ĐỨC PHẢN ĐỐI KỊCH LIỆT VIỆC MỸ THÚC ĐẨY VẬN CHUYỂN KHÍ ĐỐT NGA NGANG QUA UKRAINE

Artikel von Liudmila Kotlyarova/Berliner Zeitung, ngày 19-10: Theo một bài báo trên tờ The New York Times (NYT), Mỹ đang vận động tăng cường nguồn cung khí đốt từ Nga sang Âu châu, bao gồm cả việc sử dụng các đường ống dẫn khí chạy qua Ukraine. Thỏa thuận vận chuyển khí đốt giữa Ukraine và Nga đã hết hạn vào cuối năm 2024 và không được gia hạn.

Các nhà đàm phán đại diện cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, gồm Steve Witkoff và Jared Kushner, được cho là đã đề nghị khôi phục dòng chảy khí đốt này trong các cuộc thảo luận với đại diện phía Ukraine và Âu châu. Một thỏa thuận như vậy có thể tạo ra nguồn thu nhập mới cho Nga và khôi phục phí vận chuyển cho Ukraine. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi Âu châu phải đảo ngược một phần chính sách năng lượng mà họ đã theo đuổi kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xung đột tại Ukraine. Liên minh Âu châu (EU) đã cam kết loại bỏ hoàn toàn việc nhập cảng khí đốt từ Nga: chấm dứt nhập cảng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Nga bắt đầu từ tháng 1 năm tới, và chấm dứt nhập cảng khí đốt qua đường ống từ Nga chậm nhất là vào tháng 11 năm 2027. 

Trích lời một số nguồn tin nắm rõ các cuộc đàm phán, tờ The New York Times cho biết ông Witkoff và ông Kushner đã nêu vấn đề này trong cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Selenskyy tại Kiew vào tháng 9. Hiện chưa có thỏa thuận nào về việc nối lại nguồn cung được thông qua. Bài báo cũng nhấn mạnh sự phản đối mạnh mẽ từ phía Đức, điều này thể hiện rõ nét trong các cuộc thảo luận về Ukraine diễn ra tại Florida. Theo NYT, dẫn lời hai người nắm rõ nội dung cuộc họp, ông Günter Sautter, cố vấn chính sách đối ngoại và an ninh cho Thủ tướng Friedrich Merz (thuộc đảng CDU), đã lên tiếng phản đối quyết liệt việc tái hoạt động các đường ống dẫn khí đốt của Nga. 

Hơn nữa, sự tham gia của một bên trung gian người Mỹ cũng không làm thay đổi lập trường của Berlin; một quan chức Âu châu giải thích với NYT rằng chính phủ Đức không phân biệt giữa khí đốt mua trực tiếp từ Nga và khí đốt Nga được bán thông qua bên trung gian. Theo quan điểm của Đức, cả hai phương án này đều không được coi là một phần khả thi trong các cuộc đàm phán hòa bình. 

Theo The New York Times, việc thỏa thuận vận chuyển khí đốt Nga qua Ukraine hết hạn vào cuối năm 2024 đồng nghĩa với việc Ukraine sẽ mất khoảng một tỷ đô la phí vận chuyển mỗi năm. Trước đây, khối lượng khí đốt này được vận chuyển qua đường ống Transgas, chủ yếu đi qua Slovakei và Cộng hòa Séc, đến Áo, Ungarn và Slovenien, với một lượng nhỏ hơn đôi khi được chuyển đến miền nam nước Đức thông qua Áo. Trong nhiều thập kỷ, vào thời kỳ cao điểm, đường ống này vận chuyển từ 40 đến 80 tỷ mét khối khí mỗi năm. 

Những năm trước khi dòng chảy khí đốt chấm dứt, khối lượng này đã sụt giảm đáng kể, chỉ còn khoảng 14 đến 15 tỷ mét khối. Hợp đồng 5 năm gần nhất áp dụng cơ chế "vận chuyển hoặc thanh toán" (pump-or-pay), buộc Gazprom phải trả phí cho công suất vận chuyển đã đặt trước, bất kể công suất đó có được sử dụng hết hay không. Gazprom muốn loại bỏ điều khoản này, vốn rất có lợi cho Ukraine, trong bất kỳ thỏa thuận gia hạn nào sau năm 2025. Hơn nữa, các chính phủ Âu châu Âu lo ngại về ảnh hưởng chính trị mà Moscow có thể giành lại nếu nguồn cung khí đốt được khôi phục. Trước chiến tranh, Đức là quốc gia tiêu thụ khí đốt Nga lớn nhất, chủ yếu thông qua các đường ống Nord Stream. 

Việc quay lại trạng thái phụ thuộc có thể một lần nữa trao cho Nga lợi thế gây áp lực lên Âu châu bằng cách hạn chế nguồn cung. Theo báo cáo, các cuộc thảo luận cũng đề cập đến các đường ống dẫn khí dưới biển Baltic; những người nắm rõ thông tin chia sẻ với tờ *New York Times* rằng Nord Stream đã được nêu ra trong các cuộc đàm phán giữa Hoa Kỳ và Nga. Trước đó, Reuters cũng từng đưa tin về các cuộc thảo luận liên quan đến khả năng Mỹ tham gia vào vấn đề Nord Stream. 

Tuy nhiên, White House đã bác bỏ thông tin này, khẳng định rằng Nord Stream không phải là chủ đề được thảo luận. Bất kỳ thỏa thuận nào như vậy cũng sẽ đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ với các đối tác Âu châu trong khuôn khổ một giải pháp hòa bình toàn diện. Theo *New York Times*, một số quan chức Âu châu và Ukraine lo ngại rằng Mỹ có thể tìm cách hưởng lợi từ việc khôi phục hoạt động thương mại khí đốt với Nga, thông qua việc các công ty hoặc chính phủ Mỹ tìm cách nắm giữ cổ phần. Báo cáo không đề cập đến bất kỳ kế hoạch cụ thể nào đã được chốt lại về vấn đề này. Ưhite House cho biết với *NYT* rằng Mỹ đang xây dựng một đề nghị hòa bình toàn diện, bao gồm các ưu đãi kinh tế cho cả Nga và Ukraine. 

Trong một cuộc phỏng vấn với *NYT*, cựu Bộ trưởng Kinh tế Đức Robert Habeck đã cảnh báo về nguy cơ rơi trở lại trạng thái phụ thuộc vào khí đốt Nga. Ông nhấn mạnh rằng châu Âu—đặc biệt là Đức—không bao giờ được phép quay lại trạng thái phụ thuộc vào khí đốt của Nga, đồng thời lưu ý rằng Nga đã chứng tỏ mình là đối tác không đáng tin cậy. Tuy nhiên, ông Habeck không loại trừ hoàn toàn khả năng nối lại nguồn cung ở mức hạn chế, cho rằng Đức có thể xoay xở được với một lượng nhập khẩu khí đốt từ Nga tương đối nhỏ. Theo ông, điểm mấu chốt là châu Âu phải làm chủ và vận hành cơ sở hạ tầng năng lượng của chính mình.

Theo quan điểm của ông, một bên trung gian người Mỹ sẽ không giải quyết được vấn đề an ninh. Ông Habeck nhận định rằng, mặc dù trước đây sự tham gia của một công ty Mỹ vào cơ sở hạ tầng có thể khiến ông cảm thấy yên tâm, nhưng giờ đây ông lo ngại rằng dưới thời ông Trump, thái độ thiện cảm dành cho Vladimir Putin lại lớn hơn so với thái độ dành cho Ukraine.

(Có sự hõ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 20-10-2026