. Ông không nêu đích danh tên gọi cụ thể nào. Khi một nhà báo hỏi liệu nó có được gọi là "Trạm Trump" hay không, vị Bộ trưởng đầy hào hứng này đã trả lời rằng cái tên đó nghe rất hay.

Không phải mọi việc đổi tên đều nhất thiết phải mang tên ông Trump mới thể hiện được phong cách đặc trưng của ông. Ngay trong ngày đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai, ông đã ra sắc lệnh quy định Vịnh Mexico sẽ được gọi là "Vịnh America" ​​(Gulf of America) trong phạm vi lãnh thổ Hoa Kỳ. Mặc dù sắc lệnh này chỉ có tính ràng buộc đối với các cơ quan liên bang, nhưng các dịch vụ bản đồ lớn vẫn áp dụng tên gọi này cho người dùng tại Mỹ. Trong khi đó, các nhà báo của hãng tin AP đã bị tước quyền tham gia nhóm "nhóm báo chí tháp tùng tổng thống" và quyền lên chuyên cơ Không lực Một vì hãng tin này từ chối chấp nhận cách ông Trump vẽ lại bản đồ thế giới.

Giữa bối cảnh tranh chấp thuế quan với Canada, vào cuối tháng 8, ông Trump tuyên bố rằng Hồ Ontario từ nay sẽ được gọi là "Hồ America". Canada, quốc gia cùng chia sẻ hồ nước này, không chịu sự ràng buộc của quy định này, nhưng các cơ quan của Mỹ đã được chỉ đạo ngừng sử dụng tên gọi "Hồ Ontario". Lý do mà Tổng thống đưa ra là nước Mỹ bảo vệ hồ nước này và đầu tư vào nó nhiều hơn so với Canada. Qua đó, ông Trump đang ghi dấu một câu chuyện mới vào các tập bản đồ: dưới sự lãnh đạo của ông, nước Mỹ đang trở nên rộng lớn hơn, dù chỉ là trên danh nghĩa, mà không cần ông thực sự sáp nhập Greenland hay Kênh đào Panama. Một tổng thống tương lai có thể đảo ngược điều này, nhưng họ vẫn sẽ phải giải thích ai là người đã đặt ra những cái tên đó. Ngay cả một đài tưởng niệm bị dỡ bỏ sau này thì vẫn để lại dấu ấn của nó. Một Phòng khiêu vũ và "Khải hoàn môn Trump"

Tiếp đến là công trình bằng đá: Trump đã cho phá dỡ Cánh Đông của White House để nhường chỗ cho một phòng khiêu vũ đồ sộ. Chi phí ước tính dao động từ 400 triệu đến 600 triệu đô la. Tuy nhiên, liệu một tổng thống có được phép thay đổi một tòa nhà lịch sử theo cách triệt để như vậy mà không cần sự chấp thuận của Quốc hội? Tòa án Tối cao đã cho phép việc xây dựng được tiến hành nhưng không ra phán quyết khẳng định tính hợp pháp của dự án; rõ ràng tòa án coi vụ kiện do các nhà bảo tồn đệ trình là không đủ cơ sở pháp lý để thụ lý.

Quy mô còn đồ sộ hơn nữa là công trình khải hoàn môn dự kiến ​​xây dựng tại Memorial Circle: cao 250 feet, tương đương khoảng 76 mét, vượt qua cả chiều cao của Khải Hoàn Môn (Arc de Triomphe) ở Paris. Thiết kế công trình sử dụng đá Granite, kết hợp hình tượng nhân vật có cánh, chim đại bàng và đài quan sát. Công trình mang đậm tính phô trương quy mô khổng lồ này sẽ che khuất đáng kể tầm nhìn lịch sử nối liền Đài tưởng niệm Lincoln và Đài tưởng niệm Washington. Dù tên gọi chính thức là "Khải Hoàn Môn Hoa Kỳ" (United States Triumphal Arch), những người phản đối lại gọi nó là "Arc de Trump".

Trung tâm Kennedy, vốn nổi tiếng là nơi tôn vinh văn hóa đỉnh cao, đã có lúc được gọi là Trung tâm Kennedy-Trump, còn Viện Hòa bình Hoa Kỳ thì trở thành "Viện Hòa bình Donald J. Trump". Hải quân cũng đang lên kế hoạch chế tạo một lớp thiết giáp hạm mang tên "lớp Trump". Nếu như trước đây tên tuổi ông gắn liền với các khách sạn, sân golf hay các sản phẩm thịt bò bít-tết, thì nay nó lại hiện diện trên các thể chế, khí tài quân sự và những biểu tượng quốc gia. Thương hiệu tư nhân Trump đang dần lấn sân sang lĩnh vực công quyền.

Các đời tổng thống luôn tìm cách định hình vị thế lịch sử của mình. Điểm khác biệt nằm ở thời điểm thực hiện: thông thường, quá trình xây dựng các công trình kỷ niệm chỉ bắt đầu khi nhiệm kỳ quyền lực đã kết thúc. Còn Trump lại dùng chính quyền lực hiện tại để tự tay kiến ​​tạo di sản cho mình. Ông không chờ đợi các sử gia công nhận sự vĩ đại của bản thân; thay vào đó, ông chủ động khắc ghi, đúc kết và xây dựng nên sự "vĩ đại" ấy.

Tờ tiền mệnh giá 250 đô la có lẽ sẽ mãi chỉ nằm trên ý tưởng; có thể phi trường Dulles vẫn giữ nguyên tên gọi cũ, và nhà ga Penn Station sẽ chẳng bao giờ trở thành ga Trump Station. Tuy nhiên, ngay cả những dự án bất thành cũng để lại dấu ấn. Ngay cả trước khi hậu thế kịp đưa ra phán xét, Trump đã đảm bảo rằng họ buộc phải bàn luận về sự vĩ đại của ông.

Vũ Thái An, người lính VNH, ngày 4-9-2026