IRAN XẾP TẤT CẢ CÁC QUÂN ĐỘI CỦA EU VÀO DANH SÁCH CÁC NHÓM KHỦNG BỐ

Theo tờ SZ (Sächsische Zeitung): Tình hình ở Iran đang thay đổi nhanh chóng. Các cuộc biểu tình mới, các biện pháp của chính phủ và phản ứng quốc tế đang diễn ra liên tiếp. 

Điều gì đang xảy ra ở Iran hiện nay?

Kể từ cuối tháng 12 năm 2025, một làn sóng biểu tình trên toàn quốc chống lại chế độ đã leo thang ở Iran. Điều bắt đầu như một phản ứng trước cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng đã phát triển thành một cuộc nổi dậy rộng khắp chống lại Cộng hòa Hồi giáo. Các cuộc biểu tình, đình công và đụng độ với lực lượng an ninh đang diễn ra ở nhiều thành phố. Các nhà quan sát quốc tế gọi đây là cuộc khủng hoảng chính trị trong nước nghiêm trọng nhất kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979.

Tại sao người dân Iran lại biểu tình bây giờ?

Tình trạng bất ổn được châm ngòi bởi giá lương thực tăng mạnh, tình trạng thiếu nước và sự mất giá mạnh của đồng tiền quốc gia, đồng Rial. Các cuộc biểu tình hiện đã chuyển trọng tâm sang nghèo đói, tham nhũng và đàn áp chính trị. Các chuyên gia lần đầu tiên chứng kiến ​​một liên minh xã hội rộng lớn: Các thương nhân từ các khu chợ truyền thống, thường trước đây thân cận với chế độ, đang biểu tình cùng với tầng lớp công nhân và trung lưu.

Chế độ đang làm gì để đối phó với các cuộc biểu tình?

Kể từ đầu tháng 1 năm 2026, giới lãnh đạo đã sử dụng các biện pháp đàn áp toàn diện. Điều này bao gồm việc tắt internet trên toàn quốc, phong tỏa điện thoại, bắn vào người biểu tình và các phiên tòa xét xử hàng loạt. Các cuộc gọi quốc tế đã bị cắt hoàn toàn tạm thời và sau đó chỉ được khôi phục một phần. Đồng thời, chế độ đang huy động những người ủng hộ mình cho các cuộc biểu tình phản đối, kể cả ở Teheran.

Ai cai trị Iran và quyền lực được tổ chức như thế nào trong nhà nước?

Iran là một nước cộng hòa Hồi giáo với Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei là người có quyền lực cao nhất. Ông kiểm soát quân đội, tư pháp, truyền thông và phần lớn hệ thống chính trị. Tổng thống và quốc hội có quyền lực hạn chế. Lực lượng Vệ binh Cách mạng đóng vai trò trung tâm; lực lượng này có sức mạnh kinh tế và quân sự và cho đến nay vẫn được coi là trung thành với giới lãnh đạo.

Liệu các cuộc biểu tình có thể lật đổ chế độ?

Nhiều nhà quan sát gọi đây là cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất kể từ năm 1979. Lãnh tụ 86 tuổi Khamenei đang ngày càng mất đi quyền lực, và nền kinh tế được coi là gần như phá sản. Tuy nhiên, Lực lượng Vệ binh Cách mạng cho đến nay vẫn bám trụ vào chế độ. Các nhà khoa học chính trị chỉ thấy một cuộc đảo chính có thể xảy ra nếu có sự chia rẽ trong lực lượng an ninh. Học giả Hồi giáo Katajun Amirpur tuyên bố rằng "những ngày của Cộng hòa Hồi giáo" có thể sắp kết thúc.

Vai trò của Mỹ, Trump và các bên quốc tế khác là gì?

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai cam kết ủng hộ những người biểu tình và đe dọa sẽ áp dụng các biện pháp quân sự và chính trị. Trong số những điều khác, ông đã nêu khả năng cung cấp hỗ trợ thông qua Internet vệ tinh. Liên Hợp Quốc đang kêu gọi chấm dứt bạo lực ngay lập tức. Các nguồn tin tình báo Israel đã công khai bày tỏ sự ủng hộ đối với phong trào biểu tình. Lãnh đạo Iran cáo buộc Mỹ và Israel can thiệp có chủ đích. Thủ tướng Đức Friedrich Merz (CDU) gần đây cũng cho rằng việc chấm dứt chế độ là có thể. Các cuộc biểu tình đoàn kết đã diễn ra ở một số thành phố của Đức.

Hậu quả kinh tế của các cuộc biểu tình là gì?

Tình trạng bất ổn đang diễn ra làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng kinh tế ở Iran. Các lệnh trừng phạt quốc tế, các biện pháp trừng phạt đe dọa và sự bất ổn chính trị đang tác động đến thị trường năng lượng và hàng hóa. Đặc biệt, giá dầu rất tế nhị với tình hình ở Iran. Các đối tác thương mại và nhà đầu tư ngày càng rút lui, làm trầm trọng thêm tình hình cung ứng trong nước.

Tình hình ở Iran hiện nay an toàn đến mức nào?

Tình hình an ninh được đánh giá là cực kỳ căng thẳng. Các cuộc tụ tập công cộng đang bị giải tán một cách bạo lực, và nhiều khu vực bị ảnh hưởng bởi tình trạng mất liên lạc. Các nhà quan sát quốc tế và chính phủ đang khuyến cáo không nên đi du lịch đến Iran nếu không cần thiết. Người dân cũng phải đối mặt với nguy cơ bạo lực, bắt giữ và hạn chế các quyền cơ bản ngày càng gia tăng ở nhiều thành phố.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Triển vọng về tình hình ở Iran

Các nhà quan sát dự đoán sẽ có sự leo thang hơn nữa trong ngắn hạn. Liệu một cuộc biến động chính trị có xảy ra hay không phụ thuộc chủ yếu vào việc liệu một bộ phận lực lượng an ninh có chống lại chế độ hay không ?. Phản ứng quốc tế, áp lực kinh tế và động lực nội bộ của phong trào biểu tình có thể ảnh hưởng đáng kể đến các diễn biến. Một điều rõ ràng là: các cuộc biểu tình đang làm rung chuyển cấu trúc quyền lực của Cộng hòa Hồi giáo hơn bao giờ hết trong nhiều thập kỷ qua.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 3-2-2026