ĐẤT NƯỚC BULGARIEN KỂ TỪ ĐẦU NĂM 2026 SẼ XỬ DỤNG ĐỒNG TIỀN EURO

Bất chấp mọi vấn đề, thành viên mới của khu vực đồng Euro là Bulgarien là một ví dụ về sức mạnh hội nhập của EU. 

Một quá trình chuyển đổi hài hòa sang kỷ nguyên mới trông khá khác biệt. Việc chính phủ vội vã từ chức ngay trước khi Bulgaria gia nhập khu vực đồng Euro, các cuộc biểu tình chống tham nhũng, chủ nghĩa thân hữu và những nhân vật mờ ám: Là quốc gia thành viên EU nghèo nhất, trong số tất cả các nơi, đang gia nhập khu vực đồng Euro hướng đến sự ổn định với tư cách là thành viên thứ 21 trong một bối cảnh ồn ào bất thường.

Bulgarien gia nhập EU 19 năm trước với tư cách là ứng cử viên nghèo nhất. Giờ đây, với tư cách là quốc gia thành viên EU nghèo nhất, quốc gia vùng Balkan này, bị rung chuyển bởi những biến động nghiêm trọng, đang giới thiệu đồng Euro. Liệu liên minh thịnh vượng của châu Âu, với Bulgaria, có đang đưa một đứa con lạc hậu và yếu đuối vào khu vực đồng Euro?

Có lẽ là không. Từ góc độ chính sách tài khóa, hoàn toàn không có lý do gì để lo ngại rằng quốc gia vùng Balkan này, vốn đã được neo vào đồng Deutsche Mark và đồng Euro từ năm 1997, có thể gây nguy hiểm cho sự ổn định của đồng tiền chung. Ngược lại.

Quốc gia thành viên mới này đáp ứng các tiêu chí Maastricht để gia nhập khu vực đồng Euro không chỉ bằng nhiều năm thực hiện kỷ luật tài chính nghiêm ngặt, mà còn bằng mức nợ quốc gia thấp đáng ngưỡng mộ: Ở mức khoảng 25% tổng sản phẩm quốc nội, nợ quốc gia của Bulgarien không chỉ thấp hơn đáng kể so với mức trung bình của EU là 81%, mà còn thấp hơn nhiều so với nhiều thành viên sáng lập khu vực đồng Euro như Hy Lạp (152%), Ý (137%) hay Pháp (114%).

Nhưng liệu khoảng cách giàu nghèo giữa Bulgarien, thành viên xếp hạng thấp nhất của EU, và các thành viên giàu nhất EU có quá lớn không? Câu trả lời cho câu hỏi liệu chiếc cốc đầy một nửa hay vơi một nửa phụ thuộc vào quan điểm của mỗi người. Điều chắc chắn là Bulgarien đã đạt được tiến bộ to lớn.

Trước thềm gia nhập EU năm 2007, GDP bình quân đầu người của Bulgaria chỉ bằng 28% mức trung bình của EU. Gần hai thập niên sau, con số này vẫn chỉ bằng 1/4 so với quốc gia dẫn đầu Luxembourg (245%), nhưng quốc gia được cho là nghèo nhất Âu Châu: Với  2/3mức trung bình của EU, Bulgarien hiện chỉ đứng sau Lettland và Hy Lạp một chút.

Lao động trở nên khan hiếm, và tỷ lệ việc làm cũng như tiền lương đang tăng lên. Trong chỉ số đo lường sự giàu có về tiêu dùng tư nhân của hộ gia đình EU do AIC công bố, Bulgarien, với gần 3/4 mức trung bình của EU, đã vượt qua Lettland và Ungarn đang chìm trong khủng hoảng.

Tuy nhiên, khoảng cách giàu nghèo giữa các vùng kém phát triển và các thành phố đang bùng nổ của Bulgarien vẫn còn đáng kể. Và ngay cả ở đó, tại các khu dân cư người Roma như Fakulteta ở Sofia hay Stoliponovo ở Plovdiv, sự phục hồi kinh tế chậm nhưng ổn định của Bulgaria cũng chỉ được nhận thấy một phần.

Bất chấp tất cả những vấn đề đó, hiện nay số người Bulgarien trở về quê hương nhiều hơn số người di cư. Mặc dù cả EU lẫn đồng Euro đều không thể giải quyết tất cả các vấn đề nội bộ của các quốc gia thành viên, nhưng các nhà lãnh đạo chính trị Bulgarien khó có thể dựa vào việc di cư như một van an toàn cho những người bất mãn nữa. Những công dân tự tin, không còn cảm thấy buộc phải chạy trốn sang nước ngoài, có thể dễ dàng hơn trong việc giải quyết những diễn biến tiêu cực.

Bulgarien vẫn còn đối mặt với nhiều vấn đề. Tuy nhiên, cán cân di cư tích cực là một dấu hiệu cho thấy quá trình hội nhập EU đang tiến triển hiệu quả, ít nhất là về sự hội tụ dần dần của mức sống. Chỉ là vấn đề thời gian trước khi Bulgarien có thể từ bỏ danh hiệu quốc gia kém của Âu châu.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 1 tháng 1 năm 2026