CÁC QUỐC GIA ÂU CHÂU KẾT HƠP LẬP TRƯỜNG TRƯỚC THỀM HỘI NGHỊ THƯỢNG ĐỈNH NATO 

Hội nghị thượng đỉnh G7 dường như để giúp các cường quốc kỹ nghệ hàng đàu Âu châu gắn kết lại mối quan hệ giữa Âu châu và Mỹ. Tuy nhiên, quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương sắp phải đối mặt với một thử thách lớn tiếp theo.

Berlin – Hai tuần trước hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ, nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ của năm quốc gia thành viên Âu châu có tầm ảnh hưởng lớn đang phối hợp lập trường tại Berlin. Cuộc họp do Thủ tướng Friedrich Merz (đảng CDU) chủ trì sẽ tập trung vào các nội dung: tiếp tục hỗ trợ Ukraine, vai trò của Âu châu trong việc giải quyết xung đột với Iran, và vấn đề chia sẻ gánh nặng giữa các nước thành viên NATO.

Đây là cuộc họp cao cấp đầu tiên của nhóm được gọi là "E5" kể từ hội nghị thượng đỉnh NATO gần nhất tại The Hague vào tháng 6 năm 2025 – sự kiện cũng có sự tham dự của Tổng thống Ukraine Wolodymyr Selenskyj. Nhóm này bao gồm 4 quốc gia Âu châu thuộc G7 cùng với Ba Lan, quốc gia có biên giới giáp Nga và tự coi mình là đại diện cho lợi ích của khu vực Đông Âu.

E3 hay E5?

Cho đến nay, các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine thay mặt cho Âu châu chủ yếu được dẫn dắt bởi một nhóm nhỏ hơn gọi là E3. Nhóm này chỉ bao gồm Đức, Pháp và Anh, một cơ chế từng vấp phải sự chỉ trích từ phía Ý và Ba Lan. Vấn đề này nhiều khả năng sẽ được thảo luận tại Berlin.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk khẳng định rằng Ba Lan cần phải có một ghế trong các cuộc thảo luận này. Theo hãng tin PAP, ông đã tuyên bố cách đây hai tuần rằng: "Ba Lan là mắt xích hoàn toàn không thể thiếu đối với bất kỳ cuộc thảo luận nghiêm chỉnh nào về tương lai của Ukraine và khu vực".

Câu hỏi về việc ai sẽ đại diện cho Âu châu trong vấn đề Ukraine đã gây ra nhiều tranh cãi trong thời gian qua. Tuần trước, Chủ tịch Hội đồng Âu châu António Costa đã gây xôn xao tại hội nghị thượng đỉnh EU ở Brüssels sau khi đội ngũ của ông liên hệ với Nga mà không có sự phối hợp từ trước. Mặc dù nhận được sự ủng hộ cho động thái này từ một số quốc gia EU như Ireland và Áo, nhưng phái đoàn Đức lại coi sáng kiến ​​này là hành động thiếu tôn trọng đối với nhóm E3. Thủ tướng Starmer tham dự dù đã tuyên bố từ chức

Cùng với ông Tusk, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, Thủ tướng Anh Keir Starmer, người đã tuyên bố từ chức, cũng sẽ tới Berlin.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte sẽ tham gia cuộc họp qua kết nối trực tuyến từ Washington, nơi ông có lịch trình gặp gỡ Tổng thống Mỹ Donald Trump ngay sau đó. Mỹ kỳ vọng các quốc gia Âu châu sẽ đóng góp nhiều hơn cho công tác phòng thủ của liên minh. Đồng thời, Mỹ cũng tỏ ra bất bình trước điều mà họ coi là sự thiếu ủng hộ từ các đồng minh đối với cuộc chiến chống Iran, cuộc chiến do Mỹ cùng Israel phát động vào tháng Hai.

Các quốc gia như Pháp, Anh và Đức đang tìm cách bù đắp cho vấn đề này bằng việc, sẽ điều động tàu săn mìn và tàu chiến nhằm tăng cường an ninh tại eo biển Hormuz, tuyến đường thủy huyết mạch nằm giữa Iran và Oman , trong trường hợp lệnh ngừng bắn được duy trì.

Ông Rutte nỗ lực xoa dịu căng thẳng

Trước cuộc gặp với ông Trump, ông Rutte đã nỗ lực xoa dịu những căng thẳng hiện có. "Xét về phía NATO, tôi biết rằng có sự thất vọng, nhưng chúng ta cũng cần lưu ý rằng đây chỉ là những trường hợp cá biệt," ông chia sẻ với đài truyền hình Fox News của Mỹ.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 25-6-2026