SIÊU TÀU CHỞ DẦU CỦA IRAN PHỚT LỜ LỆNH PHONG TỎA CỦA TRUMP VẬN CHUYỂN LÔ HÀNG DẦU TRỊ GIÁ 220 TRIỆU USD

Một tàu chở dầu cỡ lớn (VLCC) của Iran chở hơn 1,9 triệu thùng dầu thô đã vượt qua lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ và đến khu vực Ấ châu - Thái Bình Dương, theo công ty theo dõi tàu thuyền TankerTrackers.com. Hãng thông tấn Anadolu đưa tin rằng lô hàng trị giá gần 220 triệu đô la và con tàu được xác định là HUGE, thuộc đội tàu của Công ty Vận tải Dầu khí Quốc gia Iran.

Sự phớt lờ lệnh phong tỏa này, báo cáo này rất quan trọng vì Washington mô tả lệnh phong tỏa là một công cụ chủ chốt để kiềm chế doanh thu dầu mỏ của Iran trong thời chiến. Nếu tàu chở dầu tìm được người mua hoặc chuyển tải thành công hàng hóa của mình, điều đó sẽ chứng minh rằng Iran có thể tiếp tục vận chuyển một lượng lớn dầu thô trên biển bất chấp áp lực quân sự của Mỹ.

Con tàu không còn được theo dõi trước khi đến Iran.

TankerTrackers báo cáo rằng tàu này đã không phát tín hiệu qua Hệ thống Nhận dạng Tự động (AIS) kể từ ngày 20 tháng 3. Vào thời điểm đó, nó rời eo biển Malacca, hướng về Iran. Theo công ty này, tàu HUGE đã ở trong vùng biển Iran vào ngày 13 tháng 4, ngày mà Mỹ tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran, và sau đó được nhìn thấy ngoài khơi Sri Lanka hơn một tuần trước khi di chuyển về phía vùng biển Indonesia.

Hiện tại, chiếc tàu này, được cho là đang di chuyển qua eo biển Lombok hướng tới quần đảo Riau của Indonesia. Tuyến đường này rất quan trọng vì nó đưa tàu chở dầu đi sâu vào các hành lang hàng hải của khu vực Ấ châu - Thái Bình Dương và tránh xa khu vực Vịnh Ba Tư, nơi hiện đang thi hành luật phong tỏa của Mỹ.

Đây là sự việc mà Iran thách thức trực tiếp đối với lệnh phong tỏa của Washington.

Mỹ lập luận rằng việc phong tỏa đang có hiệu quả. Các quan chức cho biết lực lượng Mỹ đã buộc hàng chục tàu được Iran hậu thuẫn phải quay trở lại, chặn đứng hàng tỷ đô la doanh thu dầu mỏ của Iran. Tạp chí TIME đưa tin rằng lực lượng Mỹ đã chuyển hướng 45 tàu và đóng băng 6 tỷ đô la doanh thu dầu mỏ của Iran như một phần của chiến dịch này.

Vụ việc tàu chở dầu này của Iran, được cho là đã vận chuyển dầu trong vòng phong tỏa của Trump, đang làm phức tạp thêm câu chuyện này. Một tàu chở dầu cỡ lớn (VLCC) có thể chở khoảng hai triệu thùng dầu, khiến ngay cả một vụ vượt phong tỏa thành công cũng mang lại lợi ích tài chính đáng kể. Trong trường hợp này, TankerTrackers ước tính lượng hàng hóa lên tới hơn 1,9 triệu thùng, trị giá gần 220 triệu đô la.

Iran cho biết các tàu khác cũng đã phá vỡ vòng phong tỏa.

Báo cáo này cũng được đưa ra sau tuyên bố của truyền thông nhà nước Iran rằng ít nhất 52 tàu Iran đã bất chấp lệnh phong tỏa của Mỹ. Con số này chưa được xác minh vì tính độc lập , tuy nhiên có thể là một phần trong nỗ lực của Teheran nhằm xem việc phong tỏa của Trump là không có tác dụng với Iran.

Tuy nhiên, hiện có nhiều dấu hiệu cho thấy Iran vẫn đang tiếp tục cố gắng vận chuyển dầu trước mặt hạm đội của Mỹ đang hiện diện tại nơi đây, để thi hành việc phong tỏa eo biển Hormuz theo lệnh của Trump . Tờ Wall Street Journal tuần trước tiết lộ,  TankerTrackers.com đã quan sát thấy Iran đang chất khoảng 4,6 triệu thùng dầu thô tại các cảng của mình bất chấp vòng phong tỏa, trong khi hình ảnh vệ tinh cho thấy có thể còn nhiều thùng dầu hơn đã vượt qua đường ranh giới phong tỏa.

Việc giấu tàu khiến việc thực thi lệnh phong tỏa trở nên khó khăn hơn

Trường hợp này thể hiện được một một vấn đề quen thuộc với các lệnh trừng phạt và phong tỏa: các tàu chở dầu có thể tắt bộ phận phát tín hiệu AIS, thay đổi lộ trình, chuyển hàng giữa các tàu hoặc di chuyển qua các tuyến đường vận chuyển đông đúc, nơi việc theo dõi trở nên khó khăn hơn. AIS được trang bị trên các tàu, để cải thiện an toàn và tính minh bạch trên biển, nhưng các tàu tìm cách né tránh việc kiểm soát, nên thường tắt bộ phận này.

Điều này không có nghĩa là một con tàu biến mất hoàn toàn. Hình ảnh vệ tinh thương mại, dữ liệu cảng, dữ liệu tàu và hoạt động trinh sát hàng hải vẫn có thể xác định được sự di chuyển của tàu. Tuy nhiên, tàu càng tắt AIS lâu và càng di chuyển xa khỏi Vịnh Ba Tư, nên việc thực thi hành  luật phong tỏ càng trở nên khó khăn hơn, cả về mặt chính trị và hoạt động.

Áp lực dầu mỏ là yếu tố then chốt trong chiến lược chiến tranh.

Việc phong tỏa nhằm mục đích hạn chế xuất cảng dầu của Iran, giảm doanh thu nhà nước và gia tăng áp lực lên Teheran trong thời gian ngừng bắn và đàm phán. Hãng Reuters cho biết, ông Trump gần đây đã mô tả việc phong tỏa hải quân của Mỹ bằng những từ ngữ sống động bất thường khi thảo luận về việc bắt giữ tàu và bảo đảm hàng hóa.

Đối với Washington, việc ngăn chặn xuất cảng dầu của Iran nhằm mục đích nhanh chóng gây thiệt hại kinh tế. Đối với Teheran, ngay cả việc cho phép một vài tàu chở dầu đắt tiền đi qua cũng đủ để chứng minh rằng nhà nước vẫn có thể tạo ra doanh thu và chịu được áp lực từ Mỹ.

Tác động lớn hơn: Vụ việc tàu chở dầu có khả năng làm dấy lên hai luận điểm trái ngược nhau. Các quan chức Mỹ có thể tiếp tục lập luận rằng hàng chục tàu đã bị chuyển hướng và năng lực xuất cảng tổng thể của Iran bị thiệt hại nghiêm trọng. Iran có thể viện dẫn vụ HUGE để chứng minh rằng việc phong tỏa có thể bị vượt qua và sự kiểm soát của Mỹ đối với các tuyến đường biển không phải là tuyệt đối.

Sự thật có thể nằm ở đâu đó giữa hai lập trường này. Một cuộc phong tỏa có thể gây thiệt hại mà không cần phải tuyệt đối. Nhưng khi một con tàu chở gần 220 triệu đô la dầu thô, chỉ một sự vi phạm cũng đủ để nghi ngờ về việc Mỹ có thể tuyên bố, là đã ngăn chặn hiệu quả việc xuất cảng dầu của Iran trong bao lâu ?.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Câu hỏi trước mắt là liệu tàu chở dầu này sẽ giao hàng, chuyển hàng trên biển, hay hướng đến một điểm đến khác trong điều kiện tầm nhìn hạn chế. Câu hỏi tiếp theo là liệu các tàu chở dầu khác của Iran có đang cố gắng thực hiện các tuyến đường tương tự qua vùng biển Ấ châu - Thái Bình Dương hay không ?.

Hiện tại, bằng chứng được xác nhận mạnh mẽ nhất là, theo TankerTrackers, một tàu chở dầu cỡ lớn VLCC của Iran chở hơn 1,9 triệu thùng dầu đã rời khỏi khu vực phong tỏa. Nếu điều này được xác nhận bằng dữ liệu theo dõi hoặc giao hàng tiếp theo, đó sẽ là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy mạng lưới dầu mỏ của Iran tiếp tục tìm ra những kẽ hở trong chiến dịch gây áp lực hàng hải của Washington.

Vũ Thái An, người lính VNCH ngày 5-4-2026