HỘI NGHỊ THƯỢNG ĐỈNH UKRAINE TẠI PARIS: PHẢI NGĂN NGỪA MỘT THỨ YALTA THỨ HAI

Tin Frankfurter Allgemeine Zeitung: Ukraine sẽ nhận được các cam kết an ninh ràng buộc từ Hoa Kỳ và các thành viên khác của cái gọi là Liên minh các nước sẵn sàng hợp tác. Đây là nội dung theo dự thảo tuyên bố cuối cùng từ hội nghị thượng đỉnh Paris của liên minh 35 thành viên, được thảo luận vào chiều thứ Ba 6-1 tại Điện Élysée với sự hiện diện của Thủ tướng Đức Friedrich Merz (CDU).

Theo dự thảo, các đảm bảo, sẽ có hiệu lực sau khi chiến tranh kết thúc, bao gồm "các cam kết ràng buộc hỗ trợ Ukraine trong trường hợp Nga tấn công vũ trang lần nửa trong tương lai". Những bảo đảm an ninh này bao gồm việc điều động năng lực quân sự, hỗ trợ tình báo và hậu phương, các sáng kiến ​​ngoại giao và áp đặt các biện pháp trừng phạt bổ sung.

Những bảo đảm này, sẽ có hiệu lực sau khi chiến tranh giả định kết thúc, bao gồm "các cam kết ràng buộc hỗ trợ Ukraine trong trường hợp Nga tấn công bằng bạo lực trong tương lai". Trước khi hội nghị thượng đỉnh, với sự tham dự của 27 nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ, bắt đầu, chủ nhà Emmanuel Macron đã có bữa trưa với Tổng thống Ukraine Wolodymyr Selenskyj, cũng như với con rể của tổng thống Mỹ, Jared Kushner, và Đặc phái viên Steve Witkoff. Khi đến Paris, Selenskyj bày tỏ hy vọng rằng các cuộc đàm phán thượng đỉnh sẽ mang lại cho Ukraine "sự bảo vệ và sức mạnh lớn hơn".

Đức dự định đóng góp về tài chính và quân sự. Đức hiện là một phần của bộ ba hàng đầu trong "liên minh các nước sẵn sàng" vì Ukraine. Điều này cũng là nhờ những tiến triển ngoại giao đạt được tại cuộc họp được tổ chức ở Berlin vào giữa tháng 12, với sự tham dự của Kushner và Witkoff. Vai trò quan trọng của Đức - với tư cách là nước ủng hộ lớn nhất của Ukraine ở Âu châu - cũng được nhấn mạnh trong cuộc họp báo chung tối hôm đó, do Thủ tướng Merz tổ chức cùng với Macron, Thủ tướng Anh Keir Starmer và tổng thống Ukraine.

Ông Merz và ông Macron cùng chia sẻ mong muốn ngăn chặn việc một thỏa thuận giữa các cường quốc lớn như thỏa thuận Yalta bị áp đặt lên Âu châu. Liên minh quân sự đặc biệt này ban đầu do Pháp và Anh chủ trì. Liên minh gồm 35 thành viên, trong đó có các đối tác NATO như Thổ Nhĩ Kỳ và Kanada, cũng như Úc, Nhật Bản và New Zealand. Vai trò lãnh đạo của Đức đi kèm với sự sẵn sàng đóng góp không chỉ về tài chính mà còn cả về quân sự để đảm bảo an ninh.

Ví dụ, chính phủ Đức sẵn sàng xử dụng binh lính Đức (Bundeswehr) trên lãnh thổ NATO láng giềng, như Ba Lan, để bảo vệ Ukraine trong trường hợp có lệnh ngừng bắn. Chính phủ Đức tuyên bố rằng họ không loại trừ bất cứ điều gì, nhưng sự đóng góp đương nhiên phụ thuộc vào quyết định của Quốc hội Đức (Bundestag). Được biết, một thỏa thuận đã đạt được với đảng SPD (Đảng Dân chủ Xã hội) về việc hiện diện quân sự bên ngoài lãnh thổ Ukraine.

Trong khi đó, tổng thống Pháp đang thúc đẩy một giải pháp nhanh chóng. Ông đã lên kế hoạch đàm phán vào thứ Năm  8-1 vào tuần này với chủ tịch cả hai viện quốc hội, cũng như với các lãnh đạo của tất cả các phe phái trong quốc hội, để bảo đảm sự ủng hộ của quốc hội đối với các vấn đề về an ninh cho Ukraine.

Mỹ sẵn sàng cung cấp bảo đảm an ninh

Tiến trình này đạt được nhờ các nhà đàm phán Mỹ, những người lần đầu tiên trực tiếp tham gia cuộc họp liên minh vào thứ Ba 6-1. Đội ngũ Mỹ cũng bao gồm Tướng Alexus Grynkewich, người đồng thời giữ chức Tư lệnh tối cao Liên minh NATO tại Âu châu (SACEUR) và Tư lệnh Bộ chỉ huy Âu châu của Mỹ (EUCOM) tại Stuttgart. Trong sự phối hợp chặt chẽ với Tổng thư ký NATO Mark Rutte, người cũng có mặt, các thỏa thuận đã đạt được liên quan đến khả năng hỗ trợ hậu phương cho liên minh từ NATO.

Theo các nguồn tin ngoại giao, Hoa Kỳ sẵn sàng cung cấp các bảo đảm  an ninh ở mức độ phòng thủ chung của NATO. Vẫn chưa rõ liệu Thượng viện Mỹ có phê chuẩn bảo đảm này hay không?, điều này sẽ làm tăng tính ràng buộc của nó. Ông Starmer đã nhấn mạnh đến "sự hỗ trợ" này của Mỹ, đặc biệt là để có thể điều động binh lính Anh đến lãnh thổ Ukraine như một phần của nhóm bảo đảm an ninh đa quốc gia. Washington cũng dự định hỗ trợ lực lượng đa quốc gia này về trinh sát và vận chuyển.

Pháp và Anh dự định gánh vác phần lớn trách nhiệm của lực lượng gìn giữ hòa bình này, vốn đã có trụ sở quân sự tại Mont Valérien, phía tây Paris. Các con số chính xác về quân số tiềm năng không được tiết lộ, với lý do bí mật quân sự. Trong mọi trường hợp, binh lính sẽ không được xử dụng ở dọc theo đường ranh giới phân định, mà thay vào đó là tại các vị trí chiến lược trong đất liền để ngăn chặn Nga vi phạm một thỏa thuận ngừng bắn giả định. Thổ Nhĩ Kỳ, do Bộ trưởng Ngoại giao đại diện, sẽ chịu trách nhiệm về các nhiệm vụ giám sát trên biển.

Tuyên bố cuối cùng phân biệt giữa việc chuẩn bị cho một thỏa thuận ngừng bắn và việc chuẩn bị cho hoạt động gìn giữ hòa bình lâu dài. Tuyên bố quy định rằng đường ranh giới phân định dài 1.400 km sẽ không được giám sát bởi quân đội quốc tế, vì điều này được coi là "không có lợi về mặt chiến thuật cũng như chiến lược". Tình hình sẽ được giám sát bằng máy bay không người lái và vệ tinh, nhưng một quy trình tự vệ  được xác định rõ ràng sẽ được thực hiện trong trường hợp vi phạm.

Cách hành động này nhằm rút ra bài học từ thỏa thuận Minsk thất bại năm 2015. Vào thời điểm đó, các quan sát viên của OSCE được giao nhiệm vụ kiểm soát một chiến tuyến dài 400 km ở miền đông Ukraine, mà không thiết lập các quy tắc giao chiến rõ ràng trong trường hợp vi phạm. Cũng có kế hoạch cho các thỏa thuận hỗ trợ lẫn nhau song phương sẽ bổ sung cho các bảo đảm an ninh cho Ukraine. Điện Élysée tuyên bố rằng người Âu châu đã đạt được mục tiêu đưa Ukraine và Mỹ xích lại gần nhau hơn về vấn đề an ninh.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 7-1-2026