BÀ NAVI PILLAY GỌI CÁC LỆNH TRỪNG PHẠT CỦA MỸ LÀ "BẤT HỢP PHÁP" VÀ CHO RẰNG TRUMP CẦN HỌC VỀ LUẬT PHÁP QUỐC TẾ

Artikel von WELT, ngày 14-10:  Bà Navi Pillay, người từng đoạt giải Nobel Hòa bình, coi các lệnh trừng phạt của Mỹ nhắm vào Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) là hành động trả đũa có chủ đích của Washington. Đây là "phản ứng trước việc Tổng thống (Donald) Trump không được trao giải thưởng này," bà Pillay, một người Nam Phi 85 tuổi, phát biểu trong cuộc phỏng vấn với hãng tin AFP vào thứ Tư 14-10. Trong cuộc phỏng vấn, bà mô tả các lệnh trừng phạt là "bất hợp pháp" và cho rằng Tổng thống Mỹ cần được học về luật pháp quốc tế.

Mỹ đã áp đặt các lệnh trừng phạt mới đối với ICC chỉ vài giờ sau khi giải Nobel Hòa bình được công bố vào thứ Sáu tuần trước. Ông Trump "nên tham vấn các cố vấn để họ giải thích cho ông ấy hiểu tại sao chúng tôi cho rằng việc ông can thiệp vào một tòa án quốc tế độc lập là hành động trái pháp luật," bà Pillay nói khi đề cập đến các hành động của chính quyền Mỹ.

Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, các tài sản của tòa án này tại Mỹ sẽ bị phong tỏa nhằm hạn chế khả năng hoạt động của tòa. Chính quyền của ông Trump đặc biệt chỉ trích lệnh bắt giữ quốc tế được ban hành đối với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vì các cáo buộc phạm tội ác chiến tranh trong cuộc xung đột tại Gaza.

Bà Pillay chia sẻ với AFP rằng các chính quyền Mỹ trước đây từng hoan nghênh các lệnh bắt giữ của ICC, chẳng hạn như lệnh bắt giữ Tổng thống Nga Vladimir Putin. Bà cho rằng điều này thể hiện tiêu chuẩn kép và là hành động sai trái. "Không thể chọn lọc truy tố người này mà bỏ qua người khác," bà nhấn mạnh. ICC được thành lập vào năm 2002 và chuyên truy tố các nghi phạm bị cáo buộc phạm những tội ác tàn bạo nhất, tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người. Tòa án này có trụ sở tại The Hague (Den Haag) . Bà Pillay, công dân Nam Phi, từng là thẩm phán của ICC từ năm 2003 đến 2008. Sau đó, bà giữ chức Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc cho đến năm 2014.

Bà Pillay nói với AFP rằng những yêu cầu cải cách tòa án mà Mỹ đưa ra thực chất chỉ là cách nói giảm nói tránh. Bà cho biết, trên thực tế, Tổng thống Mỹ muốn có sự bảo đảm rằng "sẽ không có cuộc điều tra nào được tiến hành đối với công dân Mỹ". Điều này sẽ tạo ra một tiền lệ nguy hiểm.

Ủy ban Nobel tại Oslo đã nêu lý do trao Giải Nobel Hòa bình cho bà Pillay, năm nay 85 tuổi, là vì những cam kết của bà đối với vấn đề nhân quyền. Các quan chức tại Oslo khẳng định rằng, trên cương vị thẩm phán Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) và Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc, bà đã đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo rằng "các tội ác chiến tranh, tội ác chống lại loài người và tội diệt chủng phải bị truy tố". Gần đây, ông Trump đã nhắc lại với những người ủng hộ mình rằng lẽ ra chính ông mới là người xứng đáng nhận Giải Nobel Hòa bình.

Trong cuộc phỏng vấn với AFP, bà Pillay mô tả những lời chỉ trích từ phía Israel về việc bà được trao giải là "gây tổn thương và mang tính xúc phạm". Thủ tướng Netanyahu đã cáo buộc bà có thái độ thiên kiến, trong khi Bộ Ngoại giao Israel tuyên bố rằng Joseph Goebbels, Bộ trưởng Tuyên truyền của Đức Quốc xã, đang vỗ tay tán thưởng bà "từ dưới địa ngục".

"Tay của Goebbels đã vấy máu," bà Pillay nhấn mạnh trong cuộc phỏng vấn với AFP. Hắn là kẻ chịu trách nhiệm cho cái chết của hàng ngàn người, "không chỉ người Do Thái, mà còn cả những người da màu giống như tôi."

Bà Pillay, người Nam Phi, cho biết bà vẫn đang dần tiếp nhận tin tức về việc mình được trao Giải Nobel Hòa bình. Bà chia sẻ rằng ban đầu bà khó có thể tin vào điều này, bởi cho đến nay rất ít phụ nữ từng nhận được giải thưởng này. Bà cũng bày tỏ lo ngại liệu ở tuổi 85, liệu mình có còn đủ sức để duy trì các hoạt động tích cực và đi lại nhiều như trước đây hay không.

Người đoạt Giải Nobel Hòa bình này cho biết bà vẫn đang tham khảo ý kiến ​​của những người xung quanh về cách sử dụng số tiền thưởng trị giá 12 triệu kKronor Thụy Điển (tương đương một triệu Euro). Chắc chắn một phần số tiền này sẽ được đầu tư vào quê hương Nam Phi của bà.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 16-10-2026