TRUMP QUAY XE ĐỘT NGỘT Ở DAVOS: BÕ VIỆC ÁP THUẾ BỔ XUNG LÊN 8 NƯỚC EU VÀ VẤN ĐỀ GREENLAND - NHƯNG ÂU CHÂU VẨN CHƯA AN TÂM

Trong tranh chấp về "cục nước đá", Donald Trump đã có một sự thay đổi lập trường vượt xa cả những tuyên bố trước đây của chính ông. Sau tuyên bố sẽ không xử dụng vũ lực để giành Greenland, ông lại tuyên bố sẽ bãi bỏ thuế quan trừng phạt đối với các đồng minh. Ngay sau khi ông một lần nữa đưa ra lời giải thích dài dòng cho thế giới về lý do tại sao Mỹ phải sở hữu Greenland, ông lại từ bỏ yêu cầu này. Giờ đây, ông muốn đạt được một "thỏa thuận" trao cho Mỹ quyền sở hữu Greenland mà nước này vốn đã có. Trump lẽ ra không cần phải gây ra cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong lịch sử NATO để thuyết phục các đồng minh tăng cường cam kết của họ ở Bắc Cực.

Phải chăng không khí trong lành trên núi Alps của Thụy Sĩ đã thúc đẩy Trump thay đổi lập trường? Yếu tố quan trọng hơn có lẽ là tiếng nói ngày càng lớn trong chính quyền của ông và trong số các đảng viên Cộng hòa tại Quốc hội, cũng như nhiều cử tri của Trump đã cảnh báo về những hậu quả chính trị nghiêm trọng và kinh tế đã có thể dự đoán được, những hậu quả không có lợi cho Mỹ. 

Ngược lại, nhận thức này khó có thể nhanh chóng lan rộng ở Washington nếu người Âu châu không rõ ràng đứng về phía Đan Mạch và tự mình phản đối mạnh mẽ về vấn đề thuế quan.

Tuy vậy cũng chưa chắc rằng cuộc khủng hoảng đã kết thúc.

Kết thúc tốt đẹp là điều tất yếu? Ngay cả những người thở phào nhẹ nhõm sau sự thay đổi lập trường đột ngột của Trump cũng không thể nói như vậy. Thứ nhất, chưa chắc chắn rằng đây là kết thúc của cuộc khủng hoảng. Không ai có thể tin tưởng vào những tuyên bố và lời hứa của Trump nữa, ngay cả các chính trị gia Âu châu. Ai cũng biết: Thời gian tồn tại của những tuyên bố của Trump có thể chỉ ngắn ngủi vài giờ. Giá trị của lời một tổng thống một cường quốc số 1 , trong thời Trump 2.0 đã không còn đáng đồng xu nào hết.

Kết thúc tốt đẹp là điều tất yếu? Ngay cả những người người Âu Châu, đã thở phào nhẹ nhõm sau sự thay đổi lập trường đột ngột của Trump cũng không thể nói như vậy. Và mặc dù kịch bản tồi tệ nhất là hành động quân sự chống lại một đồng minh đã được ngăn chặn, nhưng việc Trump nêu ra khả năng xử dụng vũ lực như vậy đã làm lung lay và gây tổn hại cho NATO nghiêm trọng hơn bất kỳ cuộc tấn công từ bên ngoài nào.

Bản chất cốt lõi của liên minh này là cam kết coi một cuộc tấn công vào một thành viên là một cuộc tấn công vào tất cả các thành viên. Điều này nhằm mục đích răn đe bất kỳ kẻ xâm lược tiềm năng nào, trong đó Trump bao gồm cả Nga, ít nhất là trong trường hợp Greenland. Ngay cả những kẻ chỉ muốn nhắm mục tiêu vào các đồng minh nhỏ như Estland hay Đan Mạch cũng phải tính đến khả năng đối mặt với siêu cường Mỹ.

Cam kết bảo vệ của Mỹ đang bị nghi ngờ.

Nhưng tại sao một kẻ xâm lược lại tin rằng cường quốc hàng đầu một thời của NATO sẽ bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của các đồng minh khi chính Mỹ không tôn trọng chúng, mà giờ đây còn là người ủng hộ luật rừng, giống như Nga và Trung Quốc, ngay cả đối với các đồng minh thân cận?

Tại Davos, Trump đã nói về NATO như thể việc thành lập hiệp hội được cho là vô ơn này là quyết định ngu ngốc nhất của Mỹ. Ông ta đã cố tình bỏ qua trong bài phát biểu chỉ trích NATO mới nhất của mình rằng các đồng minh thực sự đã sát cánh cùng Mỹ khi nước này bị al-Qaeda tấn công và NATO đã viện dẫn Điều 5 lần đầu tiên và cho đến nay là lần duy nhất. Đan Mạch, giống như Đức, đã tham gia chiến tranh ở Afghanistan và mất nhiều binh lính hơn so với dân số của mình so với bất kỳ thành viên NATO nào khác, kể cả chính Mỹ. Không phải người Đan Mạch đã quên điều này và vô ơn.

Mỹ sẽ phải nỗ lực rất nhiều để khôi phục uy tín của mình với tư cách là một đồng minh đáng tin cậy và người lãnh đạo NATO, nếu Washington muốn vậy. Còn về bản thân Trump, người ta phải cho rằng ông ta sẽ tiếp tục không nhận ra giá trị của liên minh đối với Mỹ. Sự thay đổi lập trường đột ngột của ông ta ở Davos không phải là bằng chứng cho thấy ông ta đột nhiên trở nên khôn ngoan hơn. Nhưng ông ta đã phá vỡ quá nhiều mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đến nỗi giờ đây ông ta có thể sẽ phải đối mặt với sự phản đối từ các thế lực ở Washington, những người, bị thúc đẩy bởi lợi ích quốc gia, vẫn quan tâm đến NATO và Âu châu.

Âu châu vẫn còn trong tình trạng cảnh giác

Tuy nhiên, người Âu châu không thể chỉ ngồi yên và tuyên bố mọi chuyện đã ổn. Tốt nhất, họ chỉ có thể hạ mức cảnh báo từ đỏ xuống vàng. Sau một dòng tweet của Trump, luôn có một dòng tweet khác, và Putin vẫn là Putin. Trong thế giới tàn khốc của chính trị các cường quốc, chỉ kẻ mạnh mới có thể thắng thế và bảo vệ quyền tự quyết của mình.

Tại Davos, Thủ tướng Đức, Merz một lần nữa vạch ra những gì Âu châu phải làm để có được sức mạnh quân sự và kinh tế cần thiết. Điều này đã được biết đến từ lâu. Tuy nhiên, như Nghị viện Âu châu Âu đã chứng minh một lần nữa, người châu Âu vẫn thường xuyên không hành động một vội vã trước các tuyên bố của Trump. Vì Trump không phải là người duy nhất có khả năng đưa ra những quyết định không có lợi cho đất nước của ông ta hay cho thế giới tự do còn lại.

Vũ Thái AN, người lính VNCH, ngày 22-1-2026