DANH SÁCH MẬT HÉ LỘ CHIẾN CỤ VÀ QUÂN CỤ MÀ MỸ SẼ MANG ĐI KHỎI NATO

Đó là một bảng biểu khá súc tích, bao gồm mười một hạng mục và vô số từ viết tắt, mà các đại diện của Mỹ đã đệ trình lên NATO vào thứ Sáu 29-5. Được xếp vào mức đọ "Mật", danh sách ngắn ngủi này ẩn chứa tiềm năng gây chấn động chính trị to lớn đối với liên minh quân sự này. Lần đầu tiên, nó hé lộ một cách cụ thể và chính xác những năng lực quân sự nào mà Mỹ dự định rút khỏi NATO. Điều này nhiều khả năng sẽ đặt các đồng minh Âu châu trước những thách thức đáng kể.

Vào thứ Sáu, các đại diện của Mỹ đã đưa ra cảnh báo miệng trước cho NATO trong một cuộc họp kín. Theo các thông tin được báo cáo, những đợt cắt giảm này dự kiến ​​sẽ tác động chủ yếu đến "Mô hình Lực lượng NATO" (NATO Force Model). Mô hình này phác thảo số lượng và những loại quân cụ và chiến cụ mà NATO có thể khai triển ra tiền tuyến trong vòng 10 ngày, trong khoảng từ 10 đến 30 ngày, và trong thời hạn tối đa là sáu tháng. Để đạt được mục đích này, các quốc gia thành viên sẽ đệ trình cái gọi là "đề xuất năng lực", bao trùm các quân cụ và chiến cụ cho lực lượng lục quân, hải quân và không quân.

Những hạng mục mà Mỹ dự kiến ​​cắt giảm

Danh sách tế nhị của phía Mỹ hiện hé lộ chính xác những hạng mục nào trong số các "Thành phần Lực lượng" này mà họ dự định cắt giảm.

Phi cơ tiếp nhiên liệu: Trước đây, Mỹ đã cung cấp 71 máy bay thuộc mẫu KC-135 đời cũ hơn; trong thời gian tới, con số này dự kiến ​​sẽ giảm xuống còn 63 chiếc. 8 máy bay tiếp nhiên liệu hiện đại mẫu KC-46 đang nằm trong các kế hoạch hiện hành sẽ bị loại bỏ hoàn toàn khỏi quy hoạch của NATO.

Chiến đấu cơ: Trước đây, Mỹ đã đóng góp 99 chiến đấu cơ F-16 và 54 phi cơ uống còn 63 chiếc F-16 và 36 chiếc F-15E.

Máy bay không người lái: Mỹ đang loại bỏ toàn bộ các máy bay không người lái trinh sát tầm xa khỏi quy hoạch của NATO, đồng thời cắt giảm số lượng máy bay không người lái vũ trang MQ-9 xuống còn chưa đầy 1/2.

Các đơn vị hải quân: Một trong hai nhóm tác chiến hàng không mẫu hạm sẽ bị rút về, cùng với gần 1/2 số hải đội tàu tuần dương và tàu khu trục. Các năng lực tác chiến dưới nước phục vụ việc phóng hỏa tiễn hành trình cũng đang bị loại bỏ khỏi quy hoạch. Đội bay gồm 26 phi cơ còn 15 chiếc. Các hải đội oanh tạc cơ: Một trong hai hải đội oanh tạc cơ sẽ bị rút về. 

Trọng tâm của Mỹ hướng về Thái Bình Dương ngày càng rõ nét

Những tuyên bố này cho thấy Mỹ đang chuyển trọng tâm chính sách đối ngoại và an ninh của mình sang khu vực Thái Bình Dương. Xét từ góc độ chiến lược quân sự, các khí tài hàng hải và năng lực chiếm ưu thế trên không là những yếu tố đặc biệt cần thiết tại khu vực này. Thực tế là, trong quá trình chuyển đổi này, gần 1/2, hoặc trong một số trường hợp thậm chí là toàn bộ, các "thành phần lực lượng" vốn được chỉ định cho NATO đang bị cắt giảm; điều này nhiều khả năng sẽ gây ra những vấn đề đáng kể cho các nước Âu châu, đồng thời đặt ra câu hỏi liệu họ có thể bù đắp cho những khoảng trống năng lực phát sinh từ sự cắt giảm này hay không.

Chẳng hạn, mặc dù quân đội Liên bang Đức (Bundeswehr) có sở hữu các phi cơ trinh sát hàng hải, nhưng phi đội gồm 8 chiếc phi cơ hiện có của họ vẫn chưa đạt đủ số lượng yêu cầu. Hơn nữa, dù trong bất kỳ trường hợp nào, cũng khó có khả năng toàn bộ số máy bay này sẽ được điều động để phục vụ NATO. Việc cắt giảm mạnh mẽ năng lực xử dụng máy bay không người lái, đặc biệt là đối với các hệ thống MQ-9 có trang bị vũ khí, cũng được dự báo sẽ giáng một đòn mạnh, nhất là trong bối cảnh Âu châu chỉ mới bắt đầu đẩy mạnh việc xây dựng năng lực máy bay không người lái của riêng mình một cách đáng kể.

NATO đã từ chối bình luận về các số liệu cụ thể được đưa ra. Tuy nhiên, người phát ngôn của NATO, bà Allison Hart, đã bày tỏ thái độ lạc quan khi chia sẻ với tờ BUSINESS INSIDER (BI) rằng: "Trước đây, đã từng tồn tại sự phụ thuộc quá mức vào lực lượng và năng lực của Mỹ. Tuy nhiên, khi Âu châu và Kanada ngày càng tăng cường đầu tư vào quốc phòng và xây dựng năng lực riêng của mình, sự cân bằng về trách nhiệm có thể sẽ thay đổi. Sự thay đổi này giúp củng cố các kế hoạch phòng thủ của NATO thông qua việc giảm bớt sự phụ thuộc quá mức vào một Đồng minh duy nhất, đồng thời phản ánh một quá trình chuyển đổi rộng lớn hơn đang diễn ra trong nội bộ Liên minh. Mục tiêu chính là đặt NATO lên một nền tảng vững chắc và bền vững hơn cho những thập niên tới."

Một thách thức nảy sinh trong vấn đề này nhiều khả năng sẽ nằm ở yếu tố thời gian, tức là khoảng thời gian mà Âu châu buộc phải đạt được sự đồng thuận về cách thức lấp đầy những khoảng trống năng lực nói trên. Các cuộc tham khảo tiếp theo ở cấp Bộ trưởng Quốc phòng dự kiến ​​sẽ diễn ra vào giữa tháng 6, trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh các Nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ NATO được tổ chức tại Ankara vào ngày 7 và 8 tháng 7, và một thỏa thuận dự kiến ​​sẽ được công bố tại sự kiện này. Nói cách khác: kể từ nay cho đến thời điểm đó, chỉ còn vỏn vẹn 4 tuần để NATO chứng minh được sự đoàn kết và thống nhất trong nội bộ Liên minh.

Phản ứng của các quan chức quân sự

Về mặt chính thức, NATO từ chối bình luận về các số liệu cụ thể do phía Mỹ cung cấp. Tuy nhiên, khi trao đổi trực tiếp với các quan chức quân sự của NATO, người ta nhận thấy rằng họ vẫn giữ được thái độ tương đối bình tĩnh và điềm đạm. "Lúc nào cũng có những diễn biến mới nảy sinh," một sĩ quan nhận định, ngụ ý rằng các kế hoạch hiện hành của Hoa Kỳ vẫn có thể thay đổi, và rằng việc cắt giảm tại một số lĩnh vực nhất định rốt cuộc có thể sẽ không quá quyết liệt như những dự báo hiện tại. Hơn nữa, các đợt cắt giảm này dường như tác động đến các sườn phía Bắc và phía Nam nhiều hơn là sườn phía Đông. Xét trong bối cảnh địa chính trị liên quan đến Nga, điều này có lẽ mang lại ít nhất là một tia hy vọng nhỏ nhoi.

Tuy nhiên, người ta có thể nhìn nhận niềm hy vọng rằng người Mỹ sẽ thay đổi tư duy với một chút hoài nghi. Không chỉ Tổng thống Mỹ Donald Trump, mà cả người tiền nhiệm Barack Obama của ông cũng đã nhiều lần nhấn mạnh rằng người Âu châu cần phải gánh vác trách nhiệm lớn hơn đối với an ninh của chính họ, một thông điệp mà trong suốt một thời gian dài đã bị bỏ ngoài tai. Rốt cuộc, các kế hoạch hiện tại cho thấy Hoa Kỳ đang thực sự nghiêm chỉnh với vấn đề này.

Dẫu vậy, quan điểm cho rằng người Mỹ sẽ rút hoàn toàn khỏi NATO, bất chấp mọi đợt cắt giảm, dường như là điều khó có thể xảy ra. Bởi lẽ, ngay trong nội bộ tổ chức này, Hoa Kỳ vẫn có ý định tiếp tục nắm giữ mọi vị trí chủ chốt. Ngoài chức vụ Tư lệnh Tối cao tại Âu châu, hiện do Tướng Mỹ Alexus G. Grynkewich đảm nhiệm, tất cả các bộ chỉ huy chiến thuật thuộc lực lượng lục quân, hải quân và không quân cũng sẽ tiếp tục được điều hành bởi các đại diện của Hoa Kỳ. Chỉ duy nhất cấp độ chỉ huy tác chiến trung gian (các "Bộ chỉ huy Lực lượng Liên hợp") là do hoàn toàn người Âu châu  lãnh đạo.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 4-6-2026