ĐẤT HIẾM UTAH VỚI GIÁ 5,5 TRIỆU USD MỔI TẤN, ĐƯỢC NHÀ SẢN XUẤT NAM CHÂM NHẬT BẢN CHẤP NHẬN

Energy Fuels, một công ty có trụ sở tại Utah, vừa thông báo rằng họ sẽ sớm tăng cường xuất cảng Terbium Oxide sang Nhật Bản. Nguyên liệu này đã vượt qua thành công "mọi quy trình kiểm định" cần thiết để được sử dụng bởi một trong những nhà sản xuất nam châm vĩnh cửu đất hiếm lớn nhất thế giới (nằm ngoài Trung Quốc). Việc kinh doanh này có thể mang lại doanh thu hàng tỷ USD cho Energy Fuels, đồng thời giảm bớt sự phụ thuộc đầy rủi ro của Tây phương vào Trung Quốc.

Những điểm chính:

Trung Quốc đang nắm quyền kiểm soát chặt chẽ thị trường đất hiếm. Hiện tại, nước này chỉ cung cấp các loại đất hiếm chủ chốt cho một số quốc gia được chọn lọc. Các nước công nghiệp phát triển Tây phương đang nỗ lực thoát khỏi sự phụ thuộc này. Một công ty hiện đã sẵn sàng cung cấp lượng lớn Terbium để sản xuất nam châm vĩnh cửu.

Công ty Mỹ có thể cung cấp Terbium cho Nhật Bản

Trong một thông cáo báo chí, Energy Fuels thông báo rằng sản phẩm Terbium Oxide của họ,  được sản xuất tại nhà máy "White Mesa Mill", đã được chấp thuận sử dụng trong quy trình sản xuất nam châm đất hiếm. Sự chấp thuận này đến từ một nhà sản xuất Nhật Bản, mặc dù công ty Mỹ không tiết lộ tên đối tác. Không cần thêm bất kỳ bước kiểm định hay xác nhận nào khác.

"Việc các loại Oxide đất hiếm nặng của Energy Fuels vượt qua kiểm định mới nhất này đánh dấu một cột mốc quan trọng khác trong quá trình xây dựng chuỗi cung ứng an toàn và đa dạng cho các vật liệu đất hiếm thiết yếu," ông Ross Bhappu, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành (CEO) của Energy Fuels, cho biết. "Hiện chúng tôi đã sẵn sàng cung cấp các vật liệu đất hiếm nặng cần thiết cho ngành sản xuất ô tô, thiết bị điện tử tối tân, robot, hàng không vũ trụ, hệ thống quốc phòng và các ứng dụng công nghệ cao khác."

Công dụng của Terbium

Terbium được xếp vào nhóm các nguyên tố đất hiếm. Nó có khả năng tăng cường khả năng chịu nhiệt và hiệu suất của nam châm vĩnh cửu. Các loại nam châm này lại được ứng dụng rộng rãi trong nhiều công nghệ hiện đại. Do Terbium là một trong những nguyên liệu hiếm nhất trên thế giới nên giá thành của nó cũng rất cao: một tấn Terbium Oxide hiện có giá khoảng 5,5 triệu USD.

Trước đó, Energy Fuels cũng đã đưa ra các thông báo tương tự sau khi các sản phẩm oxide neodymium-praseodymium và oxide dysprosium của họ đáp ứng được các tiêu chuẩn sản xuất cần thiết.

Tuy nhiên, chừng đó là chưa đủ đối với Energy Fuels: công ty đặt mục tiêu trở thành nhà sản xuất hàng đầu, bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị "từ mỏ khai thác đến thành phẩm nam châm vĩnh cửu đất hiếm", tại Mỹ và Âu châu. Các sản phẩm Oxit từ Nhà máy White Mesa (White Mesa Mill) đóng vai trò then chốt trong chiến lược này. Công ty đã hoạt động nhiều năm; trong giai đoạn 1970–1997, họ hoạt động trong lĩnh vực Uranium dưới tên gọi Energy Fuels Nuclear. Phải đến năm 2022, công ty mới đẩy mạnh các nỗ lực trong lĩnh vực đất hiếm.

Trung Quốc nắm quyền kiểm soát chặt chẽ thị trường

Đối với các quốc gia công nghiệp Tây phương, bất kỳ công ty mới nào có khả năng sản xuất và chế biến đất hiếm đều mang ý nghĩa quan trọng. Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã nỗ lực loại bỏ đối thủ cạnh tranh của các công ty nội địa, đẩy các doanh nghiệp Tây phương ra khỏi thị trường thông qua các chiến lược định giá mang tính triệt hạ.

Hiện nay, nước này có khả năng gây biến động thị trường thông qua các biện pháp hạn chế xuất cảng. Trung Quốc kiểm soát khoảng 60% năng lực sản xuất đất hiếm thế giới và xấp xỉ 90% năng lực chế biến.

Theo công ty kinh doanh hàng hóa Tradium, thị trường đất hiếm hiện đang trong tình trạng biến động mạnh. Vào tháng 6, lượng xuất cảng Terbium của Trung Quốc đã giảm từ 3.100 kg xuống còn khoảng 1.300 kg, tương đương mức giảm gần 58%. Nam Hàn là bên duy nhất nhận được nguồn hàng, khiến các quốc gia công nghiệp lớn như Nhật Bản rơi vào cảnh trắng tay.

"Trung Quốc một lần nữa chỉ cung cấp Terbium cho Nam Hàn, trong khi Nhật Bản, nước láng giềng, lại không nhận được gì. Điều này cho thấy việc tiếp xúc với các nguồn nguyên liệu thô này đang bị kiểm soát một cách đầy chủ đích," Brian Hendrich từ Tradium nhận định. Ông nói thêm: "Chừng nào toàn bộ lượng xuất cảng chỉ tập trung vào một quốc gia duy nhất, thì không thể nói đến một nguồn cung ổn định và đa dạng."

Đức và EU tìm cách giảm phụ thuộc vào Trung Quốc

Sự xuất hiện của một nhà cung cấp Terbium Oxit mới tại Mỹ mang lại tín hiệu tích cực về mặt bản chất đối với Âu châu. Theo Đạo luật Nguyên liệu Thô Thiết yếu (Critical Raw Materials Act), khối này cam kết tìm kiếm nguồn cung đất hiếm và các nguyên liệu thô thiết yếu khác từ nhiều nguồn đa dạng. Mục tiêu là giảm bớt sự phụ thuộc quá mức hiện tại vào Trung Quốc, đồng thời giảm thiểu rủi ro cho EU trước các áp lực địa chính trị.

Chính vì lý do này, trong những tháng gần đây, Đức đã tích cực tìm kiếm quan hệ đối tác với các quốc gia có năng lực khai thác hoặc chế biến nguyên liệu thô thiết yếu, chẳng hạn như Canada và Úc.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 22-8-2026