"SỰ KIÊU NGẠO CỦA TRUMP PHÁ HỎNG MỌI THỨ": EU CÓ THỂ TIẾP NHẬN CÁC DOANH NGHIỆP KHỔNG LỒ CỦA MỸ

Artikel von Jan-Frederik Wendt/Frankfurter Rundschau, ngày 30-9: Canada sẽ trở thành thành viên liên kết EU không thuộc Âu châu đầu tiên. Theo chuyên gia Keupp, điều này có thể trở thành mô hình cho tương lai.

Brussels/Ottawa – Canada và EU coi Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump là một đối tác không đáng tin cậy. Do đó, Canada đang trở thành, và muốn trở thành, thành viên liên kết đầu tiên của Liên minh Âu châu  ngoài Âu châu. Nhà kinh tế quân sự nổi tiếng Marcus Keupp xem đây là một mô hình khả thi cho tương lai. Không giống như các thỏa thuận liên kết hiện có, sự hợp tác mở rộng với Canada có một yếu tố mới quan trọng, chuyên gia cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Frankfurter Rundschau của Ippen.Media.

Từ góc độ kinh tế, ông có nghĩ rằng việc Canada trở thành thành viên liên kết của EU là hợp lý không?

Chắc chắn rồi! Thứ nhất, bởi vì EU và Canada đã có kim ngạch thương mại quốc tế đáng kể với nhau. Mặt khác, Tổng thống Mỹ Donald Trump càng không thân thiện với Canada và EU, thì cả hai bên càng có động lực để mở rộng hơn nữa quan hệ đối tác. Ít nhất đối với Canada, Mỹ thực sự là một "kẻ thù" kiểu như vậy. Xét cho cùng, Trump đã từng đe dọa sáp nhập nước này, điều bị cấm rõ ràng trong Hiến chương Liên Hợp Quốc. Do đó, có thể hiểu được rằng Canada muốn đa dạng hóa định hướng hiện tại tập trung vào Mỹ. Điều này cũng đúng với Greenland, vì Greenland gần Canada hơn nhiều so với Mỹ. Và vùng Bắc Cực của Canada lớn hơn đáng kể so với phần lãnh thổ Bắc Cực của Mỹ, chỉ bao gồm Alaska. Việc Canada tìm kiếm mối quan hệ gần gũi hơn với EU là hoàn toàn hợp lý.

Chuyên gia Keupp: Các mối đe dọa của Trump đang mất dần tác động.

Ông vừa nhắc đến Trump. Sự hợp tác chặt chẽ hơn giữa EU và Canada sẽ có ý nghĩa gì đối với Mỹ, đặc biệt là đối với ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ?

Giờ đây chúng ta đang thấy mức độ thiệt hại mà sự kiêu ngạo của Trump đã gây ra. Trump, giống như ông đã làm với EU và nhiều quốc gia khác, cũng đã phát động cuộc chiến thuế quan chống lại Canada. Và gần đây ông ta lại đe dọa, đại loại như: nếu Canada và EU tiếp tục xích lại gần nhau hơn, ông ta sẽ ngay lập tức áp đặt thuế quan trừng phạt. Nhưng bạn có thể thấy: những lời đe dọa của Trump đang mất dần tác động. Ai còn coi trọng Trump khi ông ta lại đe dọa áp đặt thuế quan tùy tiện? 

Cuối cùng, những lời đe dọa của Trump chỉ tạo ra phản ứng phòng thủ từ các đồng minh thân cận trước đây. Các quốc gia này đang xa lánh ông ta và thay vào đó hình thành các liên minh với nhau. Hoa Kỳ có thể ở vị thế tốt hơn nhiều, nhưng thay vào đó, họ đang làm mất lòng cả thế giới.

Một mối quan hệ đối tác thậm chí còn chặt chẽ hơn có thể ảnh hưởng như thế nào đến ngành công nghiệp quốc phòng của Âu châu và Canada?

Đầu tiên, câu hỏi đặt ra là: một sự liên kết như vậy sẽ hoạt động như thế nào về mặt pháp lý? Bản thân Hiệp ước EU không thực sự đề cập đến điều này. Điều 49 của Hiệp ước EU chỉ nêu rằng, về nguyên tắc, bất kỳ quốc gia Âu châu nào cũng có thể trở thành thành viên của EU. Điều 217 của Hiệp ước về Chức năng của Liên minh Âu châu (TFEU) quy định rằng Liên minh EU có thể ký kết các thỏa thuận quốc tế với các nước thứ ba để thiết lập mối quan hệ mạnh mẽ hơn, mà không cần các nước thứ ba này phải là thành viên của EU. Đây không phải là một cơ chế mới; Ví dụ, EU đã từng sử dụng phương pháp này vào năm 1963 khi ký kết Hiệp định Hiệp hội với Thổ Nhĩ Kỳ. Một Hiệp định Hiệp hội khác cũng được ký kết với Ukraine vào năm 2014. Trước đây, EU hướng đến việc thúc đẩy thương mại quốc tế và giúp các quốc gia thành viên phục hồi kinh tế. Nhưng thỏa thuận với Canada sẽ có một yếu tố hoàn toàn mới.

Về hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng?

Chính xác, lần đầu tiên, có một yếu tố an ninh mạnh mẽ hơn đáng kể. Đó là khía cạnh thực sự mới. Và tôi nghi ngờ đó chính xác là điều khiến Trump lo ngại. Giả sử Canada phải quân sự hóa Bắc Cực do biến đổi khí hậu, khi Bắc Cực không còn băng vào mùa hè. Khi đó, Canada sẽ cần nhiều thiết bị quân sự hơn đáng kể. Và Canada sẽ tìm đến ai? Đúng vậy: không phải Mỹ, mà là EU. Và tất nhiên, điều đó hoàn toàn vì lợi ích của Âu châu. Ukraine cũng đóng một vai trò quan trọng ở đây.

EU có thể giành được một hợp đồng khổng lồ từ Mỹ

Tại sao? Công nghệ quốc phòng của tương lai hiện đang được phát triển trên mặt trận Nga-Ukraine. Công nghệ này đang được mở rộng quy mô và thương mại hóa ở Âu châu và bán sang bên kia Đại Tây Dương cho Canada. Đối với EU, đây là một hợp đồng khổng lồ mà họ có thể giành được từ Mỹ.

Canada đã công bố kế hoạch mua tới 20 tàu ngầm tối tân từ nhà sản xuất tàu hải quân TKMS của Đức. Riêng khối lượng đóng mới dự kiến ​​là 20 tỷ Euro, với tổng gói ước tính khoảng 60 tỷ Euro. Liệu Canada có thể trở thành một thị trường ngày càng quan trọng, đặc biệt là đối với các công ty quốc phòng Đức?

Về nguyên tắc, câu trả lời là có. Bởi vì Canada phải lựa chọn giữa hai lời đề nghị cho hợp đồng tàu ngầm này: một từ Đức và một từ Nam Hàn. Việc Nam Hàn là một trong những đồng minh chính của Mỹ có thể đã đóng vai trò quyết định. Điều này đương nhiên tạo ra nguy cơ Mỹ có thể gây áp lực lên Nam Hàn để gián tiếp giành được ảnh hưởng lớn hơn đối với Canada. Đây có thể là cơ hội tuyệt vời cho các công ty Đức, đặc biệt là ngành công nghiệp ô tô đang gặp khó khăn, giờ đây có thể dành ngày càng nhiều năng lực sản xuất dư thừa cho việc sản xuất vũ khí.

Ông có tin rằng các thỏa thuận liên kết của EU với các quốc gia ngoài Âu châu có thể trở thành mô hình cho tương lai không?

Chắc chắn rồi. Úc đã bày tỏ sự quan tâm đến việc liên kết. Giờ đây cũng đã có thông báo rằng Úc sẽ tham gia chương trình nghiên cứu Horizon của EU, trong đó có chương trình chống biến đổi khí hậu. Sự tham gia này rất bất thường, nhưng nó có thể có một tương lai đầy triển vọng. Cụ thể, dựa trên ý tưởng rằng Âu châu không chỉ được định nghĩa về mặt địa lý, mà còn đại diện cho một thế giới quan cụ thể, một lối sống: Nó dựa trên các giá trị như chủ nghĩa tự do, pháp quyền và nhân quyền, chứ không phải là chế độ chuyên chế. Và bất cứ ai chia sẻ những giá trị này đều có thể tham gia. Đó sẽ là một hướng đi rất thú vị trong tương lai. (Phỏng vấn của: Jan-Frederik Wendt)

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-10-2026