NGHI VIỆN ÂU CHÂU CHẤM DỨT SỰ NGĂN CẢN ĐỐI VỚI THỎA THUẬN THUẾ QUAN THƯƠNG MẠI EU VÀ MỸ

Nghị viện Âu châu đã dỡ bỏ sự cản trở đối với thỏa thuận thương mại EU-Mỹ. Ủy ban Thương mại của Nghị viện Âu châu đã thông qua thỏa thuận vào thứ Năm 18-3, với tỷ lệ 29 phiếu thuận, 9 phiếu chống và 1 phiếu trắng. Tuy nhiên, họ đã đưa ra các điều kiện kèm theo. Thỏa thuận chỉ có thể có hiệu lực khi Mỹ giới hạn rõ ràng mức thuế quan đối với các sản phẩm của EU ở mức 15%.

Thỏa thuận, được đàm phán vào mùa hè năm ngoái tại Turnberry, Scotland, quy định rằng Mỹ sẽ giới hạn mức thuế quan đối với hầu hết các mặt hàng nhập cảng của EU ở mức 15%. Chính phủ Mỹ đã thực hiện điều này. Đổi lại, EU sẽ giảm thuế quan đối với hàng nhập cảng từ Mỹ xuống 0%.

Nghị viện Âu châu đã tạm dừng thỏa thuận vào giữa tháng Hai sau khi Tòa án Tối cao phán quyết hầu hết các mức thuế quan do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt năm ngoái là bất hợp pháp. Sau đó, ông Trump đã áp đặt các mức thuế quan mới trên cơ sở pháp lý khác và khởi xướng một loạt các tranh chấp thương mại.

Mỹ dường như đang nhượng bộ về thuế quan đối với thép.

Hiện tại, mức thuế quan toàn cầu là 10%. Tuy nhiên, trong trường hợp này, các mức thuế đã được áp dụng trước khi thuế của Trump có hiệu lực cũng phải được cộng thêm. Đối với EU, điều này có nghĩa là mức thuế kết hợp trên 7% sản phẩm sẽ cao hơn 15%. Quan trọng hơn, các tranh chấp thương mại mới có thể dẫn đến mức thuế cao hơn đối với EU so với thỏa thuận.

Chính vì sự không chắc chắn này mà các đảng Dân chủ Xã hội, Xanh và Tự do đã từ lâu phản đối việc từ bỏ lệnh cấm vận. Mặt khác, nhóm EPP Dân chủ Thiên chúa giáo đã cảnh báo rằng Mỹ có thể rút khỏi thỏa thuận nếu EU không thúc đẩy việc thực hiện nó. Theo Ủy ban Âu châu, sự bất mãn ở Washington đang ngày càng gia tăng.

Hai yếu tố đã tạo nên bước đột phá: một đề xuất thỏa hiệp từ EPP liên kết việc có hiệu lực của thỏa thuận với các điều kiện đã nêu ở trên, và tín hiệu từ Mỹ về việc giảm thuế đối với hàng hóa chứa thép hoặc nhôm. Bất chấp thỏa thuận Turnberry, các mức thuế này vẫn ở mức 50%. Theo Ủy ba Âu châu , một quyết định về vấn đề này sắp được đưa ra. Rõ ràng, một dự thảo luật tương ứng đã được trình lên White House.

Các mối đe dọa đối với toàn vẹn lãnh thổ của EU

Hoa Kỳ đã áp thuế đối với một lượng lớn hàng hóa chứa thép hoặc nhôm chỉ sau khi thỏa thuận thương mại được hoàn tất vào mùa hè. Ví dụ, chúng ảnh hưởng đến máy móc. Phía Mỹ lập luận rằng mức thuế 50% đối với thép và nhôm không bị bãi bỏ bởi thỏa thuận thương mại với EU. Vì các mức thuế này được áp đặt trên cơ sở pháp lý khác, nên chúng cũng không bị ảnh hưởng bởi phán quyết của Tòa án Tối cao. Tổng cộng có 407 sản phẩm liên quan.

Với nghị quyết của mình, Nghị viện Âu châu đã cho Hoa Kỳ thời hạn sáu tháng để giảm thuế đối với các sản phẩm chứa thép hoặc nhôm. Nếu Hoa Kỳ không làm như vậy, EU phải tăng thuế của riêng mình đối với các sản phẩm này. Đối với các sản phẩm chứa ít hơn 50% thép hoặc nhôm, thuế phải được giảm ngay lập tức. Nếu không, thỏa thuận sẽ không có hiệu lực.

Các nghị sĩ châu Âu cũng đã đưa ra một số điều kiện khác trong thỏa thuận. Ví dụ, EU phải rút khỏi thỏa thuận nếu Hoa Kỳ đe dọa toàn vẹn lãnh thổ hoặc các quốc gia thành viên riêng lẻ của EU. Đây là phản ứng trước cuộc khủng hoảng Greenland vào đầu năm nay. Luật này ban đầu chỉ có hiệu lực đến hết tháng 3 năm 2028, trước cuộc bầu cử tổng thống Mỹ tiếp theo. Vào thời điểm đó, EU sẽ đánh giá tác động của thuế quan.

Lưới an toàn đa tầng

"Chúng tôi đang gửi một thông điệp rõ ràng tới chính phủ Mỹ: sẽ không có thỏa thuận nào được ký kết một cách mù quáng," ông Bernd Lange (SPD), Chủ tịch Ủy ban Thương mại, nhấn mạnh. Âu Châu sẽ giữ quyền kiểm soát. "Với nhiều điều kiện, chúng tôi đã tạo ra một lưới an toàn đa tầng với các hướng dẫn rõ ràng," ông Lange tiếp tục.

"Thuế quan của Trump là bất hợp pháp, và thỏa thuận này thậm chí không nên tồn tại," nghị sĩ Anna Cavazzini (Đảng Xanh) nói. "Tuy nhiên, trong tình hình hiện tại, ít nhất chúng ta đang tạo ra một mức độ dự đoán nhất định cho doanh nghiệp và ngành kỹ nghệ trong thời điểm đầy bất ổn."

Sau Ủy ban Thương mại, phiên họp toàn thể của Nghị viện châu Âu vẫn phải bỏ phiếu. Tuy nhiên, với đa số rõ ràng trong ủy ban, người ta cho rằng khó có khả năng họ sẽ bác bỏ các thỏa thuận. Sau đó, Nghị viện châu Âu và Hội đồng Bộ trưởng phải thống nhất một lập trường chung.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 19-3-2026