LITHUANIA BÁC BỎ VIỆC NỚI LỎNG CÁC LỆNH TRỪNG PHẠT CỦA EU ĐỐI VÓI BELARUS

Artikel von Stefan Locke, Warschau/ Frankfurter Allgemeine Zeitung, ngày 23-9: Lithuania phản đối bất kỳ động thái nào nhằm nới lỏng các lệnh trừng phạt của EU đối với Belarus liên quan đến một thỏa thuận phân bón tiềm năng với Mỹ, cũng như việc vận chuyển loại hàng hóa này qua lãnh thổ của mình. Ngoại trưởng Kęstutis Budrys tuyên bố tại Vilnius rằng "không có lý do gì" để xem xét lại các lệnh trừng phạt và ông thấy "không có cơ sở nào để thảo luận" về vấn đề này. Phân bón từ Belarus không thể và tuyệt đối không được phép vận chuyển qua lãnh thổ EU.

Trước đó trong tuần, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thông báo trên nền tảng Truth Social của mình rằng Mỹ đang xúc tiến một "thỏa thuận quy mô lớn" để mua phân bón Kali từ Belarus. Ông lưu ý rằng mức giá sẽ "thấp hơn đáng kể so với giá hiện tại cho phân bón của Canada" và gọi đây là "tin rất tốt cho nông dân và người chăn nuôi của chúng ta."

Ông Deividas Matulionis, cố vấn an ninh của Tổng thống Lithuania, đã mô tả bất kỳ hành vi vi phạm nào đối với các lệnh trừng phạt của EU nhắm vào Belarus là "một sự sỉ nhục về mặt đạo đức" trong phần bình luận trên đài phát thanh Lithuania. Ông khẳng định Lithuania sẽ không cho phép Belarus vận chuyển phân bón, dù là cho bất kỳ bên nào, qua cảng Klaipėda như trước đây. Đồng thời, ông phủ nhận việc Mỹ gây áp lực lên Vilnius về vấn đề này. Lithuania không tham gia cũng như không được thông báo về các cuộc đàm phán. "Đây là vấn đề giữa Mỹ và Belarus."

Bóng bay buôn lậu từ Belarus vi phạm không phận Lithuania

Ngoại trưởng Lithuania Budrys tuyên bố rằng các cơ sở để áp đặt lệnh trừng phạt đối với Belarus, bao gồm vi phạm nhân quyền, đàn áp phe đối lập và ủng hộ cuộc chiến tranh xâm lược của Nga tại Ukraine, vẫn còn hiệu lực. Những nỗ lực nới lỏng lệnh trừng phạt trước đây đã dẫn đến các hành động hung hăng hơn từ phía Minsk dọc theo sườn phía đông của NATO. Hơn nữa, Lithuania cáo buộc Belarus cố tình đưa người di cư đến biên giới EU và chỉ trích hành vi vi phạm không phận của nước này thông qua các quả bóng bay buôn lậu xuất phát từ Belarus; những vụ việc này liên tục buộc phi trường thủ đô phải tạm dừng hoạt động bay. Các biện pháp trừng phạt của EU đối với Belarus vẫn có hiệu lực cho đến cuối tháng 2 năm 2027.

Về phía Mỹ, việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt áp đặt vào tháng 12 năm 2021 đối với hai công ty sản xuất Kali của Belarus là một phần trong nỗ lực ngoại giao do đặc phái viên của ông Trump về vấn đề Belarus, John Coale, dẫn dắt nhằm thuyết phục chính quyền Minsk trả tự do cho các tù nhân chính trị. Mặc dù động thái này được công bố vào tháng 12 năm 2025 sau khi việc trả tự do diễn ra, nhưng Bộ Tài chính Mỹ thực tế phải đến tháng 3 mới chính thức loại bỏ hai công ty này khỏi danh sách trừng phạt.

Trong cuộc trao đổi với tờ *New York Times* vào giữa tháng 9, thời điểm ông thực hiện chuyến công tác mới nhất nhằm vận động trả tự do cho tù nhân,  ông Coale cho biết Washington hy vọng EU sẽ cho phép Belarus nối lại hoạt động xuất cảng phân bón Kali qua Lithuania để giúp hạ giá thành trên thị trường toàn thế giới. Tuy nhiên, vào thứ Hai, nhà lãnh đạo Belarus Alexander Lukashenko tuyên bố rằng nước này không thể cung cấp kKali cho "các thị trường Tây phương " do đã "chuyển hướng sang phía Đông" và ký kết hợp đồng bán toàn bộ sản lượng sang khu vực này.

Việc xuất cảng Kali của Belarus qua Nga cũng được xem là một phương án, dù chi phí cao hơn. Một cổng thông tin tin tức kinh doanh của Belarus đưa tin hôm thứ Hai 21-9, sau khi các quốc gia vùng Baltic không còn được sử dụng làm trung tâm xuất khẩu do các lệnh trừng phạt, lượng kali Belarus xuất khẩu qua Nga đã gia tăng. Theo báo cáo, các cảng ở vùng tây bắc nước Nga đã giải quyết 3 triệu tấn kali Belarus vào năm 2022, tiếp đó là 9,3 triệu tấn vào năm 2023, 10 triệu tấn vào năm 2024 và 11,6 triệu tấn vào năm ngoái. Tuy nhiên, công suất tại các cảng gần nhất ở St. Petersburg và vùng Leningrad hầu như đã cạn kiệt, ngoại trừ một bến cảng tại Ust-Luga, gần biên giới Estonia. Cảng Murmansk, nằm ở cực bắc của bán đảo Kola, cũng mang lại cơ hội giải quyêt khối lượng Kali xuất cảng ngày càng tăng từ Belarus.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 25-9-2026