EU THỂ HIỆN  QUYẾT TÂM CHỐNG LẠI TRUMP TRONG MỘT HỘI NGHỊ THƯỢNG ĐỈNH ĐẶC BIỆT 

Âu Châu sẽ tìm được hướng đi như thế nào trong "thế giới mới của các cường quốc"? Các nguyên thủ quốc gia và chính phủ Âu châu đã thể hiện quyết tâm của mình tại hội nghị thượng đỉnh ở Brüssel.

Sau sự leo thang gần đây của xung đột Greenland, EU dự định sẽ tập trung mạnh mẽ hơn nữa vào vấn đề độc lập khỏi Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump. Tại hội nghị thượng đỉnh đặc biệt ở Brüssel tối thứ Năm, có sự nhẹ nhõm đáng kể khi Trump tạm thời rút lại các lời đe dọa áp thuế trừng phạt đối với Đức và các đồng minh Âu châu khác. 

"Rõ ràng là chúng ta phải ngày càng ủng hộ một Âu châu độc lập", Chủ tịch Ủy ban EU Ursula von der Leyen nói sau khoảng 4 tiếng rưỡi thảo luận. "Đây không phải là điều xảy ra trong một sớm một chiều. Đây là công việc khó khăn." Bà nhấn mạnh sự sẵn sàng tham gia đối thoại, cũng như quyết tâm, đoàn kết và sự chuẩn bị, là những yếu tố quan trọng trong cuộc xung đột hiện nay.

Ông Merz: EU phải có khả năng tự vệ

Thủ tướng Friedrich Merz cho biết người Âu châu hiện phải rút ra những kết luận cần thiết và tăng cường khả năng phòng thủ cũng như năng lực cạnh tranh kinh tế. "Liên minh Âu châu, một phần của NATO, phải có khả năng tự vệ."

Đồng thời, ông Merz và một số nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ tại hội nghị thượng đỉnh đặc biệt của EU tiếp tục ủng hộ sự hợp tác chặt chẽ với Washington, và trên hết là duy trì NATO. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cho biết phải làm mọi cách để bảo vệ liên hệ và hợp tác với Hoa Kỳ, ngay cả khi hiện đang có khủng hoảng. Đối với Ba Lan, Hoa Kỳ vẫn là đối tác quan trọng nhất về an ninh.

Ông Merz cũng nhấn mạnh rằng NATO, "liên minh chính trị thành công nhất từng tồn tại giữa Âu châu và Mỹ," phải được bảo tồn. "Tôi cũng có ấn tượng rằng nhiều người Mỹ nhìn nhận vấn đề giống như chúng ta," ông nói. "Bạn không thể dễ dàng từ bỏ liên minh xuyên Đại Tây Dương này."

Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của EU, Kaja Kallas, cho biết: “Về phía Âu châu, chúng tôi không sẵn sàng phá hủy 80 năm quan hệ tốt đẹp, và chúng tôi sẵn sàng nỗ lực để duy trì chúng.” Tín hiệu gửi đến Mỹ phải là tín hiệu mạnh mẽ.

Ông Trump đã tuyên bố áp thuế

Hội nghị thượng đỉnh đặc biệt được triệu tập vào cuối tuần sau khi ông Trump tuyên bố áp thuế đối với hàng hóa từ Đan Mạch và các nước đồng minh như Đức vì họ từ chối chấp nhận các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ hung hăng của ông đối với Greenland. Hội nghị thượng đỉnh ban đầu dự định tập trung chủ yếu vào cách EU có thể đáp trả những nỗ lực tống tiền của Trump. Tối thứ Tư 21-1, ông Trump bất ngờ xoa dịu xung đột và rút lại tuyên bố áp thuế của mình.

Ông giải thích rằng một khuôn khổ cho một thỏa thuận trong tương lai về Greenland và toàn bộ khu vực Bắc Cực đã được thiết lập trong cuộc họp với Tổng thư ký NATO Mark Rutte. Ban đầu, nhiều chi tiết vẫn chưa rõ ràng, tuy nhiên, theo các nguồn tin của NATO, Mỹ sẽ được phép mở rộng sự hiện diện quân sự của mình ở Greenland và cũng có thể được trao quyền đồng quyết định liên quan đến một số khoản đầu tư trên hòn đảo Bắc Cực này.

Mong muốn duy trì quan hệ tốt đẹp

Sau một thời gian ngắn không chắc chắn liệu hội nghị thượng đỉnh đặc biệt có diễn ra hay không bất chấp những diễn biến mới này, Chủ tịch Hội đồng EU António Costa đã quyết định tiếp tục tổ chức hội nghị thượng đỉnh và thảo luận về những diễn biến mới nhất trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương và tác động của chúng đối với EU.

Sau cuộc họp, Costa tuyên bố rằng những nỗ lực duy trì quan hệ tốt đẹp với Hoa Kỳ sẽ tiếp tục. “Việc áp đặt thêm thuế quan sẽ không phù hợp với thỏa thuận thương mại giữa EU và Hoa Kỳ. Trọng tâm của chúng ta bây giờ phải là thúc đẩy việc thực hiện thỏa thuận này. Mục tiêu vẫn là ổn định hiệu quả quan hệ thương mại giữa Liên minh Âu châu  và Hoa Kỳ.”

Merz và Macron cho rằng sự thay đổi lập trường của Trump là do lập trường cứng rắn gần đây của Âu châu.

Trong số những người khác, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Merz đã bày tỏ niềm tin tại hội nghị thượng đỉnh rằng hành động của các nước Âu châu trong những ngày gần đây phần lớn chịu trách nhiệm cho những diễn biến này. "Nếu Âu châu phản ứng thống nhất và xử dụng các công cụ trong tay, thì họ có thể nhận được sự tôn trọng khi bị đe dọa," Macron nói. Đó là những gì đã xảy ra trong tuần này.

Macron ám chỉ đến việc EU, đặc biệt, đã làm rõ rằng họ sẽ không dung thứ cho những nỗ lực tống tiền của Trump, liên quan đến việc áp thuế bổ sung. Nếu Trump thực hiện các tuyên bố của mình như kế hoạch vào ngày 1 tháng 2, thuế quan đặc biệt đối với hàng xuất cảng của Mỹ trị giá 93 tỷ Euro có thể đã được áp dụng sớm nhất vào ngày 7 tháng 2.

Hơn nữa, việc xử dụng một công cụ mới của EU chống lại các biện pháp kinh tế cưỡng chế đã được thảo luận. Công cụ này cũng có thể cho phép loại trừ các công ty Mỹ khỏi các hợp đồng công hoặc áp đặt thêm thuế đối với các công ty kỹ thuật số như Apple, Microsoft, Google và Meta.

Đan Mạch bày tỏ lòng biết ơn

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen bày tỏ lòng biết ơn đối với sự hỗ trợ của các đối tác Âu châu trong cuộc xung đột Greenland với Hoa Kỳ. Bà khẳng định rằng sự hỗ trợ này có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong tình hình khó khăn mà đất nước bà đang phải đối mặt. Bà nói thêm rằng khi Âu châu đoàn kết và vì lợi ích của chính mình, kết quả sẽ đến. "Tôi tin rằng chúng ta đã học được điều gì đó trong những ngày và tuần gần đây," bà Frederiksen nói.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 24-1-2026