TRUMP VÀ PUTIN ĐANG TOAN TÍNH MỘT ÂM MƯU CHO THỎA THUẬN VỀ KHÍ ĐỐT ĐẦY TRANH CÃI

Artikel von Amy Walker/t-online, ngày 2-11: Mỹ đang tìm cách đưa Nga vào bàn đàm phán nhằm thiết lập hòa bình tại Ukraine. Để đạt được mục tiêu này, phía Mỹ đang đưa ra lời mời gọi Moscow bằng triển vọng nối lại nguồn cung khí đốt sang Âu châu.

Theo tờ The Wall Street Journal (WSJ), trích lời từ các quan chức cao cấp của Mỹ, Âu châu và Ukraine, Mỹ đang thúc đẩy việc nối lại hoạt động vận chuyển khí đốt của Nga sang Âu châu Âu thông qua Ukraine. Kế hoạch này được cho là do các đặc phái viên Mỹ Jared Kushner và Steve Witkoff soạn thảo, với mục đích thuyết phục Nga cân nhắc một nền hòa bình lâu dài với Ukraine thông qua đàm phán.

Để lách các lệnh trừng phạt của Âu châu đối với khí đốt tự nhiên từ Nga, lượng khí đốt này ban đầu sẽ được bán thông qua Mỹ với vai trò trung gian. Theo tờ báo, phương án này sẽ tạo ra những "cơ hội sinh lời" cho các nhà đầu tư Mỹ. Hơn nữa, doanh thu thu được sẽ không chuyển trực tiếp cho Nga mà được gửi vào một tài khoản ký quỹ tại một quốc gia thứ ba. Theo đề nghị từ ​​phía Mỹ, Nga chỉ có thể tiếp nhận số tiền này nếu một nền hòa bình lâu dài được thiết lập, một cơ chế nhằm bảo đảm  nguồn thu không bị sử dụng để tài trợ cho cuộc chiến. Trong khi đó, Ukraine sẽ nhận được phí quá cảnh cho việc vận chuyển khí đốt qua các đường ống trên lãnh thổ của mình, WSJ đưa tin.

EU đang chuẩn bị cho lệnh cấm nhập khẩu khí đốt từ Nga vào năm 2027.

Chính quyền Trump tin rằng đề nghị này mang lại cho Tổng thống Nga Vladimir Putin một động lực để đàm phán một thỏa thuận hòa bình nghiêm chỉnh với Ukraine. Các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Nga và Ukraine, với sự hỗ trợ từ Mỹ, có thể diễn ra vào giữa tháng 11. Lần gần nhất 3 bên tiến hành đàm phán là vào tháng 2, nhưng không đạt được tiến triển nào.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ các nước Âu châu không muốn mua khí đốt từ Nga. Hơn nữa, Ukraine cũng khó có khả năng quan tâm đến việc nối lại hoạt động vận chuyển khí đốt qua lãnh thổ của mình. 3 đường ống dẫn khí từ thời Liên Xô chạy qua Ukraine đã ngừng vận chuyển khí đốt của Nga sang Âu châu kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2025, thời điểm Kiew để thỏa thuận trung chuyển liên quan hết hiệu lực. Trước đây, các đường ống này từng cung cấp khí đốt tự nhiên cho nhiều quốc gia, bao gồm Slowakei, Ungarn và Cộng hòa Tschechien.

Hơn nữa, lệnh cấm hoàn toàn đối với khí đốt Nga trong Liên minh Âu châu (EU) sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2027. Ban đầu, lệnh cấm này sẽ áp dụng đối với các lô hàng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), vốn trước đây nằm ngoài phạm vi các lệnh trừng phạt của Âu châu. Đến mùa thu năm 2027, lệnh cấm sẽ mở rộng sang cả khí đốt vận chuyển qua đường ống từ Nga.

Giá khí đốt cao và các kho dự trữ trống rỗng được sử dụng để gây ảnh hưởng đến Âu châu

Theo tờ *Wall Street Journal*, chính phủ Mỹ đang nỗ lực thuyết phục các nước Âu châu chấp nhận kế hoạch này bằng cách chỉ ra tình trạng giá khí đốt tăng cao cùng mức dự trữ khí đốt thấp bất thường cho mùa đông năm nay. Lập luận từ phía Mỹ cho rằng việc nối lại nguồn cung khí đốt từ Nga có thể giúp kéo giá giảm xuống. Họ hy vọng rằng áp lực mới đối với giá năng lượng, vốn trở nên trầm trọng hơn do xung đột liên quan đến Iran, có thể làm giảm bớt sự phản đối đối với đề nghị này.

Trên thực tế, các quốc gia Âu châu hiện đang rơi vào tình thế khó khăn. Xung đột liên quan đến Iran đã gây gián đoạn nguồn cung khí đốt toàn cầu. Á Châu và Âu châu đang cạnh tranh để giành lấy lượng khí đốt còn lại trên thị trường thế giới, phần lớn trong số đó có nguồn gốc từ Hoa Kỳ. Do giá cả đắt đỏ, các thương nhân kinh doanh khí đốt tại Âu châu đã dự trữ lượng khí đốt cho mùa đông ít hơn mức thông thường.

Trên khắp Âu châu, các cơ sở lưu trữ khí đốt hiện chỉ đạt khoảng 75% công suất. Tại Đức, các kho dự trữ khí đốt đã không đạt được mục tiêu đề ra cho ngày 1 tháng 11, với mức lấp đầy chỉ đạt 61% công suất. Đây là thông tin không mấy khả quan đối với toàn Âu châu, bởi Đức là nơi đặt một trong những cơ sở lưu trữ khí đốt lớn nhất châu lục, cơ sở tại Rehden, bang Niedersachsen. Với kết nối vào mạng lưới khí đốt Âu châu, cơ sở này đóng vai trò thiết yếu đối với nguồn cung khí đốt cho toàn khu vực. Một phần do mức dự trữ thấp vào thời điểm bắt đầu mùa sưởi ấm, giá khí đốt tại Âu châu đã tăng lên hơn 100 Euro mỗi Megawatt-giờ , mức cao nhất kể từ tháng 12 năm 2022. Để dễ hình dung, vào tháng 2 năm 2026, giá khí đốt chỉ ở mức khoảng 30 Euro mỗi Megawatt-giờ. Tuần trước, chính phủ Ý đã bày tỏ sự bất bình trước tình trạng này, đồng thời đổ lỗi cho chính phủ liên bang Đức là nguyên nhân dẫn đến giá năng lượng cao trên khắp Âu châu.

Hệ quả là, chuỗi tình huống phức tạp này trên thực tế có thể tạo cơ hội cho cả Hoa Kỳ và Nga gây áp lực lên các nước Âu châu.

Ukraine cần phải đồng ý với thỏa thuận khí đốt này

Tuy nhiên, liệu kế hoạch này có khả thi hay không vẫn còn là một câu hỏi bỏ ngỏ. Theo tờ *Wall Street Journal*, sự đồng thuận từ phía Kiew là yếu tố then chốt để thuyết phục các nước Âu châu chấp nhận đề nghị này. Điều kiện tiên quyết cho việc đó là một lệnh ngừng bắn và sự chấm dứt các cuộc tấn công của Nga vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine. Nỗi lo về một thảm họa nhân đạo tại quốc gia đang bị chiến tranh tàn phá này vẫn hiện hữu trong mùa đông năm nay, khi Nga tiếp tục cố tình nhắm mục tiêu vào các nhà máy sưởi và cơ sở năng lượng.

Mới đây, Dan Jørgensen, Ủy viên Âu châu phụ trách Năng lượng và Nhà ở, đã đề cập đến vấn đề nguồn cung năng lượng từ Nga trong một bài bình luận trên trang *t-online*. Ông viết rằng lệnh cấm nhập khẩu khí đốt từ Nga nên được duy trì vĩnh viễn. "Âu Châu đã rút ra bài học đắt giá," ông viết vào đầu tháng 10. "Khi đóng lại nguồn cung khí đốt từ Nga, chúng ta đang mở ra cánh cửa đón nhận các nhà cung cấp đáng tin cậy và đa dạng hơn, những đối tác hiểu rằng chúng ta là khách hàng đáng tin cậy." Ông khẳng định thêm rằng EU vẫn cam kết thực hiện quá trình chuyển đổi năng lượng, coi đây là cơ hội để thúc đẩy sự thịnh vượng lớn hơn và ổn định giá năng lượng hơn.

Nord Stream: Ông Trump ủng hộ việc cung cấp khí đốt mới cho Đức

Michael Kellner, người phát ngôn về chính sách năng lượng của đảng Xanh tại Quốc hội Đức (Bundestag), cũng bác bỏ đề nghị từ ​​phía Mỹ. "Ông Trump và ông Putin đang toan tính một thỏa thuận mờ ám gây tổn hại cho Âu châu," ông Kellner chia sẻ với *t-online*. " Âu Châu tuyệt đối không được chấp nhận điều này." Thay vì mua "loại khí đốt đẫm máu" từ Nga theo yêu cầu của Mỹ, các nước Âu châu nên nỗ lực hướng tới sự độc lập và từ bỏ hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch.

Markus Frohnmaier, người phát ngôn về chính sách đối ngoại của đảng Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD), cũng không mấy mặn mà với ý tưởng này. "Việc Đức có thể phải mua khí đốt Nga với giá cao thông qua các bên trung gian từ Mỹ là một kịch bản vô lý đến nực cười," ông phát biểu với *t-online*. Tuy nhiên, ông không đổ lỗi cho phía Mỹ; xét cho cùng, Washington chỉ đang theo đuổi chính sách "ưu tiên lợi ích quốc gia một cách thực dụng" và tạo cơ hội cho các nhà đầu tư Mỹ. Bằng cách cắt đứt quan hệ, chính phủ liên bang Đức đã tự đánh mất kênh liên lạc trực tiếp với Moscow và vô tình gạt chính mình ra bên lề. "Hiện nay, các bên khác đang đàm phán về nguồn cung năng lượng của chúng ta, trong khi Đức lại là bên phải chi trả hóa đơn." Frohnmaier lập luận rằng chính phủ liên bang cần từ bỏ hướng đi này và tạo điều kiện để khôi phục quan hệ năng lượng trực tiếp với Nga.

Ngoài các lô hàng khí đốt vận chuyển qua Ukraine, về lâu dài, phía Mỹ còn hướng tới việc nối lại nguồn cung thông qua các đường ống dẫn khí Nord Stream. Các đường ống này đã bị hư hại kể từ sau vụ tấn công vào tháng 9 năm 2022 và hiện chưa có kế hoạch sửa chữa nào. Theo thông tin từ hãng tin Reuters hồi đầu tháng 10, Kushner và Witkoff đã thảo luận với Moscow về khả năng một nhà đầu tư Mỹ tham gia vào dự án Nord Stream. Nhiều khả năng các đường ống này sẽ đóng một vai trò trong bất kỳ cuộc đàm phán hòa bình nào giữa Nga và Ukraine trong tương lai, một phần là do sự thúc đẩy từ phía Hoa Kỳ.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 3-11-2026