51 NĂM ĐẢNG CÓ MẶT Ở VÙNG TRỒNG LÚA CHIẾN LUỌC CỦA  MIỀN NAM (ĐBSCL) CHO TỚI NAY - DÂN THẾ GIỚI VẨN XA LẠ VỚI GẠO VN. 

VN là vùng trồng lúa 7.000 năm, từng được định danh là "cái nôi của lúa nước" trên thế giới, là nước xuất khẩu gạo top 3 thế giới 30 năm liền, có gạo ST25 từng thắng giải Gạo Ngon Nhất Thế Giới 2019 và 2023, nhưng khi ra siêu thị ở Paris, Dubai, Tokyo, Đức, Ý...người ta chỉ biết Thai Hom Mali, Indian Basmati, Cambodian Phka Malis mà không bao giờ tìm thấy một bao gạo nào mang thương hiệu VN. Vì sao?

Do VN quá chú trọng về lượng mà quên đi phẩm :

1. Vấn đề sản lượng - VN bán tấn, Thái và Ấn Độ bán thương hiệu

Thái Lan: Từ năm 1990 nhà nước Thái làm một việc duy nhất: đăng bạ chỉ dẫn địa lý Thai Hom Mali và cấm trộn. Gạo Hom Mali phải đạt chuẩn DNA, nếu trộn 1% là phạm luật hình sự. Họ bán câu chuyện "Jasmine rice from Thung Kula Rong Hai".

Ấn Độ: Basmati được bảo vệ như rượu Champagne. Chỉ 7 bang ở chân Himalaya mới được gọi là Basmati, và Ấn Độ kiện cả Mỹ ở WTO để giữ tên này. Họ bán 4,5 triệu tấn nhưng giá gấp đôi gạo trắng thường.

Campuchia: Phka Malis là giống lúa mùa bản địa, thơm hoa lài. Campuchia chỉ sản xuất khoảng 1 triệu tấn nhưng đầu tư toàn bộ ngân sách Marketing vào 1 cái tên. Họ thắng giải World's Best Rice 2012, 2013, 2014, 2018 - liên tục nên thế giới ghi nhớ thương hiệu của họ.

Việt Nam thì ngược lại: Đảng và nhà nước chúng ta thường tự hào có hơn 200 giống lúa, đang cho xuất cảng cùng lúc các giống lúa: IR50404, OM18, OM5451, ST21, ST24, ST25, Đài Thơm 8...để thu hoạch được 2,3 vụ trong năm. Còn thương lái thu mua lúa tươi tại ruộng, rồi trộn lẫn trong cùng một Container 5% tấm. Kết quả: khách hàng Philippines, Indonesia mua gạo VN chỉ vì vì rẻ, chứ không vì chất lượng tốt đúng tiêu chuẩn quốc tế của một sản phẩm.

Tuy gạo ST25, của ông Hồ Quang Cua sản xuất, là một kỳ tích cá nhân, nhưng không phải một hệ thống được quốc gia bảo vệ và đưa lên tầm cao thế giới. Sau khi thắng giải thế giới, ngay lập tức bị làm giả, đóng bao ST25 ở Thái Lan, Campuchia, VN không biết tôn trọng  vàra sức bảo vệ được thương hiệu này. Thế nên vẩn không bao giờ thấy được trên các kệ của siêu thị trên thế giới.

2. Chuỗi cung ứng bị đứt gãy ở khâu cuối

Mô hình làm ăn của VN không có thương hiệu uy tín:

Nhập lúa giá rẻ từ Campuchia, Ấn Độ về xay xát, chế biến rồi tái xuất dưới thương hiệu gạo Việt.

Khi chúng ta vừa xuất 5 triệu tấn gạo cao cấp, vừa nhập 1,5 triệu tấn lúa IR50404 từ Campuchia trong 4 tháng đầu 2026 để trộn và tái xuất, thì việc giữ độ thuần chủng cho một thương hiệu là một điều không thể.

Doanh nghiệp VN mạnh ở khâu thu gom và xuất FOB, nhưng gạo vào siêu thị ở Âu châu lại do nhà nhập cảng đóng gói lại dưới tên của họ. Người tiêu dùng cuối cùng không bao giờ thấy gạo mang chữ " Made in Vietnam".

3. Không có vùng chuyên trồng nguyên liệu chất lượng và tiêu chuẩn quốc gia

Gạo Thái Hom Mali chỉ trồng ở vùng Thung Kula, đất cát, chỉ 1 vụ/năm nên thơm đậm.

Gạo Campuchia Phka Malis chỉ trồng lúa mùa 6 tháng, không dùng phân hóa học.

Còn gạo Việt Nam, đặc biệt ở ĐBSCL, trồng 3 vụ/năm, chạy theo năng suất để đạt chỉ tiêu do đảng đề ra. Cùng một tên Đài Thơm 8 nhưng trồng ở An Giang khác hẳn trồng ở Sóc Trăng, mùa khô khác mùa mưa, nhưng đều bán chung một giá. Không có hệ thống kiểm soát chất lượng DNA và dư lượng thuốc trừ sâu như gạo  Thái.

Chính phủ Thái có Thai Rice Department quản lý giống duy nhất. VN thì giống lúa do hàng chục viện, công ty tự lai tạo ra sản phẩm lúa giống, nông dân cũng tự để giống.

4. Marketing nhà nước đi sau

Thái Lan chi hàng trăm triệu USD mỗi năm cho Thai Rice Flagship tại các hội chợ lương thực thế giới. Ấn Độ có APEDA - cơ quan xúc tiến gạo.

Việt Nam, tính từ thời điểm đảng và nhà nước điều hành việc thu gom và phân phối lúa gạo, khi chiếm xong miền nam VN,  đến năm 2015 mới có bắt đầu có logo GẠO VIỆT NAM / VIETNAM RICE và cho đến 2026 vẫn chưa có bất cứ mộ một chiến dịch quốc gia nào đưa logo này lên các kệ siêu thị ở Paris, Đức, Ý.... nơi có người Việt sinh sống. Các doanh nghiệp thi nhau cạnh tranh giá với nhau, tự hạ giá để giành hợp đồng với Philippines, Indonesia, chứ không chung sức xây để một thương hiệu chung cho gạo VN.

TÓM LẠI: Chúng ta giỏi trồng lúa, đạt thành tích xuất cảng triệu tấn, nhưng chưa đạt được việc đưa thương hiệu gạo VN lên tầm quốc tế. Thế giới trả giá cao cho gạo thương hiệu Basmati của Ấn Độ, một loại "gạo của hoàng gia Mughal trồng dưới chân Himalaya", và quan tâm nhiều đến chỉ số Amylose có trong gạo là bao nhiêu %. Đó mới việc làm cần thiết để có một thương hiệu trên trường quốc tế.

Muốn có thương hiệu nổi tiếng như gạo thơm của Thái, Campuchia, VN cần làm ngược lại những gì đang làm: bớt số lượng giống, chọn 2-3 giống chủ lực, khoanh vùng chỉ dẫn địa lý thật, cấm pha trộn, và chấp nhận bán ít đi nhưng giá cao hơn. ST25 từng đã chứng minh gạo Việt có thể ngon nhất thế giới, nhưng một hạt giống ngon không tự thành một thương hiệu quốc gia được nếu cả hệ thống lãnh đạo vẫn đang chạy theo số lượng để tâng công cũng như thành tích với đảng.

Nguồn tham khảo:

1.Việt Nam Nhập Khẩu Gạo Từ Các Quốc Gia Nào? Phân Tích Nguồn Cung 2026: https://tradeint.vn/viet-nam-nhap-khau-gao-tu-cac-quoc-gia-nao/

2.Nghịch lý ngành lúa gạo: Giá gạo đã "ấm" lên, nông dân và doanh nghiệp vẫn mỏi mắt chờ lãi - https://danviet.vn/nghich-ly-nganh-lua-gao-gia-gao-da-am-len-nong-dan-va-doanh-nghiep-van-moi-mat-cho-lai-d1420378.html

3.Thương hiệu và xúc tiến xuất khẩu gạo Việt Nam: https://bsdinsight.com/kb/article/626-th%C6%B0%C6%A1ng-hi%E1%BB%87u-v%C3%A0-x%C3%BAc-ti%E1%BA%BFn-xu%E1%BA%A5t-kh%E1%BA%A9u-g%E1%BA%A1o-vi%E1%BB%87t-nam

4.Hàm Lượng Amylose Trong Gạo – Bí quyết chọn gạo ngon, dinh dưỡng vượt trội: https://memart.vn/tin-tuc/blog3/ham-luong-amylose-trong-gao-vi-cb.html.

5.Gạo Việt Nam sẽ bị gạo Ấn Độ, Thái Lan cạnh tranh và gây áp lực về giá trên thị trường thế giới: https://thuonghieucongluan.com.vn/gao-viet-nam-se-bi-gao-an-do-thai-lan-canh-tranh-va-gay-ap-luc-ve-gia-tren-thi-truong-the-gioi-a255421.html

6.Gạo Việt Nam sẽ bị gạo Ấn Độ, Thái Lan cạnh tranh và gây áp lực về giá trên thị trường thế giới: https://thuonghieucongluan.com.vn/gao-viet-nam-se-bi-gao-an-do-thai-lan-canh-tranh-va-gay-ap-luc-ve-gia-tren-thi-truong-the-gioi-a255421.html

7.Thị trường lúa gạo: Xu hướng, thách thức và cơ hội :  https://cleverads.vn/blog/thi-truong-lua-gao/#:~:text=Tr%C3%AAn%20th%E1%BB%8B%20tr%C6%B0%E1%BB%9Dng%20l%C3%BAa%20g%E1%BA%A1o%2C%20c%C3%A1c%20lo%E1%BA%A1i%20g%E1%BA%A1o,%C4%91%E1%BA%BFn%20ch%C3%ADnh%20c%E1%BB%A7a%20c%C3%A1c%20lo%E1%BA%A1i%20g%E1%BA%A1o%20n%C3%A0y.%202.2.

8.Infographic| Xuất khẩu gạo của Việt Nam 8 tháng năm 2026 :  https://congthuong.vn/infographic-xuat-khau-gao-cua-viet-nam-8-thang-nam-2026-471380.html

Biên khảo từ Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-10-2026