HỘI NGHỊ AN NINH MUNICH: TRONG THẾ GIỚI CỦA " CHÍNH TRỊ PHÁ HOẠI"

Bài phát biểu của J.D. Vance tại Hội nghị An ninh Munich năm 2025 đánh dấu sự khởi đầu của một năm đặc biệt khó khăn đối với quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Nhiều người tham dự đã bị sốc trước những cáo buộc của Phó Tổng thống Mỹ đối với các đối tác Âu châu . Điều này cũng để lại dấu ấn đối với Friedrich Merz, khi đó là ứng cử viên hàng đầu của CDU và hiện là Thủ tướng.

Mười hai tháng sau, sau các cuộc đàm phán khó khăn với Washington về chiến tranh ở Ukraine, sau những lời đe dọa áp thuế và chiến lược an ninh mới của Tổng thống Donald Trump, sau cuộc khủng hoảng Venezuela và Greenland, những rạn nứt càng sâu sắc khi Hội nghị An ninh năm 2026 bắt đầu vào thứ Sáu. Tuy nhiên, năm nay, Vance sẽ không dẫn đầu phái đoàn Mỹ. Mặc dù chưa được xác nhận chính thức, nhưng Ngoại trưởng Marco Rubio dự kiến ​​sẽ có mặt tại Munich. Những bất ngờ không phải là điều không thể xảy ra.

Việc Vance chọn Hội nghị An ninh làm diễn đàn chắc chắn đã đạt được hiệu quả như mong muốn. Hội nghị này bắt đầu từ những năm 1960 như một diễn đàn xuyên Đại Tây Dương để thảo luận về chính sách quốc phòng. Ngay cả trong những hội nghị đầy kịch tính như năm 2007, khi Tổng thống Nga Wladimir Putin cảnh báo về tham vọng quyền lực của Mỹ, hay năm 2022, khi Tổng thống Ukraine Wolodymyr Selenskyj kêu gọi hỗ trợ ngay trước cuộc tấn công của Nga, trục xuyên Đại Tây Dương vẫn luôn hiện hữu. Cho đến bài phát biểu của Vance.

Trump đang theo đuổi chính sách phá hoại. Tình hình hiếm khi khó khăn như trước hội nghị này, Wolfgang Ischinger nói. Sau khi thay thế Christoph Heusgen, ông lại một lần nữa chủ trì Hội nghị An ninh Munich cho đến khi cựu Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg điều hành. "Mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang căng thẳng; chúng ta đã mất lòng tin rất lớn." "Báo cáo An ninh Munich," sẽ được trình bày vào thứ Hai 9-2 tuần này, cũng nêu rõ rằng thế giới đã bước vào giai đoạn "chính trị phá hoại." Nó không còn là về cải cách hay điều chỉnh chính trị, mà là về một chính sách phá hoại, và người dẫn đầu cuộc tấn công là chính phủ Mỹ dưới thời Trump, hiện đang phá hủy trật tự quốc tế mà chính họ đã xây dựng.

Tuy nhiên, Ischinger vẫn cố gắng giữ thái độ lạc quan: "Mặc dù chúng ta mới chỉ hoàn thành năm đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump, nhưng chúng ta không được quên rằng Quốc hội vẫn đóng một vai trò khác," ông nói. "Ở đó, những người bảo vệ NATO và mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương vẫn nắm giữ đa số." Việc khoảng 50 thành viên Quốc hội dự kiến ​​sẽ có mặt tại Munich, một nửa trong số đó là đảng Cộng hòa, là một "cơ hội quan trọng." "Sẽ tạo ra sự khác biệt nếu tất cả các thành viên Quốc hội này ở Washington và có thể chỉ lặp lại lời của tổng thống," Ischinger nói. "Hay là họ được đối mặt trong hai ngày ở Munich với quan điểm và lập luận của các đối tác xuyên Đại Tây Dương của họ."

Thủ tướng sẽ khai mạc hội nghị vào thứ Sáu. Merz, cũng chịu ảnh hưởng bởi bài phát biểu của Vance, đã quyết định sửa đổi Hiến pháp Đức để cho phép đầu tư nhiều hơn vào quốc phòng. Mặc dù gần đây Merz đã mô tả thế giới mới đầy bất ổn của các cường quốc trong các bài phát biểu của mình và, gần đây nhất tại Sở giao dịch chứng khoán Đức, một lần nữa nhấn mạnh rằng Âu châu phải trở nên "có chủ quyền và độc lập hơn" so với Mỹ, ông vẫn nhất quán khẳng định rằng liên minh với Washington không nên bị "đánh mất một cách dễ dàng".

Sau hai năm, đảng AfD cũng tham gia hội nghị này một lần nữa.

Những đảng khác đã đưa ra những kết luận dứt khoát hơn, chẳng hạn như Thủ tướng Kanada Mark Carney và Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen. Họ nằm trong số hơn 60 nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ dự kiến ​​sẽ có mặt tại Munich, cũng như khoảng 100 bộ trưởng ngoại giao và quốc phòng. Ukraine cũng sẽ có đại diện ở cấp cao, và một số phiên họp được lên kế hoạch để giải quyết vấn đề chiến tranh và hậu quả của nó. Đại diện từ Iran sẽ không tham dự , chính phủ Đức đã quyết định không tham dự sau cuộc đàn áp đẫm máu các cuộc biểu tình.

Các thành viên quốc hội của đảng AfD sẽ một lần nữa có mặt tại Munich. Ông Vance đã gặp gỡ lãnh đạo đảng AfD, bà Alice Weidel, bên lề hội nghị năm 2025 và, dù không trực tiếp nhắc đến đảng, ông đã phát biểu: "Không có chỗ cho các bức tường lửa." Mặc dù bà Weidel một lần nữa không nhận được lời mời năm nay, ba chuyên gia chính sách của đảng bà đã được mời: người phát ngôn chính sách quốc phòng Rüdiger Lucassen, cũng như các nghị sĩ Anna Rathert và Heinrich Koch. Điều này đã gây ra sự chỉ trích từ đảng SPD và đảng Xanh, những người lưu ý rằng không có chính trị gia nào của đảng AfD được mời dưới thời ông Heusgen vào năm 2024 và 2025.

“Hoàn toàn không có bất kỳ nỗ lực nào từ phía Mỹ nhằm gây áp lực lên chúng tôi,” Ischinger nói, bảo vệ quyết định này. Hai yếu tố quyết định: AfD nổi lên từ cuộc bầu cử liên bang vừa qua với tư cách là đảng đối lập lớn nhất, được bầu bởi khoảng 20% ​​dân số, “và chúng tôi không muốn đảng này một lần nữa tự thể hiện mình là nạn nhân sau khi bị loại trừ.” Sẽ không có bất kỳ sự xuất hiện công khai nào của các chính trị gia AfD.

Ischinger nhìn nhận hai nhiệm vụ cho hội nghị liên quan đến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương. “Sẽ tốt nếu chúng ta có thể xây dựng lại lòng tin giữa các bên.” Điều đó sẽ khó khăn, nhưng nhiệm vụ thứ hai thậm chí còn phức tạp và quan trọng hơn: Liệu giới lãnh đạo châu Âu có thể làm rõ rằng họ đã hiểu được những dấu hiệu của thời đại , và cuối cùng có thể biến tất cả những lời lẽ suông thành “những quyết định và biện pháp cụ thể” hay không?

Những khó khăn này đã thể hiện rõ trong các vấn đề trong mối quan hệ giữa Paris và Berlin, từ các cuộc đàm phán về thỏa thuận Mercosur và việc sử dụng khoản vay của EU cho Ukraine đến sự kết thúc sắp xảy ra của dự án FCAS, ít nhất là ở hình thức hiện tại.

Ischinger chủ trương một Âu châu cốt lõi đóng vai trò lãnh đạo trong các quyết định quan trọng, "cho dù đó là thông qua bỏ phiếu đa số thay vì nhất trí trong EU, ngay cả trong các vấn đề chính sách đối ngoại, hay trong việc xây dựng một ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu bao gồm cả Anh hoặc Na Uy." Ông vẫn còn nghi ngờ về khả năng thành công của điều này. "Nhưng thời gian mà Ukraine, với cuộc đấu tranh giành tự do chống lại Nga, đang dành cho chúng ta không được phép lãng phí."

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 10-2-2026