CUỐC XUNG ĐỘT CÔNG KHAI GIỮA CHỦ TỊCH CỤC DỰ TRỮ LIÊN BANG POWELL VÀ TỔNG THỐNG TRUMP ĐÃ LEO THANG

Tin wallstreetONLINE:  Ông Powell tuyên bố rằng Cục Dự trữ Liên bang đã nhận được trát triệu tập từ Bộ Tư pháp, cùng với lời đe dọa truy tố hình sự. Về mặt chính thức, trát triệu tập liên quan đến lời khai của ông Powell trước Quốc hội hồi tháng Sáu 2025, về việc cải tạo trụ sở Fed đang diễn ra. Ông Powell giải thích rằng những cáo buộc này phải được xem xét "trong bối cảnh rộng hơn của các mối đe dọa và áp lực liên tục từ chính quyền".

Trong tuyên bố của mình, Chủ tịch Fed đã nêu rõ cáo buộc cốt lõi: Mối đe dọa truy tố hình sự là hệ quả của việc Fed điều chỉnh chính sách lãi suất theo đánh giá riêng của mình về lợi ích chung, chứ không phải theo mong muốn của tổng thống Trump. Ông nói, câu hỏi cơ bản đang được đặt ra là liệu Fed có thể tiếp tục hành động "dựa trên bằng chứng và điều kiện kinh tế" hay chính sách tiền tệ sẽ bị chi phối bởi "áp lực chính trị hoặc sự đe dọa". Như vậy, tranh chấp về chi phí xây dựng đã biến thành cuộc chiến giành quyền lực thể chế.

Ông Trump phủ nhận mọi trách nhiệm trực tiếp. Trong một cuộc phỏng vấn với NBC News, ông tuyên bố rằng ông không hề biết gì về cuộc điều tra của Bộ Tư pháp. Đồng thời, định hướng chính trị đã rõ ràng trong nhiều tháng: Trump đang yêu cầu cắt giảm lãi suất mạnh mẽ, biện minh cho điều này bằng mục tiêu giảm chi phí nhà ở và giảm chi phí tài chính của chính phủ. Ông đã nhiều lần cân nhắc việc sa thải Powell và, trong một động thái bất thường khác, đã cố gắng sa thải Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Lisa Cook. Tòa án Tối cao dự kiến ​​sẽ xét xử vụ án Cook trong tháng này - một dấu hiệu nữa cho thấy các vấn đề nhân sự đã trở thành vấn đề quyền lực.

Thị trường đã phản ứng ngay lập tức khi Powell công khai trát triệu tập: hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ và đồng đô la Mỹ giảm, vàng tiếp tục tăng và đạt mức cao kỷ lục. Chỉ số Bloomberg Dollar Spot Index ghi nhận mức giảm mạnh nhất trong gần ba tuần. Đồng thời, trái phiếu kho bạc giảm mạnh, với lợi suất trái phiếu kho bạc 10 năm tăng 3 điểm cơ bản, trong khi lợi suất trái phiếu kho bạc 30 năm tăng 5 điểm cơ bản. Các chiến lược gia và nhà giao dịch cho rằng điều này là do lo ngại về sự can thiệp chính trị vào chính sách tiền tệ.

Đây chính xác là điểm gây ra sự lo lắng trên thị trường trái phiếu. Trái phiếu kho bạc Mỹ không chỉ dựa vào các dữ liệu như lạm phát và tăng trưởng, mà còn dựa vào niềm tin, vào các quy tắc, thủ tục và sự ổn định thể chế của Cục Dự trữ Liên bang (Fed). Khi các nhà đầu tư cảm thấy rằng các quyết định về lãi suất không còn chủ yếu dựa trên các dữ kiện kinh tế, mà dựa trên ý chí chính trị, sự không chắc chắn về lạm phát trong tương lai và các chính sách lãi suất sẽ gia tăng. Theo logic thị trường, điều này có nghĩa là phí bảo hiểm rủi ro cao hơn, và do đó có khả năng làm tăng áp lực lên lợi suất và đồng đô la Mỹ.

Sự phản kháng cũng đang hình thành ở Washington. Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Thom Tillis đã công khai ủng hộ Powell và đe dọa sẽ ngăn chặn việc phê chuẩn bất kỳ ứng cử viên nào của Trump vào Fed, bao gồm cả việc thay đổi chủ tịch Fed sắp tới, cho đến khi vấn đề pháp lý được giải quyết. 

Tuyên bố của ông không chỉ nhắm vào Fed, mà còn nhắm vào Bộ Tư pháp: Nếu còn bất kỳ nghi ngờ nào về việc liệu các cố vấn trong chính quyền Trump có đang tích cực thúc đẩy việc chấm dứt tính độc lập của Fed hay không, thì giờ đây không còn nghi ngờ gì nữa. Giờ đây, tính độc lập và uy tín của chính Bộ Tư pháp đang bị đặt dấu hỏi. Đảng Dân chủ tiếp tục leo thang luận điệu: Elizabeth Warren đã nói về một nỗ lực nhằm tiếp quản ngân hàng trung ương; Chuck Schumer cảnh báo rằng sự suy giảm tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang đang đe dọa nền kinh tế.

Đằng sau hậu trường, các cơ chế đang hoạt động và càng làm trầm trọng thêm xung đột. Chính quyền Trump gần đây đã tập trung vào việc cải tạo hai tòa nhà lịch sử của Cục Dự trữ Liên bang và chi phí vượt dự toán phát sinh. Theo các tài liệu của Fed, ước tính chi phí đã tăng từ 1,9 tỷ đô la vào năm 2023 lên 2,5 tỷ đô la vào năm 2025. Trong phiên điều trần xác nhận chức vụ, Powell đã bác bỏ các báo cáo về chi tiết nội thất xa hoa, nhấn mạnh rằng kế hoạch đã thay đổi và một số yếu tố trước đó không còn được đưa vào. Các nhà phê bình như Chủ tịch FHFA Bill Pulte, mà không đưa ra chi tiết cụ thể, cáo buộc Powell khai man , và cho rằng điều này có thể là cơ sở pháp lý để cách chức ông. Cuối tháng 12, chính Trump đã đề cập đến việc xem xét kiện Powell vì "sự bất tài nghiêm trọng".

Điều này có nghĩa là xung đột không còn chỉ là lời nói suông nữa. Từ góc nhìn của nhiều nhà đầu tư, câu hỏi then chốt là các nhân vật chính trị sẵn sàng đi xa đến mức nào để tác động đến lãi suất, và liệu ông Powell có thực sự rời nhiệm sở sau khi nhiệm kỳ kết thúc vào tháng 5 hay sẽ tiếp tục giữ chức thống đốc đến năm 2028. Phe của ông Trump dường như lo ngại chính điều này, vì nó sẽ làm phức tạp cán cân quyền lực trong hội đồng quản trị của Cục Dự trữ Liên bang. Đồng thời, ông Trump cũng đã tuyên bố rằng ông đã chọn người kế nhiệm; Kevin Hassett được coi là ứng cử viên hàng đầu, cùng với Kevin Warsh và những người khác nằm trong danh sách ứng cử viên.

Cuộc tranh chấp này cũng diễn ra vào thời điểm nhạy cảm đối với chính sách tiền tệ. Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đã cắt giảm lãi suất ba lần liên tiếp, mỗi lần giảm 0,25 điểm phần trăm, và hiện đang ở mức 3,5 đến 3,75 phần trăm. Đồng thời, Fed cũng phát tín hiệu rằng họ không muốn bị gây áp lực phải cắt giảm lãi suất nhanh hơn nữa nếu không có dữ liệu mới về lạm phát và thị trường lao động. Thị trường chỉ thấy khả năng cắt giảm lãi suất thêm một lần nữa tại cuộc họp ngày 27 và 28 tháng 1 là rất nhỏ. Chính sự căng thẳng này, một Fed khăng khăng đòi hỏi dữ liệu và một tổng thống muốn giảm bớt áp lực nhanh chóng, đã khiến cuộc đấu tranh quyền lực trở nên dễ bùng nổ.

Do đó, đối với thị trường trái phiếu, nỗi lo ngại chính vẫn là: Nếu Fed được coi là độc lập, chính sách tiền tệ sẽ dễ dự đoán hơn. Nếu nó bị coi là dễ bị tổn thương về mặt chính trị, nó sẽ trở thành một rủi ro. Và chỉ cần một tia lửa nhỏ, một động thái pháp lý khác, một quyết định nhân sự, một sự leo thang trong lời lẽ, cũng đủ để biến cuộc đấu tranh quyền lực thành một vấn đề của thị trường.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 14-1-2026