IRAN DƯỜNG NHƯ ĐÃ ĐÓNG CỬA EO BIỂN HORMUZ - LỘ TRÌNH GIAO THÔNG DẦU MỎ CỦA THẾ GIỚI 

Nguồn tin từ (felt/dpa) cho biết - Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran dường như đã bắt đầu hạn chế giao thông hàng hải tại eo biển Hormuz có tầm quan trọng chiến lược. Thủy thủ đoàn các tàu qua lại, đã được lệnh phải tắt động cơ và chuẩn bị cho việc bị khám xét khi vào khu vực eo biển Hormuz.

Theo hãng thông tấn Tasnim, thân cận với Lực lượng Vệ binh Cách mạng, Lực lượng Vệ binh Cách mạng, Iran đã hạn chế giao thông hàng hải tại eo biển Hormuz có tầm quan trọng chiến lược này. Các tàu được cho là đã nhận được nhiều thông điệp vô tuyến cấm họ đi qua. Thủy thủ đoàn đang được lệnh tắt động cơ và chuẩn bị cho việc bị khám xét.

Eo biển Hormuz là một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất trong thương mại năng lượng toàn cầu. Khoảng 1/5 lượng dầu vận chuyển toàn thế giới phải đi ngang đi qua eo biển này mỗi ngày. Bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể khiến giá năng lượng tăng cao và gây bất ổn cho thị trường quốc tế.

Eo biển Hormuz: Điểm nghẽn cho thương mại dầu mỏ thế giới

Eo biển giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman chỉ rộng 50 km. Iran đã nhiều lần đe dọa phong tỏa eo biển này trong quá khứ, ví dụ như bằng thủy lôi. Sau các cuộc tấn công của Israel và Mỹ, ngành vận tải biển lo ngại rằng Teheran cuối cùng sẽ thực hiện lời đe dọa của mình. Hậu quả sẽ rất nghiêm trọng, bao gồm cả đối với chính Iran.

Eo biển Hormuz là tuyến đường biển duy nhất nối liền Vịnh Ba Tư với biển khơi, và do đó là điểm tiếp giáp thương mại toàn thế giới cho các quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn ở vùng Vịnh. ​​Năm 2024, trung bình khoảng 20 triệu thùng dầu thô được vận chuyển qua eo biển Hormuz mỗi ngày, tương đương với gần 20% lượng tiêu thụ dầu của toàn toàn thế giới. Khoảng 1/5 lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) thương mại thế giới cũng đi ngang  qua eo biển này, chủ yếu từ Katar.

Nếu eo biển Hormuz trở nên không thể đi qua, các quốc gia vùng Vịnh sẽ không còn có thể xuất cảng dầu. Chỉ có Ả Rập Saudi và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất có các tuyến đường xuất cảng thay thế thông qua đường ống với công suất tối đa khoảng 2,6 triệu thùng mỗi ngày. Katar, Kuwait, Iraq và chính Iran đều phụ thuộc vào vận chuyển qua các cảng vùng Vịnh.

Việc đóng cửa cũng đồng nghĩa với sự tự làm thiệt hại cho nền kinh tế Iran.

Việc đóng cửa eo biển Hormuz sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế Iran, trong khi Israel và Mỹ chỉ bị ảnh hưởng gián tiếp, ví dụ như thông qua việc giá dầu tăng.

Iran cũng sẽ phải chuẩn bị cho những căng thẳng ngoại giao lớn với các nước láng giềng , và quan hệ với các khách hàng quan trọng, đặc biệt là Trung Quốc, cũng sẽ bị ảnh hưởng. 80% lượng dầu khí vận chuyển qua eo biển này dành cho thị trường Á châu, và Trung Quốc, với hơn 90%, là người mua dầu quan trọng nhất của Iran.

Các đơn vị hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran hùng mạnh đang hoạt động tích cực ở Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz. Họ đã nhiều lần bắt giữ các tàu nước ngoài ở đó trong quá khứ, những sự việc như vậy đã trở nên thường xuyên hơn kể từ khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2018. Ví dụ, năm 2014, Vệ binh Cách mạng đã bắt giữ tàu Container mang cờ Bồ Đào Nha "MSC Aries" vì bị cáo buộc có liên hệ với Israel.

Năm 2019, Mỹ cũng cáo buộc Iran gây ra một số vụ tấn công tàu thuyền trong khu vực Vịnh. Việc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran bắn hạ một máy bay không người lái của Mỹ trên eo biển Hormuz suýt dẫn đến một cuộc đối đầu quân sự giữa Washington và Teheran. Gần đây nhất, theo Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (Centcom), các tàu của Iran đã đến gần một tàu chở dầu mang cờ Mỹ vào đầu tháng Hai 2026.

Trong Chiến tranh Iran-Iraq năm 1980-1988, việc vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz đã bị đình trệ: Trong cái gọi là Chiến tranh Tàu chở dầu, cả hai bên đã tấn công hàng trăm tàu ​​chở dầu ở Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz. Khi một tàu khu trục của Mỹ bị hư hại nặng do thủy lôi của Iran vào tháng 4 năm 1988, Mỹ cũng đã phát động các cuộc tấn công chống lại Iran. Vào tháng 7 năm 1988, tàu tuần dương USS Vincennes của Mỹ đã vô tình bắn rơi một máy bay chở khách của hãng hàng không Iran Air với 290 người trên phi cơ bị thiệt mạng.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 1-3-2026