CÁC VỤ TẤN CÔNG TÀU THUYỀN TIẾP DIỄN:  TÌNH HÌNH Ở VÙNG VỊNH VẪN CĂNG THẲNG

Artikel von dpa/ nif/ je và trên News in Five, ngày 14-8:  Thỏa thuận so bộ giữa Mỹ và Iran ban đầu đặt mục tiêu đạt được giải pháp trong vòng 60 ngày. Tuy nhiên, dường như vẫn chưa có tiến triển nào hướng tới việc giải quyết xung đột. Liệu đã có một bước tiến mới nào chưa?

Ngay trước khi thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 60 ngày giữa Mỹ và Iran hết hạn, tình hình tại Eo biển Hormuz , nơi đang bị phong tỏa trên thực tế, vẫn diễn biến căng thẳng. Trong đêm qua, hai tàu thuộc công ty dầu khí nhà nước Adnoc của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) lại bị tấn công tại eo biển này.

Hãng thông tấn nhà nước UAE (WAM) loan tin không có ai bị thương trong vụ việc. Hiện chưa có thông tin ngay lập tức về những thiệt hại có thể xảy ra đối với các con tàu.

Thỏa thuận ngừng bắn sẽ hết hạn vào thứ Bảy 15-8, tuần này.

UAE đã lên án mạnh mẽ vụ tấn công, sự kiện mà họ quy trách nhiệm cho Iran. Bộ Ngoại giao tại Abu Dhabi nhấn mạnh rằng vụ tấn công là hành vi vi phạm nghiêm trọng Nghị quyết 2817 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, vốn tái khẳng định quyền tự do hàng hải.

Bộ này cho biết thêm, các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền thương mại tại Eo biển Hormuz như vậy là "hành động cướp biển" do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran thực hiện, đồng thời gây đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của khu vực, người dân nơi đây và an ninh năng lượng thế giới. Iran phải chấm dứt "những cuộc tấn công vô cớ này" và phải bảo đảm mở lại hoàn toàn eo biển.

Eo biển bị phong tỏa trên thực tế

Cuộc chiến do Mỹ và Israel tiến hành chống lại Iran, diễn ra từ cuối tháng Hai, đã khiến hoạt động vận tải biển tại Eo biển Hormuz, một huyết mạch quan trọng của thương mại thế giới, gần như bị đình trệ. Tình trạng này đã dẫn đến việc giá dầu, khí đốt và phân bón tăng cao trên toàn thế giới.

Các bên tham chiến đã nỗ lực tìm cách mở lại hoàn toàn eo biển đang bị phong tỏa trên thực tế này từ lâu, nhưng đến nay vẫn chưa thành công. Gần đây nhất, để đổi lấy việc mở lại eo biển, Iran đã yêu cầu chấm dứt mọi lời đe dọa của Mỹ đối với nước này, dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân tại các cảng của Iran, rút ​​lực lượng Mỹ khỏi khu vực và bồi thường toàn bộ thiệt hại chiến tranh.

*Gia hạn lệnh ngừng bắn*

Vào giữa tháng Sáu, Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận khung nhằm mở đường cho một nền hòa bình lâu dài. Các chi tiết cụ thể hơn,  bao gồm giải pháp mở lại Eo biển Hormuz, dự kiến ​​sẽ được thảo luận và thống nhất trong khoảng thời gian 60 ngày. Theo dự kiến, các hành động thù địch sẽ tạm ngưng trong giai đoạn này. Tuy nhiên, các cuộc tấn công qua lại vẫn liên tục diễn ra trong khu vực suốt vài tuần qua.

Theo các báo cáo gần đây từ giới an ninh Pakistan, lệnh ngừng bắn dự kiến ​​sẽ được gia hạn thêm 60 hoặc thậm chí 90 ngày nữa. Pakistan hiện đóng vai trò trung gian hòa giải trong cuộc xung đột này.

Dù vậy, vẫn chưa có quyết định nào về việc liệu lệnh ngừng bắn được gia hạn này có được công bố rộng rãi hay không.

Đồng thời, một thỏa thuận giữa Iran và Oman về hoạt động vận tải biển qua eo biển Hormuz được cho là sắp đạt được. Theo các nguồn tin an ninh Pakistan, thỏa thuận này có thể được hoàn tất trước thứ Bảy.

*Eo biển như một đòn bẩy*

Gần đây, Iran đã đề nghị ý tưởng về một lộ trình lưu thông theo dạng vòng tròn cho eo biển này: hợp tác với Oman, quốc gia cũng có đường biên giới giáp tuyến đường thủy này, các tàu chở hàng có thể đi vào eo biển Hormuz theo tuyến phía bắc qua lãnh hải Iran. Sau khi ghé các cảng tại Iran hoặc các quốc gia vùng Vịnh Ả Rập, tàu có thể sử dụng tuyến phía nam qua lãnh hải Oman cho hành trình trở về.

Đối với Iran, việc thực tế phong tỏa eo biển này đóng vai trò như một đòn bẩy hiệu quả để gây sức ép lên Tổng thống Mỹ Donald Trump. Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quan trọng của Quốc hội Mỹ đang đến gần, chỉ còn chưa đầy ba tháng nữa, một cuộc đua mà Đảng Cộng hòa của ông Trump phải nỗ lực để duy trì thế đa số.

Hơn nữa, cuộc chiến này không được lòng công chúng Mỹ, một phần không nhỏ do giá xăng dầu tăng cao. Vấn đề về eo biển Hormuz đã trở thành tâm điểm trong cuộc xung đột. Giới lãnh đạo Iran nhấn mạnh ý định thu phí đối với các tàu đi qua eo biển này, với sự phối hợp của Oman, quốc gia ven biển còn lại.

Mỹ lên tiếng phản đối việc thu loại phí này.

Trong kế hoạch thu phí tàu bè qua eo biển Hormuz, Iran cũng viện dẫn các thiệt hại về môi trường do tàu thuyền qua lại gây ra. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, tuyên bố trên nền tảng X rằng các bên hưởng lợi từ hoạt động vận tải biển qua eo biển Hormuz có nghĩa vụ pháp lý và đạo đức trong việc góp phần khắc phục những thiệt hại này.

Ông Baghaei đã lấy ví dụ về vụ tràn dầu gần đây dọc theo bờ biển đảo Qeshm của Iran, nằm ngay trong eo biển này. Các kết quả điều tra sơ bộ cho thấy một tàu chở hàng nước ngoài là bên chịu trách nhiệm.

Ông không cung cấp thêm chi tiết nào về vấn đề này.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran, ông Kazem Gharibabadi, đã viết trên nền tảng X rằng tình trạng ô nhiễm dầu ngoài khơi đảo Qeshm là "hệ quả của hành động gây hấn quân sự từ nước ngoài trong khu vực". Ông lưu ý rằng những thiệt hại về môi trường như vậy một lần nữa nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết đối với Iran trong việc thiết lập và triển khai cơ chế quản lý Eo biển Hormuz. Các nhà bảo vệ môi trường thường xuyên cảnh báo về nguy cơ cao tàu thuyền bị hư hại hoặc va chạm do các xung đột liên quan đến Iran.

Trước đó, truyền thông Iran từng đưa tin rằng có 7 người đã thiệt mạng trong các vụ xô xát bạo lực trên tàu và bầu không khí trên tàu đang rất căng thẳng.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 15-8-2026