NHẬT BẢN TĂNG CƯỜNG CHI TIÊU QUÂN SỰ TRƯỚC NHỮNG LO NGẠI VỀ TẬP CẬN BÌNH 

Artikel von Martin Kölling (Handelsblatt), ngày 29 tháng 9: Câu chuyện mà ông Tập Cận Bình kể tại White House, nghe có vẻ vô hại: "Hơn 80 năm trước, người dân Trung Quốc và Hoa Kỳ đã từng sát cánh bên nhau trong cuộc chiến chống lại những kẻ xâm lược theo chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản," Chủ tịch Trung Quốc phát biểu trong chuyến thăm người đồng cấp Mỹ, ông Donald Trump, vào tuần trước.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhận định này lại là một lời đe dọa nhắm vào Nhật Bản nhưng được che đậy một cách sơ sài. Trung Quốc một lần nữa chính thức coi Nhật Bản là "quốc gia thù địch" (Enemy State) – một thuật ngữ từng được Liên Hợp Quốc sử dụng vào cuối Thế chiến II để chỉ các cường quốc thuộc phe Trục, bao gồm cả Đức.

Thuật ngữ này vẫn còn tồn tại trong Hiến chương Liên Hợp Quốc. Tuần trước, bà Sanae Takaichi, một nhà lãnh đạo Nhật Bản đã kêu gọi Liên Hợp Quốc loại bỏ thuật ngữ này. Tuy nhiên, Trung Quốc lại bảo vệ cách phân loại đó: Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố rằng việc xếp Nhật Bản vào nhóm "quốc gia thù địch" là cần thiết để ngăn chặn chủ nghĩa phát xít và chủ nghĩa quân phiệt.

Ông Tập tỏ ý không hài lòng với việc tăng cường quân sự mà bà Takaichi đã đẩy mạnh kể từ khi nhậm chức cách đây chưa đầy một năm. "Vấn đề nằm ở cán cân quyền lực so với một Trung Quốc đang trỗi dậy ngay sát thềm Nhật Bản và bà Takaichi vẫn tiếp tục chính sách này," chuyên gia về Đông Á Michael Green, cựu cố vấn về Á châu cho Tổng thống Mỹ khi đó là George W. Bush, chia sẻ với tờ *Handelsblatt*. "Phía Trung Quốc hoàn toàn không thích điều đó."

Đồng thời, những mối đe dọa từ Trung Quốc lại đang giúp bà Takaichi đẩy nhanh chương trình nghị sự chống Trung Quốc của mình. Chương trình này bao gồm việc xây dựng các liên minh trong khu vực mà Trung Quốc coi là phạm vi ảnh hưởng của họ. Theo bà Atsuko Higashino, giáo sư tại Đại học Tsukuba kiêm thành viên ủy ban cải cách, thì lần này, vấn đề không còn chỉ dừng lại ở việc nâng cao năng lực quốc phòng. Trọng tâm hiện nay là khả năng sẵn sàng chiến đấu và các đối tác liên minh, cũng như việc tranh thủ sự ủng hộ của công chúng đối với sự thay đổi này.

"Thay đổi lớn nhất nằm ở tư duy," ông Taisuke Fujimura, thiếu tướng đã nghỉ hưu và là cựu phó chỉ huy đơn vị đổ bộ chuyên trách bảo vệ các hòn đảo mà Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền, nhận định. Ông Fujimura lập luận rằng Nhật Bản cần có khả năng hành động ngay cả khi sự hỗ trợ từ Mỹ bị hạn chế hoặc chậm trễ. Chỉ vài năm trước, hiếm có quan chức nào dám đưa ra nhận định như vậy.

Để tăng cường khả năng răn đe, Nhật Bản đang khai triển 5 năm phương thức tiếp cận khác nhau:

Ông Michael Green, một chuyên gia về Á Đông, đánh giá cao chiến lược đa diện này, vốn không chỉ tập trung thuần túy vào khía cạnh quân sự. "Trung Quốc đang ở thế bất lợi," ông nhận định. Tham vọng của Trung Quốc vấp phải sự chỉ trích, thái độ hoài nghi, và trong một số trường hợp là cả sự thù địch, từ nhiều quốc gia trong khu vực. Ngược lại, Nhật Bản luôn được các cuộc thăm dò dư luận xếp hạng là quốc gia đáng tin cậy nhất khu vực. "Điều này mở ra cơ hội để Nhật Bản hợp tác với các nước trên khắp Á châu."

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 1-10-2026