CÁC CUỘC TẤN CÔNG MANG TÍNH "ĂN MIẾNG TRẢ MIẾNG": IRAN ĐANG ĐỐI MẶT VỚI NGUY CƠ MẤT QUYỀN KIỂM SOÁT EO BIỂN HORMUZ

Artikel von Friederike Böge, Istanbul (Frankfurter Allgemeine Zeitung) ngày 31-8: Trước khi quân đội Mỹ ném bom các mục tiêu tại Iran vào đêm Chủ nhật 30-8 rạng sáng thứ Hai 31-8, cuộc tấn công đầu tiên kiểu này kể từ tháng 7, Hoa Kỳ dường như đã thành công trong việc gia tăng đáng kể lượng dầu xuất cảng qua Eo biển Hormuz. Đây chính là bối cảnh diễn ra sự leo thang căng thẳng mới nhất. Theo tuyên bố của chính mình, quân đội Mỹ đã ném bom 2 bệ phóng hỏa tiễn trên đảo Larak nhằm ngăn chặn kế hoạch khai triển thủy lôi mới của Lực lượng Vệ binh Cách mạng. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cơ quan giám sát khu vực này, mô tả hành động trên là một "biện pháp chính xác và có giới hạn" nhằm bảo vệ hoạt động vận tải biển dân sự.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng gọi cuộc tấn công này là "hành động gây hấn" khiến 2 người thiệt mạng. Họ tuyên bố rằng Mỹ sẽ không thể thành công trong việc "làm suy yếu quyền kiểm soát của Iran đối với Eo biển Hormuz thông qua hành động gây hấn". Để đáp trả, Iran tuyên bố đã tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ tại Jordan và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Truyền thông nhà nước Iran nhấn mạnh tính tức thời của hành động đáp trả, dường như nhằm khẳng định khả năng sẵn sàng chiến đấu của đất nước. Người phát ngôn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng, ông Hossein Mohebbi, gọi cuộc tấn công của Mỹ là "sai lầm chiến lược và chí mạng của chính quyền Trump", đồng thời công bố các biện pháp trả đũa về kinh tế song song với các biện pháp quân sự.

Gia tăng các chuyến tàu tắt thiết bị phát tín hiệu

Các nhà quan sát ghi nhận sự sẵn sàng leo thang căng thẳng từ phía Iran, trong bối cảnh chính quyền nước này dường như có nguy cơ mất quyền kiểm soát Eo biển Hormuz. Rất khó để xác định chính xác lưu lượng tàu thuyền qua eo biển này vì nhiều tàu, với sự hỗ trợ của quân đội Mỹ, đã tắt thiết bị phát tín hiệu (transponder). Các nhà phân tích tại tổ chức tài chính Goldman Sachs tuần trước cho biết lượng dầu xuất cảng từ Vịnh Ba Tư đã đạt mức 2/3 so với thời điểm trước xung đột. Cả các tuyến đường thay thế và việc gia tăng lưu lượng tàu qua Eo biển Hormuz đều góp phần vào kết quả này.

Bản phân tích nêu rõ: "Sự gia tăng các chuyến vận chuyển bí mật của các đơn vị vận tải chuyên dụng và hoạt động chuyển tải dầu giữa các tàu cho thấy các nhà sản xuất và đơn vị vận chuyển đang thích nghi với cuộc xung đột tại Trung Đông". Các chuyến vận chuyển này có thể đã diễn ra thuận lợi hơn nhờ việc Mỹ nhắm mục tiêu vào các trạm Radar và tháp giám sát nhằm hạn chế khả năng theo dõi của Iran trong đợt tấn công vào các vị trí ven biển miền nam Iran hồi tháng 7. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright gần đây cho biết có từ 8 đến 10 triệu thùng dầu đi qua eo biển này mỗi ngày. Trái lại, các dịch vụ theo dõi như TankerTrackers xác nhận con số chỉ là 4,1 triệu thùng/ngày, tương đương 1/5 so với mức trước khi xảy ra xung đột. Tuy nhiên, ước tính của Goldman Sachs hiện đã khá sát với số liệu chính thức từ chính phủ.

Cuộc tranh luận về các thông tin trái chiều cũng xoay quanh vấn đề liệu eo biển này còn sót lại thủy lôi hay không. Trong khi Tổng thống Donald Trump tuần trước tuyên bố rằng quân đội Mỹ đã rà phá hoặc kích nổ toàn bộ thủy lôi còn sót lại ở vùng biển quốc tế trong suốt nhiều tháng hoạt động bí mật, thì Lực lượng Vệ binh Cách mạng hôm thứ Hai 31-8 lại khẳng định một "siêu tàu dầu bất tuân", cố gắng đi qua eo biển Hormuz theo lộ trình không được Iran cấp phép, đã bốc cháy và phải dừng lại sau khi vấp phải 2 quả thủy lôi. Các tuyên bố của Mỹ về việc rà phá thủy lôi đề cập đến cái gọi là tuyến đường giữa nằm giữa Oman và Iran. Cho đến nay, quân đội Mỹ chủ yếu bảo vệ các tàu thuyền di chuyển theo tuyến đường phía nam, gần bờ biển Oman.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 1-9-2026