THỎA THUẬN MỸ - IRAN: TRUMP ĐÃ NHƯỢNG BỘ QUÁ NHIỀU TRƯỚC CÁC LẰN RANH ĐỎ NHƯ HỎA TIỄN ĐẠN ĐẠO VÀ URANIUM

(Bloomberg): Ông Donald Trump và đội ngũ của mình từng đưa ra một số "lằn ranh đỏ" để biện minh cho cuộc chiến của Mỹ chống lại Iran. Tuy nhiên, tại cuộc họp báo hôm thứ Tư 17-6, Tổng thống Mỹ phần lớn đã gạt bỏ những quan điểm này sang một bên.

Khi giải thích về quyết định đồng ý với một thỏa thuận hòa bình sơ bộ, ông Trump nhắc lại quan điểm rằng Iran sẽ không bao giờ có được vũ khí hạt nhân. Đồng thời, ông lại cho rằng Iran nên có quyền làm giàu Uranium, phát triển hỏa tiễn đạn đạo và nhận lại hàng tỷ đô la tiền vốn đang bị phong tỏa.

Ba vấn đề này vốn là trọng tâm của các cuộc tranh luận về cách ứng phó với Iran trong nhiều năm qua. Chúng bắt nguồn từ thỏa thuận năm 2015, được ký kết giữa Iran với Mỹ (dưới thời Tổng thống Barack Obama) cùng các cường quốc khác, nhằm kiềm chế chương trình hạt nhân của nước này.

Hơn nữa, ông Trump từng nhiều lần viện dẫn những điểm này làm lý do giải thích tại sao ông Obama và các tổng thống tiền nhiệm đã thất bại nặng nề trong việc ngăn chặn mối đe dọa từ chính quyền Teheran.

Tuy nhiên, cuộc họp báo đã xuất hiện nhiều tuyên bố gây bất ngờ ngay cả đối với những người ủng hộ Tổng thống.

Một ví dụ điển hình là vấn đề chương trình hỏa tiễn đạn đạo của Iran. Chỉ vài ngày sau khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến chống lại Iran vào cuối tháng Hai, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth từng tuyên bố rằng mục tiêu của Mỹ là tiêu diệt "mối đe dọa hỏa tiễn" từ phía Iran.

Ông Trump đã bác bỏ quan điểm này tại cuộc họp báo kết thúc hội nghị thượng đỉnh G7 ở Évian, Pháp. Ông thậm chí còn chế giễu những người đưa ra lời khuyên cho mình, gọi họ là "những người mà tôi quý mến", và cáo buộc họ tập trung sai vấn đề khi cứ khăng khăng chú trọng vào hỏa tiễn đạn đạo.

"Ý tôi là, họ cần phải có một số hỏa tiễn, bởi vì các nước khác cũng có mà," ông Trump nói.

"Hỏa tiễn không phải là vấn đề," ông nói với các phóng viên. "Chúng chỉ đánh vào một khu vực hạn chế chứ không làm nổ tung cả hành tinh."

Tổng thống cũng thể hiện quan điểm tương tự đối với vấn đề làm giàu Uranium. Trong nhiều năm, ông và nhiều người thuộc đảng Cộng hòa chỉ trích Iran đã đặt câu hỏi tại sao Teheran lại được phép làm giàu Uranium nếu nước này tuyên bố không theo đuổi vũ khí hạt nhân. Hồi tháng Năm, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio từng phát biểu trên đài Fox News rằng Iran cần phải "từ bỏ" hoạt động làm giàu Uranium. Với việc ông Rubio đứng ngay phía sau, hôm thứ Tư 17-6, ông Trump đã khẳng định rõ ràng rằng ông không còn giữ quan điểm đó nữa.

"Thật khó chấp nhận khi các quốc gia khác hay các nước láng giềng đều sở hữu kỹ nghệ này để sản xuất điện và những mục đích tương tự, trong khi chúng ta lại cấm họ làm điều đó," ông Trump nói. "Cần phải có chút tư duy thực tế."

"Lằn ranh đỏ" thứ ba mà ông Trump vượt qua liên quan đến các tài sản bị phong tỏa của Iran. Quốc gia này có hàng tỷ đô la nằm trong các tài khoản nước ngoài mà Mỹ đã ngăn chặn các ngân hàng giải ngân. Trong nhiều năm, lý do được đưa ra là Iran là quốc gia hàng đầu tài trợ cho khủng bố, hỗ trợ tài chính cho các nhóm ủy nhiệm như Hisbollah ở Libanon và Hamas ở Dải Gaza, và không thể tin tưởng rằng họ sẽ không tái diễn hành động này.

"Đó không phải tiền của chúng ta, đó là tiền của họ, và chúng ta đã phong tỏa nó vào một thời điểm nào đó," ông Trump nói. "Tôi nghĩ chúng ta sẽ phải trả lại số tiền đó. Nếu không trả lại, sẽ chẳng còn ai muốn đầu tư vào đồng đô la nữa."

Những người có quan điểm cứng rắn với Iran chỉ trích lập trường mới của ông Trump bao gồm cựu Phó Tổng thống Mike Pence và cựu Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Nikki Haley. Tuy nhiên, đồng thời cũng có những người từng chỉ trích ông Trump gay gắt lại hoan nghênh những phát biểu này của ông.

"Động thái này bao gồm nhiều điều mà chính ông Trump từng chỉ trích ông Obama," Christian Whiton, cố vấn tại Bộ Ngoại giao dưới thời George W. Bush và trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, nhận định về những phát biểu của Tổng thống. "Và bất kể ông ấy có thực sự nghiêm chỉnh hay không, ông ấy đã phát tín hiệu cho họ thấy rằng mình sẽ không nối lại các hoạt động quân sự, bởi làm vậy sẽ châm ngòi cho cuộc suy thoái tồi tệ nhất kể từ thời Đại Suy thoái."

Nhóm vận động Hội đồng Quốc gia Iran-Mỹ (NIAC) đã hoan nghênh hướng đi này của ông Trump.

"Các biện pháp trong thỏa thuận này không nên bị coi là sự nhượng bộ, mà đúng hơn là sự điều chỉnh cho một chính sách cưỡng chế đã tồn tại hàng thập niên, một chính sách thất bại thảm hại và khiến chiến tranh trở thành điều không thể tránh khỏi," tổ chức này tuyên bố.

Vài giờ sau, tại Cung điện Versailles gần Paris, Tổng thống đã ký văn bản được gọi là Biên bản Ghi nhớ về việc chấm dứt...

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 19-6-2026