CUỘC CHẠY ĐUA KHÔNG GIAN TẠI ÂU CHÂU: ĐỨC DẨN ĐẦU VỀ CHI TIÊU QUÂN SỰ

Artikel von Alessio Dell'Anna / Euronews (tiếng Đức), ngày 17 tháng 9: Nền kinh tế không gian từng được coi là một lĩnh vực ngách. Tuy nhiên, nó đã phát triển thành một ngành công nghiệp quan trọng và vững chắc, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hỗ trợ các mục tiêu chính sách và tạo điều kiện cho nhiều dịch vụ khác nhau. Các quốc gia EU hiện đầu tư hơn 0,04% sản lượng kinh tế của mình vào lĩnh vực này.

Dù vậy, một số quốc gia đang gia tăng mức chi tiêu mạnh mẽ hơn nhiều so với các nước khác. Xét về các dự án không gian dân sự, Ý hiện chi tiêu nhiều hơn (tính theo tỷ lệ so với sản lượng kinh tế) so với bất kỳ quốc gia Âu châu nào khác, ngoại trừ Luxembourg. Sau khi tăng mạnh chi tiêu trong 15 năm qua, Ý đã vượt qua Pháp.

Báo cáo mới nhất của OECD với tiêu đề "Space Economy at a Glance" (Tổng quan về nền kinh tế không gian) mô tả nền kinh tế không gian của Ý là "một hệ sinh thái chiến lược, có giá trị cao, bao gồm cả ngành công nghiệp và nền kinh tế số, tương đương với các lĩnh vực chuyên biệt trong ngành hàng không vũ trụ, điện tử, viễn thông, phần mềm và kỹ thuật tối tân" , với sản lượng ước tính đạt 8 triệu Euro.

Nhật Bản cũng đã tăng gấp đôi ngân sách, trở thành quốc gia đầu tư lớn nhất cho không gian trong khối OECD khi xét theo tỷ lệ so với Tổng sản lượng quốc nội (GDP). Mức tăng trưởng tại Luxembourg cũng rất ấn tượng, mặc dù xuất phát điểm thấp hơn nhiều: quốc gia này đã tăng gấp ba lần ngân sách dành cho không gian kể từ năm 2010. Tuy nhiên, xét về tổng vốn đầu tư công, dữ liệu mới của OECD cho thấy Pháp và Đức đang dẫn đầu lĩnh vực không gian tại Âu châu.

Đối với năm 2025, hai quốc gia này đã lần lượt phân bổ tới 2,4 tỷ và 2,5 tỷ Euro cho các dự án không gian dân sự. Ý đứng ngay sau với khoảng 2 tỷ Euro. Có sự khác biệt đáng kể trong cách các quốc gia này sử dụng nguồn vốn; các khoản đầu tư bao gồm những lĩnh vực như xây dựng và vận hành cơ sở hạ tầng không gian, sử dụng dữ liệu và tín hiệu vệ tinh, hệ thống định vị, điện thoại vệ tinh, dịch vụ viễn thông và tình báo địa không gian. Các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng là một phần quan trọng trong bức tranh tổng thể này.

Lĩnh vực không gian quân sự: Đức đang trên đà trở thành nhà đầu tư lớn nhất Âu châu

Paris và Rome cũng đang đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu. Trong năm 2024, 14% ngân sách chính phủ dành cho R&D dân sự tại mỗi quốc gia này đã được phân bổ cho lĩnh vực không gian. Con số này cao hơn gấp đôi mức trung bình 6,3% của OECD. Tuy nhiên, tình hình lại khác biệt khi xét đến chi tiêu quân sự. Đức hiện là nhà đầu tư lớn nhất, động thái này phù hợp với kế hoạch xây dựng lực lượng quân sự hùng mạnh nhất Âu châu. Nhu cầu từ khu vực công ngày càng chịu ảnh hưởng bởi các lợi ích về quốc phòng và an ninh. Tuy nhiên, OECD lưu ý rằng "việc so sánh vẫn gặp khó khăn do nhiều chương trình được xếp vào diện mật hoặc phục vụ cả mục đích quân sự lẫn dân sự".

Berlin có kế hoạch đầu tư khoảng 35 tỷ Euro vào các năng lực quốc phòng liên quan đến không gian từ nay đến năm 2030. Pháp đang phân bổ khoảng 10,6 tỷ Euro cho giai đoạn 2024–2030. Vào năm 2025, các hoạt động không gian quân sự chiếm khoảng 25% tổng chi tiêu của nhà nước Pháp cho lĩnh vực không gian.

Để so sánh với khu vực bên kia Đại Tây Dương: tại Mỹ, quân đội chiếm 46,3% chi tiêu chính phủ cho không gian trong năm ngoái. Theo báo cáo, tình hình tại Trung Quốc vẫn "đặc biệt khó định lượng, do các hoạt động dân sự, thương mại và quân sự đan xen chặt chẽ trong mô hình phát triển kết hợp quân - dân".

Các ước tính sơ bộ cho thấy Bắc Kinh có thể là nhà tài trợ nhà nước lớn thứ hai thế giới cho các hoạt động không gian. Tuy nhiên, các "số liệu này chỉ mang tính chất tham khảo".

Vệ tinh: Vương quốc Anh dẫn đầu nhờ thị trường định vị

Dù vậy, Paris vẫn sở hữu một đội ngũ vệ tinh lớn: theo báo cáo, Pháp có 104 vệ tinh, Ý có 80 và Đức có 65. Tuy nhiên, London mới là nơi sở hữu đội ngũ vệ tinh lớn nhất; tính đến tháng 6, có 757 vệ tinh của Anh đang hoạt động trên quỹ đạo. Ngành công nghiệp này đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Anh.

Năm 2022, ngành này đóng góp khoảng 18% vào sản lượng kinh tế phi tài chính của Vương quốc Anh, tăng từ mức 16% vào năm 2021. Báo cáo nêu rõ: "Đóng góp lớn nhất đến từ các lĩnh vực dựa vào dịch vụ định vị, dẫn đường và xác định thời gian do các vệ tinh định vị cung cấp, chiếm 14% GDP".

"Tiếp theo là các lĩnh vực hưởng lợi từ dịch vụ vệ tinh khí tượng (chiếm 11%), sau đó là các lĩnh vực sử dụng dịch vụ viễn thông vệ tinh và quan sát Trái đất, mỗi mảng đóng góp khoảng 7% vào GDP".

Đại đa số các vệ tinh của Anh, chiếm 98%, thuộc sở hữu của các công ty tư nhân. Mặc dù Âu châu có một số công ty vũ trụ tư nhân đáng kể, nhưng bức tranh toàn cảnh lại cho thấy sự chênh lệch rõ rệt so với Mỹ.

Vào năm 2025, các công ty hoặc dự án tại Âu châu chỉ chiếm khoảng 12,8% tổng vốn đầu tư tư nhân vào lĩnh vực vũ trụ toàn cầu, trong khi Mỹ thu hút tới 67%. Khoảng cách này thậm chí còn lớn hơn ở mảng phóng vệ tinh: năm ngoái, Mỹ thực hiện 181 vụ phóng vào quỹ đạo, trong khi Âu châu chỉ thực hiện được 8 vụ và Trung Quốc ghi nhận 92 vụ.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 18-9-2026