DONALD TRUMP VỚI "HỌC THUYẾT DONROE" 

Venezuela hôm nay, Grönland ngày mai? Donald Trump đang theo đuổi chính trị quyền lực trắng trợn và viện dẫn một học thuyết có từ hàng thế kỷ trước. Nhà sử học Thomas Weber phân tích tình hình.

Mỹ đã tấn công Venezuela, bắt cóc tổng thống Nicolás Maduro, và giờ đây muốn kiểm soát quốc gia Mỹ La tinh này, ít nhất là trong thời điểm hiện tại. Đồng thời, chính quyền Trump đang gia tăng áp lực lên Grönland, nơi sắp trở thành một phần của Mỹ. Bản thân Trump nói về "Học thuyết Donroe" để mô tả kế hoạch chính sách đối ngoại của mình, một bản sao của Học thuyết Monroe năm 1823, xử dụng tên riêng của Trump, điều này đã khiến tổng thống Mỹ bị chế giễu. Nhưng sự mỉa mai đó lại không đúng chỗ, nhà sử học nổi tiếng Thomas Weber cảnh báo.

"Chúng ta phải hết sức nghiêm chỉnh nhìn nhận Donald Trump," Weber nói trong một cuộc phỏng vấn với t-online. "Trump muốn mở rộng sự thống trị của Mỹ ở Tây bán cầu đến mức tối đa có thể, và ông ta sẵn sàng thực hiện những bước đi quyết liệt để đạt được điều này." Ví dụ về Venezuela chứng minh điều này, giải thích Weber, Giáo sư Lịch sử và Chính trị Quốc tế tại Đại học Aberdeen và Nghiên cứu viên thỉnh giảng của Viện Hoover tại Đại học Stanford.

Một bước tiến tới Grönland?

"Chúng ta cũng cần khẩn cấp hiểu rằng 'Học thuyết Donroe' của Trump không phải là Học thuyết Monroe," Weber nói. "Trump không chỉ đang tạo ra một sự phá vỡ triệt để với trật tự thế giới tự do theo định hướng chuẩn mực, mà còn với chính sách đối ngoại của Mỹ trong 250 năm qua." James Monroe, tổng thống thứ năm của Hoa Kỳ, đã tuyên bố học thuyết mang tên ông vào năm 1823.

Nó thường được tóm tắt trong công thức "Nước Mỹ dành cho người Mỹ" và phục vụ, không kém phần quan trọng, để chống lại những nỗ lực khôi phục của các cường quốc châu Âu ở Mỹ Latinh sau các cuộc chiến chống lại Napoleon Bonaparte. "Nó nhằm mục đích bảo đảm tự do cho tất cả các nước cộng hòa ở Tây bán cầu, chứ không chỉ là quyền lực của các tổng thống Mỹ," Thomas Weber phân tích.

"Donald Trump chắc chắn tự coi mình là người tiếp nối truyền thống của Học thuyết Monroe," Weber nói. “Nhưng ông ta đã nhầm lẫn nghiêm trọng; Trump đang xuyên tạc và bóp méo ý tưởng này.” Điều đó có nghĩa là gì? “Bất cứ ai đọc kỹ Học thuyết Monroe đều sẽ hiểu rằng Mỹ chấp nhận hiện trạng當時 trên lục địa châu Mỹ.”

Grönland thuộc về Vương quốc Đan Mạch từ năm 1814, vì vậy tình trạng của nó sẽ rõ ràng và không thể tranh cãi từ góc nhìn của Học thuyết Monroe. “Thực tế, Trump không nên động đến Grönland,” Weber nói. “Việc Trump chiếm Grönland là một sự vi phạm trắng trợn Học thuyết Monroe. Nói thẳng ra: Học thuyết Monroe bảo vệ Grönland, Kanada và các lãnh thổ hải ngoại của Hòa Lan, Pháp và Anh ở vùng Karibik khỏi các nỗ lực sáp nhập của Mỹ.”

Trump không phải là Reagan.

Vậy hậu quả là gì? "Vì vậy, Trump không tuân theo Học thuyết Monroe, điều mà ông ấy thực sự không tuyên bố. Do đó, chúng ta nên lắng nghe ông ấy cẩn thận hơn và coi trọng ông ấy hơn. Thay vào đó, ông ấy tin rằng mình đang cải tiến Học thuyết Monroe bằng 'Học thuyết Donroe' của mình," Weber kết luận. "Về cơ bản, Trump vẫn nhất quán với những niềm tin của riêng mình, bắt nguồn từ những năm 1980: Kể từ đó, Trump tin rằng các quốc gia khác đang lợi dụng Mỹ." Weber kết luận: "Trump muốn chấm dứt điều này, và ông ấy không ngần ngại xử dụng những phương tiện nào. Ông ấy đang cố gắng thiết lập một trật tự thế giới mới, và theo quan điểm của ông ấy, tốt hơn, phá vỡ cả các nguyên tắc tự do của thế kỷ 20 và thế kỷ 19."

Trong một chiến dịch quân sự, lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã bắt cóc nhà lãnh đạo Venezuela tại Caracas vào ngày 3 tháng 1. Bốn ngày sau, quân đội Mỹ đã lên tàu một tàu chở dầu thuộc hạm đội ngầm của Nga ở Đại Tây Dương, được cho là ban đầu dự định chở dầu thô của Venezuela. "Trump được rèn luyện trong thế giới bất động sản mờ ám của New York và New Jersey vào những năm 1980," Thomas Weber giải thích. "Trong các mô hình hành vi của các ông trùm Mafia và thủ lĩnh bộ lạc, chúng ta nhận thấy nhiều điểm tương đồng trong cách Trump đối xử với quyền lực nhà nước, các thể chế nhà nước, luật pháp và khuôn khổ đạo đức của nước Mỹ cũng như trong quan hệ quốc tế."

Nhà sử học cảnh báo không nên đánh giá thấp hậu quả của sự thay đổi đột ngột trong chính sách đối ngoại của Mỹ. "Khi Mỹ xâm lược đảo Grenada ở vùng Karibik năm 1983, Tổng thống Ronald Reagan đã dùng từ 'tự do' năm lần trong bài phát biểu sau đó," Weber nói. "Mặt khác, Trump chỉ dùng từ 'dầu mỏ' năm lần."

Weber tóm tắt: "Đối với Trump, đó là về việc bình ổn thế giới, chứ không phải về tự do. Một nền hòa bình được xây dựng trên sức mạnh, bạo lực và quyền lực như những quy luật bất biến của thế giới, chứ không phải trên dân chủ, tự do và quyền tự quyết. Trump tin rằng ông đang phục vụ thế giới bằng cách làm điều này, vì ông muốn tổ chức thế giới theo những quy luật bất biến được cho là của bản chất con người."

Trump tiếp tục đe dọa

Theo Weber, Trump chỉ áp dụng một khái niệm chết sức hẹp về tự do: "Tự do khi đó chỉ tồn tại cho các nhà lãnh đạo của các quốc gia thống trị lục địa của họ. Chúng ta không nên tự lừa dối mình về điều đó. Những luật lệ được cho là bất khả xâm phạm của thế giới thực chất là những luật lệ xuất hiện sau sự sụp đổ của bất kỳ trật tự nào: ví dụ, sau sự sụp đổ của Đế chế La Mã Tây phương, ở Balkan trong thời kỳ sụp đổ của Đế chế Ottoman, hoặc bất cứ nơi nào mà Mafia nắm quyền."

Những lời đe dọa của Trump hiện đang nhắm vào nhiều hướng, không chỉ riêng Grönland. Mexico và Kolumbien, Cuba và Iran cũng nằm trong số đó. "Giờ chúng ta phải chờ xem Trump sẽ đi xa đến đâu," Thomas Weber nói. "Đã đến lúc người Âu châu cần xây dựng chiến lược để đối phó với Donald Trump và 'Học thuyết Donroe' của ông ta."

Học thuyết "Monroe"

Học thuyết Monroe bắt nguồn từ bài diễn văn Thông điệp Liên bang ngày 2 tháng 12 năm 1823, trong đó Tổng thống Hoa Kỳ James Monroe đã phác thảo các nguyên tắc về chính sách đối ngoại dài hạn của Hoa Kỳ trước Quốc hội. Theo truyền thống của Jefferson, ông khẳng định nền độc lập không thể đảo ngược của các quốc gia Mỹ châu khỏi các cường quốc Âu châu, tức là khỏi Cựu Thế giới.

Monroe đã hình thành khái niệm về hai phạm vi chính trị. Ông nhấn mạnh nguyên tắc không can thiệp của Hoa Kỳ vào các cuộc xung đột ở Âu châu và kêu gọi chấm dứt mọi nỗ lực thuộc địa hóa ở Tây bán cầu. Hơn nữa, ông tuyên bố Hoa Kỳ sẽ can thiệp nếu các cường quốc thuộc địa Âu châu coi thường các nguyên tắc chính trị này. Yêu cầu các cường quốc Âu châu không tái chiếm thuộc địa các quốc gia Mỹ La tinh nay đã độc lập được tóm gọn trong khẩu hiệu "Nước Mỹ dành cho người Mỹ".

Ban đầu, học thuyết này được dùng để bác bỏ những nỗ lực từ Âu châu Âu nhằm thách thức chủ quyền của Hoa Kỳ, nhưng trong thế kỷ 20, nó đã phát triển để bảo đảm  quyền bá chủ của Hoa Kỳ trên toàn lục địa.

Với học thuyết của mình, Monroe đã định hình một cách quyết định biến thể Anh-Mỹ của chủ nghĩa Liên Mỹ. Năm 1848 dưới thời Tổng thống Polk và một lần nữa vào năm 1870 dưới thời Tổng thống Grant, học thuyết này đã được mở rộng để bao gồm việc cấm chuyển giao các thuộc địa cho các cường quốc khác (nguyên tắc không chuyển giao). Nguyên tắc này đã được Ngoại trưởng John Quincy Adams đề cập trong một thông điệp gửi cho Nga Hoàng lúc bấy giờ (Alexander I) vào năm 1823, nhưng Monroe đã không đưa nó vào báo cáo của mình trước Quốc hội.

Đến nay học thuyết Monroe năm , ở thời Trump đã được biến thể thành Donroe, D là ẩn của Donald (Trump)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 8-1-2026