KHỦNG HOẢNG HORMUZ: CÁC PHÍA MUA DẦU QUAY LẠI VỚI DẦU THÔ MỸ TRONG TÌNH HÌNH IRAN CĂNG THẲNG

Nguồn tin từ FOCUS Online: Đại diện từ một số nhà máy lọc dầu Á châu cho biết công ty của họ đã nối lại đàm phán để mua dầu thô Mỹ theo hợp đồng giao ngay (spot purchase). Theo Bloomberg, hiện có sự chênh lệch lớn giữa giá chào mua và giá chào bán. Các đại diện này đều muốn giấu tên.

Những điểm chính cần lưu ý:

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề nghị ý tưởng thu phí đối với các tàu của Iran đi qua eo biển Hormuz.

Các cuộc tấn công mới đã dẫn đến tình trạng phong tỏa tại eo biển này; số lượng tàu thuyền qua lại đang sụt giảm mạnh.

Các quốc gia Á châu phụ thuộc vào nguồn cung dầu và khí đốt từ Vịnh Ba Tư.

Để bù đắp nguy cơ thiếu hụt, họ có thể mua thêm hàng hóa từ Mỹ và các nguồn khác.

Tình trạng thiếu hụt dầu khiến Á châu quay lại với Mỹ

Cuộc khủng hoảng tại Vịnh Ba Tư nhìn chung ảnh hưởng nặng nề hơn đến các quốc gia Á châu, như Trung Quốc, so với Liên minh Âu Châu (EU). Theo truyền thống, Á châu nhập cảng lượng khí đốt và dầu mỏ lớn hơn nhiều từ các quốc gia vùng Vịnh. ​​Khi cuộc khủng hoảng leo thang và các nước như Ả Rập Saudi hay Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) không còn có thể tự do xuất cảng hàng hóa, các quốc gia Á châu buộc phải xử dụng đến nguồn dự trữ của mình.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, Trung Quốc đã mua các lô hàng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đang trên đường vận chuyển (vốn ban đầu dành cho thị trường Âu châu). Sự chuyển hướng sang thị trường thế giới này đã kéo Âu châu vào cuộc khủng hoảng; trước đó, EU tương đối ít chịu ảnh hưởng do không nhập cảng lượng lớn hàng hóa từ Vịnh Ba Tư (ngoại trừ nhiên liệu cho phi cơ).

Tuy nhiên, một khi Trung Quốc bắt đầu tìm kiếm nguồn cung từ các đối tác truyền thống của EU do tình trạng thiếu hụt, cuộc khủng hoảng vốn ít tác động đến Âu châu nay lại bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến khu vực này.

Á Châu Á tìm cách đa dạng hóa nguồn nhập cảng dầu

Hiện tại, cuộc khủng hoảng đang leo thang trở lại. Iran ngày càng gia tăng các cuộc tấn công nhắm vào tàu chở hàng đi qua eo biển Hormuz, trong khi Mỹ ngăn chặn tàu thuyền Iran đi qua eo biển này. Vào ngày 14 tháng 7, White House cho biết tàu thuyền Iran thậm chí có thể phải trả khoản phí 20% nếu muốn đi qua đây.

Điều này thúc đẩy các bên mua tại Á châu một lần nữa hướng về Mỹ để tìm kiếm nguồn cung dầu mới. Các thương nhân Á châu cũng có thể tìm đến những nhà cung cấp khác, miễn là các nguồn này không phụ thuộc vào tuyến đường qua eo biển Hormuz.

Kể từ khi xung đột bùng phát tại Vịnh Ba Tư, các nhà máy lọc dầu trên khắp Á châu đã nỗ lực đa dạng hóa nguồn nhập cảng dầu thô. Ví dụ, Nhật Bản, Philippines và Pakistan phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập cảng này; Ấn Độ và Trung Quốc cũng mua một lượng lớn dầu từ khu vực này.

*Trữ lượng dầu của Á châu không phải là vô tận*

Đồng thời, Trung Quốc sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất thế giới. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA), con số này lên tới hơn 1,3 tỷ thùng. Tiếp theo là Mỹ với 413 triệu thùng và Nhật Bản với 263 triệu thùng. Ấn Độ nắm giữ 21 triệu thùng trong kho dự trữ chiến lược, một lượng được tổ chức tư vấn "Hội đồng về Năng lượng, Môi trường và Nước" (có trụ sở tại New Delhi) đánh giá là không đủ. Vào tháng 6, tổ chức này đã cảnh báo rằng lượng dự trữ chiến lược này chỉ đủ cung cấp cho Ấn Độ trong mười ngày.

Ngược lại, tính đến giữa tháng 6, Nhật Bản và Nam Hàn có đủ lượng dự trữ để duy trì trong khoảng 200 ngày.

*EU cạnh tranh với Trung Quốc*

Đối với Đức và Âu châu, những động thái tăng cường quan hệ với Mỹ của các quốc gia Á châu có thể đặt ra một thách thức mới. Kể từ khi cắt giảm phụ thuộc vào Nga, Mỹ đã trở thành đối tác thương mại quan trọng về dầu và khí đốt. Theo Ủy ban Âu Châu, dầu nhập cảng từ Mỹ chiếm khoảng 15% tổng lượng dầu nhập cảng của Âu  châu, và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ chiếm 58% lượng nhập cảng mặt hàng này. Nói cách khác, sự cạnh tranh gia tăng từ Á châu có thể làm thắt chặt nguồn cung. Trong kịch bản xấu nhất, EU có thể phải trả mức giá cao hơn để ngăn Mỹ chuyển hướng các nguồn nguyên liệu thiết yếu sang Trung Quốc.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 16-7-2026